Wojny domowe Rzymu w I wieku p.n.e. - Polski Serwis Naukowy

W I w. p.n.e. kilkakrotnie dochodziło w Rzymie do wojen domowych.

Po pokonaniu Numidii rozgorzał spór pomiędzy dwoma wybitnymi politykami Gajuszem Mariuszem, przywódcą popularów reprezentującym kierunek demokratyczny, oraz arystokratą rządów senackich Sullą. Walki polityczne doprowadziły w końcu do wojny domowej. W roku 88 p.n.e. ugrupowanie Mariusza wystąpiło przeciwko powierzeniu Sulli namiestnictwa w Azji. W 83 p.n.e., po śmierci Mariusza, Sulla powrócił do Italii, gdzie został dyktatorem. Dwa lata później wysłał on do Afryki Gnejusza Pompejusza do walk z Numidyjczykami.

Bitwa pod Filippi - bitwa rozegrana w okolicach miasta Filippi w 42 p.n.e. we wschodniej Macedonii, w której triumwirowie - Antoniusz i Oktawian zwyciężyli armię republikańską na czele z przywódcami spisku przeciw Cezarowi - Brutusem i Kasjuszem. Gdy klęska była oczywista, Brutus przebił się mieczem, Kasjusz polecił się zabić niewolnikowi.

Silo – król Asturii od 774 do 783 roku. Silo nie był spokrewniony z rodzinami Peláyez i Pérez, z których wywodzili sie wszyscy poprzedni władcy. Był jednakże mężem Adosindy, córki Alfonsa I. Z tego powodu niektórzy historycy przypuszczają dziedziczenie tytułu ze strony matki, lub przynajmniej na zasadzie jure uxoris.

Kolejne walki wewnętrzne wybuchły w roku 49 p.n.e. między Juliuszem Cezarem a Pompejuszem. Cezar pobił Pompejusza pod Farsalos w roku 48 p.n.e. a następnie wrócił do Italii gdzie mianowano go dyktatorem. Następne walki wybuchły w Afryce gdzie pod Thapsus w roku 46 p.n.e. Cezar ponownie pokonał pompejan.

Gnaeus Pompeius Magnus (ur. 29 września 106 p.n.e., zm. 28 września 48 p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca wojskowy, jeden z twórców I triumwiratu, zwany przez współczesnych Pompejuszem Wielkim ze względu na wielkie sukcesy polityczne i militarne oraz zasługi dla Rzymu.

Bitwa pod Forum Gallorum – starcie zbrojne, które miało miejsce 14 kwietnia 43 p.n.e. w trakcie kampanii mutińskiej, po śmierci Gajusza Juliusza Cezara.

Chronologia wojen domowych w Rzymie

Wojna ze Sprzymierzeńcami 91-88 p.n.e.

Osobny artykuł: Wojna Rzymu ze sprzymierzeńcami.

91 p.n.e. – oblężenie Aeserni

90 p.n.e. – oblężenie Grumentium – powstańcy pod wodzą Lampronicusa pokonali Rzymian (800 zabitych) dowodzonych przez Crassusa (poniósł śmierć)

90 p.n.e. – bitwa pod Acerrae – Rzymianie pod wodzą Lucjusza Cezara pokonali powstańców pod wodzą Mutilusa, 6000 zabitych

90 p.n.e. – bitwa pod Teanum – Samnici pod wodzą Egnatiusa pokonali Rzymian

90 p.n.e. – bitwa pod Mons Falernus – powstańcy pokonali Rzymian Gnejusza Pompejusza Strabona

90 p.n.e. – oblężenie Firmum – Rzymianie pod wodzą Gnejusza Pompejusza pokonali powstańców pod wodzą Lafreniusza (poniósł śmierć)

90 p.n.e. – bitwa nad rzeką Tolenus - Wojna ze Sprzymierzeńcami

89 p.n.e. – bitwa pod Asculum - Wojna ze Sprzymierzeńcami

89 p.n.e. – bitwa nad jeziorem Fucinus - Wojna ze Sprzymierzeńcami

89 p.n.e. – bitwa pod Pompejami – Rzymianie pod wodzą Sulli pokonali Samnitów pod wodzą Cluentiusza (poniósł śmierć)

89 p.n.e. – bitwa pod Causium – Samnici pokonali Rzymian pod wodzą Casconiusza

89 p.n.e. – bitwa pod Teanus – Rzymianie pokonali powstańców pod wodzą Silo i Obsydiusza (obaj wodzowie ponieśli śmierć)

Wojny domowe 88-79 p.n.e.

