Wola Sękowa - Polski Serwis Naukowy

Kościół filialny pw. Świętego Michała Archanioła w Woli Sękowej

Exodus - wspólne dzieło artystów z Polski, Niemiec i Ukrainy pod kier. artystycznym Piotra Worońca obok budynku Uniwersytetu ludowego w Woli Sękowej.

Uniwersytet Ludowy i galeria w Woli Sękowej

Wola Sękowa – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Bukowsko, nad potokiem Pielnica na Pogórzu Bukowskim. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

68 Dywizja Piechoty - niemiecka dywizja z czasów II wojny światowej, sformowana na mocy rozkazu z 26 sierpnia 1939 roku, w 2. fali mobilizacyjnej przez Infanterie – Kommandeur 3 w Gubinie w III. Okręgu Wojskowym.
Balowie herbu Gozdawa. Potomkowie tego rodu należą do Gozdawitów. Według Jana Długosza, ma to być "genus polonicus" i mają nosić w herbie lilię biała na czerwonym polu. Ten herb jednak nasuwa przypuszczenia, że rodzina ta przybyła do Polski z Węgier w XIV wieku, gdzie panowała wówczas andegaweńska rodzina o podobnym herbie. Mimo twierdzenia Jana Długosza i innych heraldyków jak Niesiecki ród ten ma pochodzenie węgierskie a nie polskie. W r. 1361 z nadania króla Kazimierza Wielkiego osiadają na Podkarpaciu rycerze herbu Gozdawa, od których pochodzą Balowie.

Historia

Od 1340 do 1772 ziemia sanocka, województwo ruskie. Od 1772 do 1852 cyrkuł leski następnie sanocki. Od 1867 powiat sanocki, gmina Bukowsko w Galicji.

Pierwsze wzmianki o Woli Sękowej pochodzą z roku 1493. Wioska nazywała się wtedy Trębowla nad potokiem Mąthyna (Mętnym), obecnie Pielnica. Dawne nazwy: 1526 Schąkowa, 1532 Simkowa Wola, 1589 Sziemkowa Wola, 1867 Seńkowa Wola. Lokacja wsi nastąpiła na prawie wołoskim.

Od 10 listopada 1634 własność Samuela de Stano. W roku 1717 Samuel i Bogusław, synowie Alexandra Stano, sprzedają Nagórzany, Nadolany, Wolę Sękową i Wolę Jaworową Józefowi Bukowskiemu, łowczemu lwowskiemu.

Sieniawa – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Rymanów. Leży przy drodze z Rymanowa do Bukowska.
Sołectwo – współcześnie w Polsce jest to jednostka pomocnicza gminy, charakterystyczna dla obszarów wiejskich. Obszar, zakres działania sołectwa i jego organów określa rada gminy w statucie sołectwa.

Ostatnimi właścicielami wsi od roku 1813 była rodzina Wiktorów herbu Brochwicz - szlachty osiadłej w Wiatrowicach, która tam posiadała dobra.

W roku 1843, Jakub Wiktor (od końca 1845 roku właściciel całości) i Józef Wiktor nabyli posiadłość od Tomasza Wiktora. Na podstawie darowizny z 11 listopada 1884 roku przejął je Władysław Jan Wiktor, a w 1922 roku dwór znalazł się w rękach jego syna - Andrzeja Wiktora. Ostatnimi właścicielami byli: Andrzej Brochowicz - Wiktor oraz jego siostra Regina z Brochowiczów Wiktorówna- sekretarka ambasadora polskiego we Włoszech - profesora Stanisława Kota, która poślubiła w 1946 r., poetę Romana Brandsteattera, gdy przyjechał do Rzymu, gdzie przyjął chrzest.

Andrzej Wiktor (ur. 4 lutego 1931 w Nowej Wsi k. Rzeszowa) – polski zoolog, malakolog, emerytowany profesor zwyczajny i rektor (1984) Uniwersytetu Wrocławskiego, autor wielu artykułów, monografii i książek, od 1984 roku dyrektor Muzeum Przyrodniczego Uniwersytetu Wrocławskiego. Pełnił funkcję Prezesa Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Członek Polskiej Akademii Umiejętności i Komitetu Zoologii PAN.
Droga krajowa nr 28 – droga krajowa w południowej Polsce, przebiegająca przez województwa: małopolskie oraz podkarpackie. Nazywana jest trasą karpacką (niem. Tatraer Reichsstraße)

Ojciec Andrzeja i Reginy - Władysław Wiktor był ostatnim gospodarzem -właścicielem. Skończył studia agronomiczne, i miał doskonałe przygotowanie rolnicze. Syn Andrzej nie poszedł w ślady ojca i jako doktor prawa oddał w dzierżawe dla Czecha fachowego gospodarza. W latach 1928 - 1935 dwór oddano w dzierżawę Andrzejowi Szczepkowskiemu, a potem dla Adolfa Kuranta. W skład wsi wchodził jeszcze przysiółek Wola Jaworowa, wólka Roztoki oraz osada dworska Poźniacze. W roku 1898 całkowita powierzchnia wsi wynosiła 13,86 km², odnotowano 1049 mieszkańców oraz 197 domów. W roku 1900 wieś liczyła 1061 mieszkańców, całkowita pow. wsi wynosiła wówczas 1628 ha.

