Wojny z Indianami - Polski Serwis Naukowy

Wojny z Indianami (wojny indiańskie) – wojny prowadzane przez kolonie europejskie w Ameryce Północnej, a potem państwa na ich bazie utworzone, z pierwotnymi mieszkańcami kontynentu, Indianami.

Indianie "od zawsze" walczyli między sobą; starcia pomiędzy poszczególnymi plemionami i grupami (zwłaszcza w okresie prekolonialnym) rzadko jednak miewały charakter krwawych wojen w rozumieniu europejskim. W okresie europejskiej kolonizacji kontynentu pojawiły się też podsycane przez białych konflikty i walki tubylczych sojuszników różnych państw kolonialnych. Starcia zbrojne na mniejszą i większą skalę bywały też elementem rywalizacji sąsiadujących ze sobą grup tubylczych (czasem przesiedlanych siłą, np. na Terytorium Indiańskie) o kurczące się ziemie, źródła utrzymania (zwierzynę, szlaki handlowe, tereny uprawne, pastwiska, wodę, drewno, itp.) oraz dobra materialne (pochodzenia tak lokalnego, jak i europejskiego). Jednak najczęstszym, najbardziej dramatycznym i brzemiennym w skutki typem "wojen indiańskich" były tubylcze powstania i wojny przeciw przybywającym z Europy lub wywodzącym się z niej białym kolonizatorom.

Irokezi (nazwa własna: Haudenosaunee) – liga plemion (Mohawków, Oneidów, Onandagów, Kajugów i Seneków, a od 1712 także Tuskarorów) Indian Ameryki Północnej zamieszkujących tereny na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki św. Wawrzyńca, czyli północną część stanów Nowy Jork, Pensylwanii i Maine, niemal cały stan Vermont oraz południowe obszary kanadyjskich prowincji Quebec i Ontario.

Wojna Dummera to konflikt kolonialny pomiędzy Brytyjczykami i Indianami w Ameryce Północnej toczony w latach 1722-1727. Rejonem walk były północno-wschodnie rejony kontynentu amerykańskiego. Swoją nazwę wywodzi od nazwiska gubernatora Williama Dummerra z Massachusetts, którego nazwiskiem nazwano także wybudowany w roku 1724 Fort w Vermont.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Wojny Indian

Powstania i wojny Indian z koloniami w Ameryce Północnej (lista niepełna):

1609 – I wojna z Powatanami (ang. Powhatan War)

1622 – II wojna z Powatanami

1630-1701 – wojny bobrowe (wojny Irokezów)

1636-1637 – wojna z Pekotami

1639-1645 – wojna Kifta

1655-1660 – wojna o drzewo brzoskwiniowe

1644 – III wojna z Powatanami

1675 – rebelia Bacona

1675-1676 – wojna Króla Filipa (ang. King Philip War)

1675-1676 – wojna południowa

1680-1692 – powstanie Indian Pueblo

1711-1713 – wojna Tuscarorów

1715 – wojna Yamassee

1722 – wojna Dummera

1763 – wojna Pontiaka

Wojny Stanów Zjednoczonych z Indianami i powstania indiańskie na terytorium USA:

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Bitwa na barykadzie wozów (ang. Wagon Box Fight) – bitwa stoczona 2 sierpnia 1867 roku w ramach Wojny Czerwonej Chmury, między żołnierzami Stanów Zjednoczonych w sile 32 żołnierzy (w tym 6 drwali) pod dowództwem kapitana Jamesa Powella a przeważającymi siłami konnych i pieszych Dakotów pod wodzą Czerwonej Chmury w pobliżu Fort Phil Kearny, na terytorium stanu Wyoming.

1790-1795 – wojna z Indianami Miami

1794 – bitwa pod zaporą z pni (ang. Battle of Fallen Timbers)

1811 – wojna Tecumseha

1813-1814 – wojna z Krikami

1817-1818 – I wojna z Seminolami

1832 – wojna Czarnego Jastrzębia (ang. Black Hawk War)

1835-1842 – II wojna z Seminolami

1847-1848 - Wojna z plemieniem Cayuse

1850-1856 - Wojny z plemionami Rogue

1855-1858 - Wojna z plemionami Yakima

1855-1856 - Wojna z plemionami znad Zatoki Puget

1862 – powstanie Dakotów Santee w Minnesocie

1864 – masakra nad Sand Creek

1866-1868 – wojna Czerwonej Chmury (ang. Red Cloud War)

1866 – masakra Fettermana

1867 – bój na łące (ang. Hayfield Fight)

1867 – bitwa na barykadzie wozów (ang. Wagon Box Fight)

1867-1875 – wojna z Komanczami (ang. Comanche War)

1868 – masakra nad Washita River

1872-1873 – Wojna z Modokami

1873 – I wojna z Apaczami

1876 – wojna o Góry Czarne (ang. Black Hills War)

17 marca – bitwa nad rzeką Powder

17 czerwca – bitwa o Rosebud

25 czerwca – bitwa nad Little Bighorn

9 września – Slim Buttes

25 listopada 1876 – bitwa Tępego Noża (ang. Dull Knife War)

1877 – wojna z Nez Perce

1878-1879 – wojna z Banokami

1878-1879 – wojna z Czejenami

1879-1880 – wojna z Ute

1885-1886 – II wojna z Apaczami

1890 – masakra nad Wounded Knee

Wojny i powstania indiańskie na terenach dzisiejszej Kanady:

I wojna z Powatanami – pierwszy konflikt pomiędzy Anglikami a federacją Indian Powatanów w 1609, która wzięła swą nazwę od imienia ich wodza Powatana.

Wojny bobrowe – seria potyczek zbrojnych, jakie miały miejsce pomiędzy rokiem 1609 a 1701 w Północnej Ameryce, które toczyły się pomiędzy Irokezami, a Francuzami z Nowej Francji oraz z ich indiańskimi sprzymierzeńcami. W wojnie bobrowej strona atakującą byli Irokezi, choć Francuzi w ostatniej jej fazie próbowali przejąć inicjatywę, podejmując kilka ekspedycji na terytoria Irokezów.

wojny Abenaków

wojny Mikmaków

wojny nad Wielkimi Jeziorami

wojny w Zatoce Hudsona

wojny kanadyjskiej Północy

powstania Metysów i Indian

wojny Indian Równin

wojny w Górach Skalistych

wojny na Zachodnim Wybrzeżu

inne tubylcze powstania i protesty zbrojne

Zobacz też

indiańska sztuka wojenna

Chief Joseph, właśc. Hinmaton-yalatkit, pol. Grom Nad Górami (ur. 1840 jako syn wodza Józefa starszego, zm. 21 września 1904), wódz indiańskiego plemienia Nez Perce (Przekłute Nosy) zamieszkującego tereny Wallowa Valley. Miał ok. 190 cm wzrostu, był trzykrotnie żonaty, ale z 9 dzieci przeżyła tylko 1 córka.

Wojna Zatoki Puget, to konflikt zbrojny między armią USA, lokalnymi milicjami i cywilnymi ochotnikami a grupą plemion indiańskich (Nisqually, Muckleshoot, Puyallup i Klickitat) zamieszkujących wybrzeża zatoki Puget na terytorium obecnego Stanu Waszyngton. Innym elementem tej wojny był konflikt plemion Haida i Tlingit z marynarką wojenną USA spowodowany ich najazdami na ziemie plemion znad cieśniny Puget.