88 p.n.e. – bitwa na ulicach Rzymu

87 p.n.e. – II bitwa na ulicach Rzymu (wojska Gnejusza Oktawiusza pokonały siły Korneliusza Cynny)

87 p.n.e. – Masakra w Rzymie (zwolennicy Korneliusza Cynny wkraczają do Rzymu)

83 p.n.e. – bitwa pod górą Tifata (Rzymianie pod wodzą Sulli pokonali wojska Norbanusa (7000 zabitych)

82 p.n.e. – bitwa nad rzeką Aesis – Rzymianie pod wodzą Metellusa pokonali wojska Karinassa

82 p.n.e. – bitwa pod Preneste - wojska pod wodzą Sulli (40 000) pokonały siły Mariusza

82 p.n.e. – bitwa pod Seną - wojska Gnejusza Pompejusza pokonały siły Censorinusa

82 p.n.e. – bitwa pod Glanis - wojska Sulli pokonały siły Gnejusza Karbona

82 p.n.e. – bitwa pod Saturniną - zwycięstwo wojsk Sulli nad siłami Karbona

82 p.n.e. – bitwa pod Kluzjum - wynik nierozstrzygnięty w bitwie wojsk Sulli i Karbona

82 p.n.e. – bitwa pod Spolecjum - zwycięstwo wojsk Gnejusza Pompejusza nad siłami Karrinasa

82 p.n.e. – bitwa pod Fawencją - zwycięstwo wojsk Metellusa z siłami Karbona i Norbanusa

82 p.n.e. – bitwa pod Fidencją - zwycięstwo sił Lukullusa z wojskami Karbona

82 p.n.e. – II bitwa pod Kluzjum - zwycięstwo wojsk Pompejusza z siłami Karbona

82 p.n.e. – bitwa przy Bramie Kollińskiej (Porta Collina) – wojska Sulli pokonały siły popularów Mariusza (wymordowanie 8000 jeńców), Rzym dostaje się pod władanie Sulli

Rebelia Lapidusa 77 p.n.e.

Spisek Katyliny 63-62 p.n.e.

62 p.n.e. – bitwa pod Pistorią

Lata 49-45 p.n.e.

Osobny artykuł: Wojna domowa Cezara z Pompejuszem.

49 p.n.e. – oblężenie Korfinium - wojska Cezara wkraczają do miasta bronionego przez Lucjusza Domicjusza Ahenobarbusa (kapitulacja obrońców)

49 p.n.e. – bitwa pod Brundizjum - atak wojsk Cezara, ucieczka floty Pompejusza

49 p.n.e. – oblężenie Massalii

49 p.n.e. – bitwa pod Ilerdą

49 p.n.e. – bitwa pod Utyką – wojska Kuriona pokonały oddziały pod wodzą Warusa

49 p.n.e. – bitwa morska pod Curictą – flota Oktawiana pokonała flotę Dolabelli

49 p.n.e. – bitwa w dolinie rzeki Bagradas

48 p.n.e. – bitwa pod Dyrrachium

48 p.n.e. – bitwa pod Farsalos

48 p.n.e. – oblężenie Aleksandrii

48 p.n.e. – bitwa morska pod Taurydą – flota Watiniusza pokonała flotę Oktawiusza

47 p.n.e. – bitwa pod Castra Iudaeorum porażka wojsk egipskich w starciu z sojusznikami Cezara

47 p.n.e. – bitwa nad Nilem porażka wojsk egipskich w starciu z Cezarem

47 p.n.e. – bitwa pod Zelą

46 p.n.e. – bitwa morska pod Hadrumetum – flota Cezara pokonała flotę Warusa

46 p.n.e. – bitwa pod Ruspiną

46 p.n.e. – bitwa pod Tapsus

45 p.n.e. – bitwa pod Mundą

45 p.n.e. – szturm Kordoby

45 p.n.e. – bitwa pod Karteą

Lata 44-31 p.n.e.

43 p.n.e. – bitwa pod Mutiną – starcie wojsk Antoniusza z siłami Oktawiana, zwycięstwo republikanów

43 p.n.e. – bitwa pod Forum Gallorum

43 p.n.e. – bitwa morska pod Laodyceją zwycięstwo floty Dolabelli nad flotą Kasjusza (5 okretów zdobytych)

43 p.n.e. – oblężenie Laodycei Syryjskiej zwycięstwo sił Kasjusza nad wojskami Publiusza Korneliusza Dolabelli (śmierć Dolabelli)

42 p.n.e. – bitwa koło przylądka Mindos – flota Kasjusza pokonała flotę 33 okrętów z Rodos (2 zatopione, 3 zdobyte)

42 p.n.e. – bitwa morska na Morzu Jońskim

42 p.n.e. – bitwa pod Filippi

38 p.n.e. – bitwa morska pod Kyme - zwycięstwo floty Democharesa nad siłami Kalwizjusza

38 p.n.e. – bitwa morska w Cieśninie Messyńskiej

36 p.n.e. – bitwa morska pod Mylae

36 p.n.e. – bitwa pod Tauromenium

36 p.n.e. – bitwa morska w Zatoce Naulochus- wojna Oktawiana z Sekstusem Pompejuszem

31 p.n.e. – bitwa pod Akcjum

Zobacz też

wojna domowa w roku 69 n.e.,

rzymska wojna domowa (312-324)