Wojwodina - Polski Serwis Naukowy

Wojwodina, Prowincja Autonomiczna Wojwodina (Vojvodina, węg. Vajdaság) – autonomiczny okręg w północnej Serbii, zamieszkany przez 2,03 mln mieszkańców (2002), przede wszystkim Serbów (65% liczby ludności) i Węgrów (14%). Stolicą Wojwodiny jest Nowy Sad, inne większe miasta to Pančevo, Subotica, Zrenjanin. Obejmuje serbskie części historycznych regionów Baczki, Banatu i Sremu.

Węgrzy albo Madziarzy (węg. l.poj.: magyar, l.mn.: magyarok) – naród liczący w sumie ok. 14,5 mln, w tym na Węgrzech 10,5 mln, pozostałe ok. 4 mln tworzy mniejszości w Rumunii (Siedmiogród), Serbii (Wojwodina), Słowacji, Słowenii, Ukrainie (rejon Karpat) i Austrii. Jedna z grup mniejszości węgierskojęzycznej zamieszkującej rumuński Siedmiogród zwana jest Szeklerami (węg. l.poj.: Székely, l.mn.: Székelyek). Część badaczy skłania się ku poglądowi, że Szeklerzy są nie Węgrami, lecz potomkami Hunów.

Psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) to prawidłowa botaniczna nazwa tej rośliny. Najczęściej jednak używany jest synonim tej nazwy – ziemniak. Jest to gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej (Peru, Boliwia, Kolumbia, Chile). Obecnie rozprzestrzeniony na całym świecie jako roślina uprawna. W Polsce jest pospolicie uprawiany i przejściowo dziczejący (efemerofit).

Historia

W IX–XI w. weszła w skład Węgier. Od XV w. osadnictwo serbskie, zwłaszcza po 1690 i 1739 r. Ośrodek religijny (patriarchat w Karłowicach), narodowy i kulturalny Serbów. W czasie węglowej rewolucji 1848-1849 Serbowie proklamowali autonomię Wojwodiny. Po upadku rewolucji Habsburgowie utworzyli z ziem Wojwodiny odrębną jednostkę administracyjną – tak zwane Województwo Serbskie, zlikwidowaną na żądanie Węgier w 1860. Od 1918 w Królestwie SHS (od 1929 – Jugosławii). W 1941 okupowaną Wojwodinę podzieliły między siebie Niemcy (Banat), Węgry (Baczka) i Niezależne Państwo Chorwackie (serbska część Sremu). W latach 1944-1945 wyzwolona przez Armię Czerwoną i jugosłowiańską partyzantkę.

Serbowie (Срби) – naród południowosłowianski mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi (religia jest uważana przez Serbów za ważny czynnik ich tożsamości)[potrzebne źródło].

Zrenjanin (Зрењанин, węg. Nagybecskerek, rum. Becicherecul Mare) – miasto w północno-wschodniej części Serbii, około 100 tys. mieszkańców, w rejonie autonomicznym Wojwodina, w bezpośrednim sąsiedztwie Novego Sadu. Zrenjanin słynie z letniego pałacu Marii Antoniny, który można podziwiać na znajdującym się w centrum miasta rynku.

W 1945 r. utworzono Socjalistyczną Prowincję Wojwodiny w składzie Socjalistycznej Republiki Serbii. W 1974 r. konstytucja Jugosławii rozszerzyła znacząco autonomię Wojwodiny, przyznając jej m.in. prawo do własnego rządu. W sierpniu 1990 roku rząd serbski ograniczył autonomię do stanu sprzed 1974 r.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

Rumuni (rum. români, dawniej rumâni) - liczący ok. 21,5 mln osób naród wschodnioromański zamieszkujący przede wszystkim Rumunię. W większości posługują się językiem rumuńskim. Duża diaspora, głównie w Hiszpanii, USA, we Włoszech i na Ukrainie.

Narodowości

Narodowości wg spisu ludności z 2002 roku:

Serbowie – 1 321 807
Węgrzy – 290 207
Słowacy – 56 627
Chorwaci – 56 546
Jugosłowianie – 49 881
Czarnogórcy – 35 513
Rumuni – 30 419
Romowie – 29 057
Buniewcy – 19 766
Rusini – 15 626

Ogółem – 2 031 992 mieszkańców.

Narody Wojwodiny

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Wojwodina

Rolnictwo

Najważniejszy region rolniczy Serbii. Około 3/4 powierzchni zajmują grunty orne. Uprawa pszenicy, kukurydzy, buraków cukrowych, słonecznika, ziemniaków, tytoniu, konopi, chmielu, winorośli, warzyw, drzew owocowych. Hodowla bydła, trzody chlewnej, owiec i jedwabników. Rozwinięte pszczelarstwo.

Baczka (serb. Bačka, węg. Bácska) − kraina w północnej Serbii i południowych Węgrzech, część Wojwodiny położona między Dunajem i Cisą; region rolniczy.

Słowacy (Slováci) – naród słowiański, zamieszkujący głównie Słowację – stanowią 86% jej mieszkańców (4,5 mln); mniejszości słowackie zamieszkują także Czechy , Węgry i Polskę (Orawa i Spisz- około 1700 osób). Mówią językiem słowackim. Większość Słowaków jest katolikami, mniejszość stanowią protestanci i grekokatolicy.

Przemysł

Wśród gałęzi przemysłu przetwórczego do najważniejszych należą: przemysł spożywczy, elektromaszynowy (m.in. maszyny rolnicze, środki transportu, kable), chemiczny (farmy), włókienniczy (dywany, firanki), skórzano-obuwnicze, drzewny. Niewielkie wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego.

Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (skr. "Królestwo SHS"; serb.-chorw. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca) – państwo europejskie powstałe 1 grudnia 1918 po zakończeniu I wojny światowej i po rozpadzie Austro-Węgier. W obiegu nieoficjalnym nazywane "Jugosławią" - krajem południowych Słowian. W 1929 formalnie przemianowane na Jugosławię.

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus ) – i w Ameryce Północnej. Jednak uprawiany przez człowieka skolonizował (jako zdziczała roślina uprawna) strefę klimatów umiarkowanych i ciepłych całej Eurazji.

Władze

Mimo ograniczenia autonomii Wojwodiny w 1990 roku, region ten formalnie nadal posiada własnego prezydenta i premiera.

Prezydenci Wojwodiny

1991 – Verona Adam Bokros

1991-1992 – Damnjan Radenković

1992-1993 – Svetislav Krstić

1993-1997 – Milutin Stojković

1997-2000 – Živorad Smiljanić

2000-2004 – Nenad Čanak

2004-2008 – Bojan Kostreš

od 2008 – Sándor Egeresi

Premierzy Wojwodiny

1991 – Radoman Bozovic

1991-1992 – Jovan Radiç

1992-1993 – Koviljko Lovre

1993-2000 – Bosko Perosevic

2000 – Damnjan Radenković

2000-2004 – Djordje Djukic

od 2004 – Bojan Pajtić

Podział administracyjny

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn. Jego rozwój decyduje o poziomie i tempie rozwoju gospodarczego, gdyż jest jedynym działem gospodarki wytwarzającym środki pracy[potrzebne źródło].

Zobacz też

Romanofonia