Wojny Aszanti - Polski Serwis Naukowy

Termin Wojny Aszanti może dotyczyć następujących konfliktów zbrojnych:

Wojna Aszanti z Fante 1806-1807

Konfederacja Aszanti była ważnym afrykańskim królestwem na Złotym Wybrzeżu. Rywalizacja między Aszanti a Fante utrzymywała się długo i na początku XIX stulecia urosła do dużo poważniejszego problemu. Brytyjczycy zwykle byli sprzymierzeńcami Fante, a Holendrzy Aszanti.

Sir - angielski tytuł honorowy, wywodzący się ze średniowiecznego angielskiego sire (fr. sieur) oznaczającego lorda. Etymologicznie słowo to wywodzi się z łacińskiego senior. W formalnej tytulaturze szlacheckiej tytułu sir (pisanego wielką literą: Sir) używa się w stosunku do rycerza lub baroneta, zawsze w połączeniu z pełnym imieniem i nazwiskiem, ewentualnie samym imieniem, nigdy z samym nazwiskiem. Zwyczajowo tytułu tego używa się tylko wobec poddanych monarchy brytyjskiego, w tym również pochodzących z innych niż Wielka Brytania państw o statusie Commonwealth realm. Tytułu tego używa się także w wojsku, dawniej przy zwracaniu się do przełożonego oficera, obecnie także używany wobec starszych podoficerów. Obecnie termin sir pełni również funkcję grzecznościową i używany jest w kontaktach służbowych, w oficjalnej korespondencji bądź w kontaktach z nieznajomymi.

Fante albo Fanti jest grupą etniczna w południowej Ghanie i częściowo na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Aktualnie liczy około 1.850.000 ludzi. W XVIII wieku zawiązali Konfederację, byli sprzymierzeni z Brytyjczykami podczas wojny w latach 1873-1874.

Osobny artykuł: Wojna Aszanti z Fante.

Wojny Brytyjczyków z Aszanti 1823-1896

Były serią czterech wojen między wojskami brytyjskimi a Konfederacją Aszanti w latach 1823-1896. Aszanti, główna grupa etniczna żyjąca na terenie dzisiejszej Ghany byli jednym z niewielu narodów afrykańskich stawiającym znaczny opór brytyjskim imperialnym ambicjom w Afryce. Wielka Brytania zaanektowała terytoria Aszanti i sąsiedniego Fante w roku 1896, po czwartej wojnie. Aszanti zostali w końcu pokonani przez Brytyjczyków w roku 1900 podczas stłumienia powstania dowodzonego przez Yaa Asantewaa, Królową Matkę Ejisu.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Imperium brytyjskie – potoczne określenie Wielkiej Brytanii i Irlandii wraz z koloniami i innymi terytoriami zależnymi monarchii brytyjskiej, które łącznie stanowiły jedno z największych imperium w dziejach ludzkości. Od 1876 r. także nazwa własna jako Imperium Brytyjskie, gdy królowa Wiktoria przyjęła tytuł cesarzowej Indii. Na początku XX wieku imperium było zamieszkane przez ok. 400-500 mln ludzi (liczba ta była zmienna), co stanowiło blisko 1/4 populacji świata. W 1922 r., Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym państwem w historii ludzkości (około jednej czwartej powierzchni świata). Imperium brytyjskie tworzyło się przez około 300 lat w wyniku ekspansji handlowej, działalności osadniczej lub podbojów monarchii brytyjskiej. Jego tereny były porozrzucane po wszystkich kontynentach świata, przez co uzyskało miano imperium nigdy niezachodzącego słońca. Największe czasy świetności tego mocarstwa przypadały na ostatnią dekadę XIX oraz na początek XX wieku.

Pierwsza wojna zaczęła się w roku 1823 gdy Aszanti pokonali małe brytyjskie siły dowodzone przez sir Charlesa McCarthy'ego. Armia Aszanti została pokonana blisko wybrzeża w roku 1826 ale nie posunęła się w głąb kraju. Natąpiła dalsza eskalacja konfliktów między Aszanti a brytyjskim protektoratem Fante w roku 1863, które doprowadziło do strat w ludziach po obu stronach.

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3 ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.

Aneksja (z łac. annexio - przyłączenie) – zagarnięcie, przyłączenie przez jedno państwo całości lub części terytorium innego państwa, najczęściej przy użyciu siły lub w wyniku wygranej wojny. Współcześnie zakazana przez prawo międzynarodowe. Przykładem aneksji jest np. zagarnięcie przez Niemcy w wojnie z Francją w 1871 Alzacji i Lotaryngii, aneksja przez Niemcy zachodnich terenów Polski w październiku 1939 r., czy aneksja przez ZSRR - w październiku 1939 - terenów wschodnich województw II Rzeczypospolitej, a w czerwcu 1940 państw nadbałtyckich: Litwy, Łotwy, Estonii, i rumuńskiej Besarabii.