Województwo krośnieńskie – jednostka podziału administracyjnego istniejąca w latach 1975 – 1998. Położone w południowo-wschodniej części Polski, przy granicy ze Słowacją i Ukrainą. Graniczyło od zachodu z województwem nowosądeckim i tarnowskim, a od północy z rzeszowskim i przemyskim. Siedzibą władz województwa było Krosno.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Przed wojną istniała tu parafia greckokatolicka, która posiadała cerkiew filialną w mieście Nagórzany. Do parafii należały również m.in. Wola Jaworowa, Nowotaniec (Nowotaneć) i Nadolany. Obecnie w Woli Sękowej istnieje kościół należący do parafii rzymskokatolickiej w Bukowsku. We wsi znajduje się stary cmentarz greckokatolicki.

Pielnica – potok górski, którego źródło znajduje się na wysokości 640 m n.p.m. w Beskidzie Niskim na pn. stokach góry Skibce (778 m), przepływa przez Pogórze Bukowskie, miejscowości Nadolany, Nowosielce, Nowotaniec, Wola Sękowa, Pielnia i Odrzechowa, powiat sanocki, potok uchodzi do Wisłoka z prawego brzegu poniżej wsi Besko.
Cyrkuł (niem. Kreis, okręg) to nazwa jednostki podziału administracyjnego kraju (odpowiednik powiatu) lub miasta (odpowiednik dzielnicy). Etymologicznie nazwa polska wywodzi się od niemieckiego "zirc" i od łacińskiego "circulus". W krajach niemieckich dzielenie terytoriów na cyrkuły było popularne już od czasów Staufów (tzw. "okręgi Rzeszy" – niem. Reichskreis). W samej Monarchii austriackiej grubo przed 1772 podziałowi na cyrkuły uległy Czechy i Węgry.

Gośćmi dworu Wiktorów byli niegdyś Jan Kiepura oraz Wiktoria Calma. Po roku 1939 we dworze przebywał również Oskar Schmidt, twórca przemysłu chemicznego na Podkarpaciu; mieścił się tu także sztab niemieckich wojsk okupacyjnych 68. Infanterie-Division, pod dowództwem Generalleutnanta Paula Scheuerpfluga. W Woli Sękowej urodził się znany polski śpiewak operowy Adam Didur.

Cmentarz – jest instytucjonalnie ukształtowanym wycinkiem przestrzeni o programowo założonym grzebalnym przeznaczeniu, zorganizowanym zaś wedle pewnych dyrektyw - reguł kulturowych, związanych tak ze zrytualizowaniem form grzebania zmarłych, jak i z istnieniem pewnej tradycji sposobu utrwalania pamięci o nich.
Województwo ruskie – województwo Korony Królestwa Polskiego, część prowincji Małopolska, jednostka administracyjna Królestwa Polskiego w okresie I Rzeczypospolitej, istniejąca w latach 1434-1772. Województwo powstało na mocy przywileju króla Władysława II Jagiełły. Wszystkie województwa polsko-litewskie mają swe źródło w nadaniu w 1347 przez Kazimierza Wielkiego osobnych statutów występujących w historiografii pod wspólną nazwą "statuty wiślicko-piotrkowskie" dla Wielkopolski i Małopolski, a jeszcze głębsze – w rozbiciu dzielnicowym. Po unii lubelskiej Rzeczpospolita Obojga Narodów dzieliła się na województwa wchodzące w skład prowincji małopolskiej, wielkopolskiej oraz prowincji litewskiej.

We wrześniu 1944 podczas operacji dukielsko-preszowskiej we wsi stacjonowała niemiecka 68. Infanterie-Division (XXIV. Panzerkorps) broniąca pozycji przed nacierającym od wschodu radzieckim 67 Korpusem piechoty oraz 167 i 129 Korpusem strzelców (107 Dywizji Piechoty).

Wieś prawie doszczętnie spłonęła jesienią 1944, w trakcie walk pomiędzy wycofanymi z Nowotańca Niemcami a Czechosłowacką Brygadą Spadochronową spłonęło ponad 500 domów, z pożogi ocalała szkoła, dwór oraz kościół. 20 września 1944, cofające się przed sowieckim uderzeniem wojska niemieckie rozpoczęły systematyczne palenie domów ludności ukraińskiej, niegdysiejszych sojuszników, która z zemsty wskazywała żołnierzom armii radzieckiej dogodne przejścia w górach i pozycje niemieckie, co np. w Woli Sękowej przyczyniło się do usunięcia wojsk niemieckich. Osiemnastoletni żołnierz niemiecki, który palił Wolę Sękową, a nie zdążył wcześniej uciec, schronił się do cerkwi, stamtąd wyprowadzony, został następnie rozstrzelany przez Sowietów.

Prawo wołoskie – prawo osadnicze; zbiór norm regulujący stosunki pomiędzy właścicielem a osadnikami (najczęściej byli to Wołosi, Rusnacy, Bojkowie, Huculi).
Płonna – wieś w gminie Bukowsko, powiecie sanockim, województwie podkarpackim. Położona jest przy drodze 889 z Sieniawy, przez Bukowsko do Szczawnego. Droga ta łączy się drogą 892 prowadzącą do przejścia granicznego przez Radoszyce na Słowację.

Dwór Wiktorów został spalony przez UPA z 26/27 kwietnia 1946 roku, w jego miejscu nowi właściciele wybudowali w roku 1989 stadninę koni oraz zajazd dla turystów (na fotografii obok). Ostatnich Ukraińców wysiedlono z tej wsi w roku 1947.

Od 1 stycznia 2006 roku rozpoczął działalność przeniesiony ze Wzdowa Uniwersytet ludowy, będący kontynuacją "Małopolskiego Uniwersytetu Ludowego we Wzdowie".

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem I Rzeczpospolitej znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, dawniej wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.
Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)