Wojna w Osetii Południowej 1991-1992

Tereny Osetii Południowej kontrolowane przez Gruzję po zakończeniu wojny (zaznaczone kolorem zielonym)

Wojna w Osetii Południowej 1991–1992 – konflikt zbrojny w latach 1991–1992 na terytorium Osetii Południowej pomiędzy siłami zbrojnymi Gruzji a uzbrojonymi oddziałami nieregularnymi złożonymi z mieszkańców Osetii Południowej oraz wspierającymi ich oddziałami przybyłymi z sąsiedniej Osetii Północnej i z Rosji.

Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi. Patronem Gruzji jest św. Jerzy.

Gruzińska Socjalistyczna Republika Radziecka, Gruzja (ros. Грузинская Советская Социалистическая Республика, Грузия, gruz. საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, საქართველო) - była jedną z 15 republik ZSRR w latach 1936-1991, od 1922 do 1936 r. wchodziła w skład Zakaukaskiej FSRR łącznie z Azerbejdżańską SRR i Armeńską SRR. W 1991 r. odzyskała niepodległość jako Gruzja.

Na fali pieriestrojki w ZSRR z lat 80. XX i Jesieni Ludów, 10 listopada 1989 Rada Delegatów Ludowych radzieckiego Południowoosetyjskiego Okręgu Autonomicznego podjęła decyzję o przyłączeniu Obwodu do Północnoosetyjskiej ASRR; Sąd Najwyższy Gruzińskiej SRR uznał jednak tę decyzję za sprzeczną z prawem. Faktyczny rozpad ZSRR zapoczątkowany ogłoszeniem przez Litwę niepodległości w marcu 1990 spowodował, że ujawniły się aspiracje niepodległościowe także w Gruzji; kilka wchodzących dotychczas w skład Gruzińskiej SRR autonomicznych republik radzieckich (abchaska, adżarska i osetyjska) nie akceptowało jednak zwierzchnictwa Tbilisi.

Adżarska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka, Adżarska ASRR – republika autonomiczna w Związku Radzieckim, wchodząca w skład Gruzińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Po ogłoszeniu 10 grudnia 1990 przez Radę Najwyższą Gruzji likwidacji Południowoosetyjskiego Okręgu Autonomicznego wojska gruzińskie wkroczyły 5 stycznia 1991 do stolicy Osetii Południowej Cchinwali i okolicznych wsi, spotykając się z ostrzałem ze strony miejscowych separatystów. 29 stycznia przewodniczący miejscowego parlamentu autonomicznego, Torez Kułumbegow, zaproszony został do Tbilisi na negocjacje, tam jednak niezwłocznie go aresztowano pod zarzutem nawoływania do waśni narodowościowych.

29. Letnie Igrzyska Olimpijskie w 2008 rozgrywały się w Pekinie, stolicy Chin, od 8 do 24 sierpnia (niektóre mecze piłki nożnej odbyły się 6 i 7 sierpnia, czyli przed oficjalnym otwarciem).

Pieriestrojka (ros. перестройка – przebudowa) – potoczna nazwa procesu przekształceń systemu komunistycznego w ZSRR w latach 1985-1991. Początkowo pierestrojka wraz z hasłami głasnosti (ros. jawności) i uskorienia (ros. przyspieszenia) stanowiły symbol nowego kursu politycznego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR). Został on zapoczątkowany w 1985 przez Michaiła Gorbaczowa po objęciu przezeń stanowiska sekretarza generalnego Komitetu Centralnego KPZR i jego doradcy Aleksandra N. Jakowlewa. Podstawowe zasady pierestrojki określił Gorbaczow w książce pt.: Przebudowa i nowe myślenie dla naszego kraju i dla całego świata, opublikowanej w 1988.

