Wolbrom - Polski Serwis Naukowy

Wolbrom (niem. Wolfram, Wohlborn, dawniej civitas Wolwrami, Wolwram, Nowe Miasto Wolwramów) – miasto w woj. małopolskim, w powiecie olkuskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolbrom.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 8942 mieszkańców.

Wolbrom to ośrodek przemysłu gumowego, ponadto przemysłu drzewnego i metalowego.

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (341.3) nazywana również Jurą Krakowską i Jurą Polską to wschodnia część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, o długości ok. 80 km, która rozciąga się od Krakowa po Częstochowę gdzie pas wzgórz wznosi się od 300-515 m n.p.m. Pomiędzy Częstochową a Wieluniem nie ma już wzgórz tej wysokości, pomimo tego niekiedy używa się nazwy: Wyżyna Krakowsko-Wieluńska.
Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 287 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).

W latach 1931-1954 siedziba gminy Dłużec.

Położenie

Wolbrom leży na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, zwanej potocznie Jurą.

Miasto jest lokalnym ośrodkiem rolniczym, przemysłowym i handlowym.

Na południe od miasta wznosi się Kamienna Góra zwieńczona stalowym milenijnym krzyżem, spod którego rozpościera się rozległy widok na Wolbrom i okolicę.

Miasto leży na źródliskowym obszarze Białej Przemszy nad Pokrzywianką i Centarą w obniżeniu, zwanym od tego miasta Bramą Wolbromską. Samo miasto zostało lokowane na cyplu wapiennym na wysokości 375-380 m n.p.m.

Kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej Dziewicy i Męczennicy w Wolbromiu - barokowy kościół zbudowany w latach 1638-1664 (przebudowany w latach 1672-1692 oraz 1936-1937) w rezultacie przebudowy z wcześniejszego, prawdopodobnie gotyckiego kościoła z XV lub XVI wieku, postawionego na miejscu drewnianej, XIV-wiecznej świątyni.
Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, dawniej Bogurodzica a. Bogarodzica — jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych. W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,12 km².

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. katowickiego.

Demografia

Historia

W 1886 r. pożar, który wszczął się na ulicy Miechowskiej, strawił jedną trzecią całego miasta, tj. 136 nieruchomości.

W lipcu 1904 r. pożar strawił 2/3 części miast, czyli ok. 246 nieruchomości. Ogień wszczął się na ulicy około godz. 12 w nocy na ulicy Szydłowieckiej i w ciągu niespełna 2 godzin objął zachodnią i północną połać Rynku i ul. Szydłowiecką. Pożar zniszczył ponadto ulice: Lgocką, Szkolną, Bożniczą, Pilicką i Krzywą, niszcząc do szczętu w tej dzielnicy cały majątek Wolbromia.

Adam Bernard Mickiewicz , zm. , a nawet za jednego z największych na skalę . Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek , zarówno w ojczyźnie jak i w Europie zachodniej porównywany do . W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

We wrześniu 1906 r. pożar zniszczył 44 nieruchomości, a w tej liczbie nowo wybudowaną remizę straży, której pomimo energicznej akcji ratunkowej obronić się nie udało.

W listopadzie i grudniu 1914 r. Wolbrom wszedł w strefę linii bojowej i przez 6 tygodni był nieustannie ostrzeliwany. Od granatu, który uderzył w jeden z domów na ulicy Żarnowieckiej, zapalił się dom, a od niego zajęły się sąsiednie dwa domy, które prawie całe doszczętnie spłonęły.

W 1949 roku zmieniono nazwy kilku ulic. I tak ul. Miechowską przemianowano na ul. Armii Czerwonej, z ul. Polnej na ul. Wyzwolenia, z ul. Bóżniczej na ul. Krótką, z ul. Sióstr Karmelitanek na ul. Boczną, z ul. Pierackiego na ul. 1 Maja. W niektórych przypadkach powrócono do pierwotnej nazwy. Pozostałe przypominają o „uroku” tamtych lat.

Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski ps. Tysiąc, Bolko, Grzmot, Michałowicz, Burza (ur. 29 września 1907 w Haliczu, zm. 13 lipca 2008 w Elblągu) – polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego, honorowy obywatel Wolbromia, Elbląga i Krakowa.
Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna (PKP S.A.) – powstała w wyniku komercjalizacji istniejącego od 1926 przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ich jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, który reprezentuje obecnie Ministerstwo Infrastruktury. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP. Do jej podstawowych zadań należą:

Przemysł i rozwój

Pod koniec XIX w., gdy liczba mieszkańców Wolbromia znacznie wzrosła, w miasteczku zaczął rozwijać się handel i rzemiosło szewskie. Okolica zaczęła rosnąć w siłę w wyniku decyzji cara Aleksandra III, który w 1885 r. podpisał statut Towarzystwa Drogi Żelaznej Dęblińsko-Dąbrowskiej. Jej trasa przecinała wolbromską gminę. Rozpoczęła się budowa liczącego 433 wiorst torowiska kolejowego, dworców, peronów, infrastruktury.

Adam Śmigielski SDB (ur. 24 grudnia 1933 w Przemyślu zm. 7 października 2008 w Sosnowcu) – polski duchowny katolicki, biskup, pierwszy ordynariusz diecezji sosnowieckiej.
Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Okoliczni chłopi znajdowali zatrudnienie przy komunikacyjnej inwestycji, inni wzbogacali się sprzedając ziemię pod drogę żelazną. Wybudowany wówczas budynek dworca kolejowego IV klasy stoi po dzień dzisiejszy.

Do 1992 r. istniały Wolbromskie Zakłady Przemysłu Gumowego Stomil, które zostały przekształcone w szereg niezależnych od siebie spółek.

Fabryka Taśm Transporterowych Wolbrom S.A. – przemysł gumowy

Tebamix Sp. z o.o. Zakład Badawczo-Produkcyjny – przemysł gumowy

Wolmot Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Produkcyjne Wyrobów Gumowych – przemysł gumowy

Fagumit Fabryka Węży Gumowych i Tworzyw Sztucznych Sp. z o.o. – przemysł gumowy

Interszczel Sp. z o.o. – przemysł gumowy

FBO Wolbrom S.A. – przemysł gumowy

WOSTAL – Zakłady Mechaniczno-Kuźnicze – przemysł Metalowy

TRI Poland (druga pod względem wielkości fabryka części do samochodów w Europie) – Samochodowy

Storem Sp. z o.o. – przemysł Budowlany

„Elektrociepłownia” Sp. z o.o. – przemysł Energetyczny

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Wolbromiu znany jako kościółek Mariacki lub kościółek Szpitalny został ufundowany w 1638 roku przez ks. Marcina Wolbrama - krakowskiego szlachcica i oficjała oraz potomka zasadźców miasta Wolbromia - jako przyszpitalna świątynia szpitala z przytułkiem dla ubogich.
Synagoga, bożnica, bóżnica (z gr. συναγωγή synagoge: "zgromadzenie, miejsce zebrań") – żydowski dom modlitwy, miejsce zebrań religijnych i społecznych gminy żydowskiej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)