Taniec tatarski. W ręku Tatara widać jego broń obuchową – masłak

Tatar (z lewej) i Kałmuk w walce konnej.

Wojskowość Tatarów – całokształt zagadnień dotyczących instytucji wojskowych wszystkich Tatarów prowadzących walki z Wielkim Księstwem Litewskim, a później Rzecząpospolitą w czasach istnienia Chanatu Krymskiego.

Wojsko Tatarów miało strukturę prawie homogeniczną, gdyż była to niemal wyłącznie jazda. Jednorodność wymusiła jednak to, iż specyficzna taktyka tej jazdy została doprowadzona do perfekcji. Już sam sposób siedzenia na koniu wyprzedzał epokę. Tatarzy dosiadali konia tak, jak obecnie robią to dżokeje, co powodowało, że konie biegły szybciej i dalej, a jednocześnie jeździec mógł sobie pozwolić na przeskakiwanie ze zmęczonego konia na luzaka (luźnego, nie obciążonego konia), którego prowadził za uzdę.

Tatar z arkanem w ręku

Uzbrojenie i sposoby walki

Niemal do końca XV wieku Tatarzy Złotej Ordy, a później Wielkiej Ordy i Chanatu Krymskiego, mając dostęp do złóż żelaza i wykwalifikowanych rzemieślników, utrzymywali wysoki standard uzbrojenia – wszyscy dysponowali łukami (często po kilka), szablami, byli opancerzeni wraz z końmi w zadziwiająco wytrzymałe zbroje lamelkowe z rogowych i skórzanych łusek, dysponowali też świetną ciężką jazdą. Ale kiedy większość terenów Złotej Ordy podbiły Rosja i Turcja, a ta ostatnia shołdowała na dodatek Chanat Krymski, uzbrojenie Tatara było proste – łuk refleksyjny lub szabla tylko u najbogatszych, u reszty masłak (szczególnie u najbiedniejszych nogajskich ord przednich, u których szabla była rzadkością) oraz arkan służący do chwytania ludzi i zwierząt, pomocny również w walce. Uzbrojenie ochronne stosowali również tylko zamożni.

Od XV wieku Tatarzy krymscy używali łuku refleksyjnego w najbardziej udoskonalonej formie - tzw. krymskotatarskiego, najbardziej skróconego. Zastąpił on poprzednie typy - turecki, mongolski czy klasyczny staroscytyjski. Podobnie jak tamte typy miał większy zasięg i celność od łuku prostego, co potwierdzają współczesne testy.

Z tatarskiego łuku refleksyjnego strzelało się lżejszymi i krótszymi strzałami (długość strzały do 1 m, masa do 250 g) niż strzały do łuku prostego, co powodowało, że łuk ten był mniej celny oraz miał krótszy zasięg (do 250 m). Nie miało to jednak większego znaczenia dla Tatarów, którzy stosowali ten łuk do szybkich, zmasowanych ataków (tzw. chmura strzał – nawet 10 strzałów na minutę) na przeciwnika. W przypadku walki z taborem, strzelano w taki sposób, aby strzały z góry raniły nieopancerzonego przeciwnika lub jego konie. Cała ława tatarska (szyk tatarski przypominający lekko wygięty półksiężyc) mogła w krótkim czasie wysłać na wroga wiele pocisków, które jeśli nie raziły ich samych, to przynajmniej pozbawiały koni. Potrafili także ostrzeliwać się z konia w czasie ucieczki – strzelec wypuszczał strzałę wtedy, gdy kopyta galopującego konia unosiły się nad ziemią.