Osobny artykuł: I wojna Brytyjczyków z Aszanti.

Druga wojna zaczęła się w roku 1873 gdy Wielka Brytania przejęła kontrolę nad holenderskimi składami handlowymi na wybrzeżu. Aszanti najechali nowy brytyjski protektorat. Generał Wolseley pokonał Aszanti i zajął szybko Kumasi. W celu zakończenia wojny Asantehene (król Aszanti) w lipcu 1874 podpisał z Brytyjczykami traktat o ochronie.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Złote Wybrzeże (ang. Gold Coast) - część wybrzeża Zatoki Gwinejskiej (Ocean Atlantycki) w Afryce Zachodniej. Zostało ono odkryte przez Portugalczyków pod koniec XV wieku. W XVI wieku przez jego porty wywożono wydobywane w głębi lądu złoto, a stanowiło to aż 35% światowej produkcji tego kruszcu. Obecnie poza złotem, eksportuje się również diamenty, mangan i boksyty. Duże porty morskie tego regionu to: Sekondi-Takoradi, Akra, Tema.

Osobny artykuł: II wojna Brytyjczyków z Aszanti.

Brytyjczycy rozpoczęli trzecią wojnę w roku 1894 pod pretekstem aktów okrucieństwa popełnianych przez nowego Asantehene Prempeha I oraz zapragnęli też zabezpieczyć terytorium Aszanti (i ich złoto) od płacenia Francuzom zaliczek na siły kolonialne w Afryce Zachodniej. Brytyjczykami w tej kampanii dowodził Robert Baden Powell.

Stolica – główne miasto państwa, siedziba rządu lub innego organu władzy wykonawczej, siedziba przedstawiciela władzy wykonawczej w terenie, przeważnie główne miasto krainy historycznej. Określenie stolica w języku polskim pochodzi od wyrazu stolec, oznaczającego miejsce do siedzenia, tron[potrzebne źródło].

Afryka Zachodnia – umowna nazwa określająca tereny położone w Afryce na północ od Zatoki Gwinejskiej i na południe od Sahary. Obejmuje obszary zachodniego Sahelu, zachodniego Sudanu, a także częściowo tereny podrównikowych lasów deszczowych.

Osobny artykuł: III wojna Brytyjczyków z Aszanti.

Asantehene Prempeh I odmówił zapłaty rekompensaty narzuconej przez Brytyjczyków po trzeciej wojnie i uszanowania brytyjskich rezydentów na tym obszarze. Wybuchła kolejna, czwarta wojna. Wojsko brytyjskie znowu zajęło Kumasi, stolicę Aszanti i pojmały Prempeha wraz z innymi liderami Aszanti. Prempeh został skazany na wygnanie na Seszele.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Król – tytuł osoby sprawującej najwyższą władzę w państwie o ustroju monarchicznym; władca przeważnie koronowany w specjalnym obrzędzie; najpowszechniej występujący tytuł monarszy. Słowo Król w języku polskim i innych językach pochodzi od imienia Karola Wielkiego. Czeski Král, litewski karalius, ros Король itd.

Osobny artykuł: IV wojna Brytyjczyków z Aszanti.

Powstanie Aszanti 1900

W roku 1900 brytyjski gubernator sir Frederick Hodgson zażądał prawa do Złotego Stolca - świętego, zdobionego złotem tronu, który pozostawał w sercu całej religijnej i feudalnej hierarchii Aszanti, i którego dotykać miał prawo tylko Asantehene. Obraza wywołała powszechne niezadowolenie i bunt. Brytyjczycy stłumili powstanie w roku 1900 i zajęli Kumasi. Królewska kolonia Złotego Wybrzeża została utworzona 26 września 1901.

Monarchia (gr. μοναρχία monarchía – jedynowładztwo) – ustrój polityczny lub forma rządów, gdzie suwerenem jest jeden człowiek, nazywany monarchą. Monarcha sprawuje władzę zazwyczaj dożywotnio, jego funkcja jest często dziedziczna i zwykle jego stanowisko jest nieusuwalne. Obecnie w wielu państwach monarcha pełni często jedynie funkcje reprezentacyjne i nie sprawuje realnej władzy.

Seszele, Seychelles, Sesel – państwo wyspiarskie na Oceanie Indyjskim, ok. 1600 km od wybrzeży Afryki, położone na północny wschód od Madagaskaru. Pobliskie państwa i terytoria zamorskie to Mauritius i Reunion na południe oraz Malediwy na północny wschód.

Osobny artykuł: Wojna o Złoty Stolec.

Źródła

The British in West Africa

OnWar - Wars of the World