Wolfgang Ketterle - Polski Serwis Naukowy

Wolfgang Ketterle (ur. 21 października 1957 w Heidelbergu) – niemiecki fizyk, profesor na MIT. W 2001 r. został wyróżniony Nagrodą Noblą w dziedzinie fizyki.

Urodził się w Heidelbergu w Niemczech, uczęszczał do szkół w Heidelbergu i Eppelheim. W 1976 wstąpił na Uniwersytet Ruprechta Karla w Heidelbergu, 2 lata później przeniósł się na Uniwersytet Techniczny w Monachium, gdzie w 1982 uzyskał tytuł magistra. W 1986 zdobył doktorat w Instytucie Optyki Kwantowej w Garching w ramach Instytutu Maxa Placnka. Następnie pracował naukowo w Garching i Heidelbergu. W 1990 dołączył do grupy Davida E. Pritcharda w Naukowych Laboratoriach Elektronicznych MIT. W 1993 dołączył do kadry naukowej wydziału fizyki MIT. Od 1998 jego stanowisko profesorskie jest sponsorowane przez fundusz Johna D. MacArthura.

Dźwięk – wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym (ciele stałym, płynie, gazie). Częstotliwości fal, które są słyszalne dla człowieka, zawarte są w paśmie między wartościami granicznymi od ok. 16-20 Hz do ok. 16-20 kHz.

Monachijski Uniwersytet Techniczny, lub Techniczny Uniwersytet w Monachium (TUM), (niem. Technische Universität München, TUM) – główny niemiecki uniwersytet, ulokowany w Monachium (oraz miasta Garching i Weihenstephan, poza Monachium) założony przez Ludwika II Bawarskiego w 1868 roku. W 2004 roku zajął pierwsze miejsce w wśród wszystkich niemieckich uczelni wyższych według badań Shanghai Jiao Tonga. Zajmuje on 57. miejsce na świecie (2008 r.). Uczelnia posiada cztery kampusy. Wśród blisko 21 tysięcy studentów, nauki na tym uniwersytecie pobiera około 3.700 studentów zagranicznych. Wykłada na nim ponad 500 naukowców.

Pracuje nad nowymi metodami ochładzania, pułapkowania i manipulacji atomów, które pozwolą na poznanie właściwości ultrazimnej materii. Opracował metody ochładzania gazu umożliwiające otrzymanie kondensatu Bosego-Einsteina w rozrzedzonych gazach. W 1997 uzyskał kondensat Bosego-Einsteina dla 23Na, po raz pierwszy opisując jego właściwości falowe (dualizm korpuskularno-falowy). Zrobił pierwszy laser atomowy oraz zmierzył prędkość dźwięku rozchodzącego się w kondensacie.

Eric Allin Cornell (ur. 19 grudnia 1961 w Palo Alto, Kalifornii) – amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla w roku 2001, który wraz z Carlem Wiemanem otrzymał nowy stan materii, tzw. kondensat Bosego-Einsteina oraz prowadził badania nad jego własnościami.

Kondensacja Bosego-Einsteina – efekt kwantowy zachodzący w układach podległych rozkładowi Bosego-Einsteina. W temperaturach niższych od temperatury krytycznej część cząstek (bozonów) przechodzi w zerowy stan pędowy – cząstki te mają identyczny pęd. Oznacza to, że w zerowej objętości przestrzeni pędów może znajdować się niezerowa liczba cząstek. Mówimy wtedy o makroskopowym obsadzeniu stanu podstawowego. Efektem kondensacji jest kolektywne zachowanie wszystkich cząstek biorących w niej udział (w przybliżeniu wszystkie zachowują się jak jedna cząstka). Należy podkreślić, że nie chodzi tu o kondensację w zwykłym sensie w przestrzeni położeniowej – cząstki nie znajdują się w jednym miejscu, lecz o "kondensację" cząstek w przestrzeni pędów – znaczna ilość cząstek ma taki sam pęd. Rozkład przestrzenny cząstek "skondensowanych" pozostaje równomierny (jeśli nie ma pól zewnętrznych). W kondensacie Bosego-Einsteina zachodzi zjawisko nadciekłości. Kondensat opisywany jest w przybliżeniu nieliniowym równaniem Grossa-Pitajewskiego. Równanie to posiada rozwiązania solitonowe, o wielkim znaczeniu eksperymentalnym. Występują zarówno "jasne" jak i "ciemne" rozwiązania solitonowe. Przybliżenie można polepszyć stosując rachunek zaburzeń – teorię Bogolibowa.

W 2001 za badania nad kondensatem Bosego-Einsteina otrzymał wraz z C. Wiemanem i E. Cornellem Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. Ich odkrycia mają znaczenie dla konstruowania laserów atomowych i komputerów kwantowych o wielkiej mocy i niewielkich rozmiarach.

Linki zewnętrzne

Biografia na Nobelprize.org