Najcięższe walki toczyły się w marcu i kwietniu i po względnym uspokojeniu latem ponownie w połowie września 1991. Gruzja zablokowała drogi prowadzące do Cchinwali uniemożliwiając dostawy żywności i zaopatrzenia oraz wstrzymała dostawy energii elektrycznej, Osetyjczycy blokowali w odwecie wsie zamieszkane przez Gruzinów. Po obu stronach doszło do aktów przemocy.

Jesień Ludów (lub Jesień Narodów) – termin określający wydarzenia, które przypadły pod koniec 1989 roku w Europie Środkowo-Wschodniej, związane z obaleniem ustroju komunistycznego w krajach tej części świata. Rewolucyjny charakter wydarzeń z 1989 roku nasunął skojarzenie z Wiosną ludów z 1848 roku. Jesień Narodów zamknęła kilkuletni proces rozpadu porządku jałtańskiego w Europie Środkowo-Wschodniej, zaś ogół przemian do 1991 roku spowodował przede wszystkim odsunięcie partii komunistycznych od władzy w krajach znajdujących się w strefie wpływów ZSRR.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

W lutym 1992 walki wzmogły się, gdy na odsiecz Południowej Osetii sporadycznie kierowane było zaopatrzenie (w tym wojskowe) z Rosji; niezależni obserwatorzy potwierdzali wsparcie wojskowe ze strony oddziałów rosyjskiego ministerstwa spraw wewnętrznych. Władze rosyjskie, w tym prezydent Borys Jelcyn i przewodniczący Rady Najwyższej Rusłan Chasbułatow także wspierały tendencje separatystyczne (względem Gruzji) tego regionu.

Wojna w Osetii Południowej 2008 – konflikt zbrojny między siłami wojskowymi Gruzji, a wojskami separatystycznej Osetii Południowej, Abchazji i Rosji, który wybuchł w nocy z 7 na 8 sierpnia 2008 roku, szesnaście lat po zakończeniu poprzedniej wojny, w wyniku której Osetia Południowa de facto uniezależniła się od Gruzji.

Boris Nikołajewicz Jelcyn (ros. Борис Николаевич Ельцин; ur. 1 lutego 1931 w Butce, zm. 23 kwietnia 2007 w Moskwie), znany w Polsce jako Borys Jelcyn – od 6 lipca do grudnia 1991 Premier Federacji Radzieckiej a od grudnia 1991 do 15 maja 1992 Premier Federacji Rosyjskiej,od 29 maja 1990 do 10 lipca 1991 Przewodniczący Rady Najwyższej Rosji. Pierwszy w historii tego kraju Prezydent Federacji Rosyjskiej.

Spotkanie prezydentów Gruzji (Szewardnadze) i Rosji (Jelcyna) 24 czerwca 1992 doprowadziło do zawieszenia broni, które nastąpiło 14 lipca. Rosja i Gruzja uzgodniła, że teren Osetii Południowej, wciąż formalnie należącej do Gruzji, patrolowany będzie przez siły pokojowe złożone z żołnierzy rosyjskich, gruzińskich i południowoosetyjskich. Ten stan rzeczy utrzymywał się we względnym spokoju aż do roku 2004; gdy po wyborze Saakaszwilego na prezydenta Gruzji dochodziło coraz częściej do sporadycznych zakłóceń zawieszenia broni. W sierpniu 2008, kilka godzin przed ceremonią otwarcia XXIX Igrzysk Olimpijskich w Pekinie, rozpoczęła się kolejna wojna.

Południowoosetyjski Obwód Autonomiczny, Południowoosetyjski OA - obwód autonomiczny w Związku Radzieckim, istniejący w latach 1922 - 1989/90, wchodzący w skład Gruzińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej ze stolicą w Cchinwali.

Osetia Północna (oficj. Republika Północnoosetyjska – Alania, ros. Республика Северная Осетия – Алания, Riespublika Siewiernaja Osietija – Ałanija, oset. Цæгат Ирыстоны Аланийы Республикæ) – jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, położona na północnym Kaukazie.

Bibliografia