Wolne Oprogramowanie - Polski Serwis Naukowy

Wolne Oprogramowanie (ang. free software) – termin określający oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników. Oprogramowanie, aby można je było nazwać wolnym, musi spełniać kilka podstawowych założeń, które zostały zawarte w definicji Wolnego Oprogramowania opublikowanej przez Free Software Foundation. Przysługujące użytkownikowi wolności to:.

Ruch wolnej kultury – ruch społeczny promujący wolność dystrybucji i modyfikacji różnego rodzaju utworów, za pomocą Internetu oraz innych mediów.
Netscape Communications Corporation (poprzednio Mosaic Communications Corporation, MCC) – firma tworząca oprogramowanie, założona przez Marca Andreessena i Jamesa H. Clarka w kwietniu 1994 roku w celu wydania własnej wersji przeglądarki internetowej opartej na innej przeglądarce NCSA Mosaic znanej od tego czasu pod nazwą Netscape Navigator lub także pod nazwą kodową Mozilla. Firma została wykupiona przez korporację AOL w roku 1998 i przestała istnieć 15 lipca 2003. Różne znaki towarowe związane z nazwą Netscape pozostają jednak w dalszym ciągu w użyciu.

wolność uruchamiania programu, w dowolnym celu (wolność 0)

wolność analizowania programu oraz dostosowywania go do swoich potrzeb (wolność 1)

wolność rozpowszechniania kopii programu (wolność 2)

wolność udoskonalania programu i publicznego rozpowszechniania własnych ulepszeń, dzięki czemu może z nich skorzystać cała społeczność (wolność 3).

Wolności pierwsza i trzecia mogą być spełnione tylko wtedy, gdy dostępny jest kod źródłowy oprogramowania.

Otwarta treść ((ang.) open content; także Wolna dokumentacja - free documentation, open documentation) – dowolny rodzaj pracy twórczej licencjonowany i publikowany w sposób umożliwiający licencjobiorcy szeroki zakres swobody postępowania z przedmiotem licencji. Wskazać można również definicje, uznające open content za zbiór utworów rozpowszechnionych w sposób korzystniejszy niż ma to miejsce w ramach dozwolonego użytku.
Wirtualny wolontariat - to określenie formy wolontariatu polegającej na wykonywaniu zadań w całości lub częściowo poza organizacją z wykorzystaniem Internetu na komputerze w domu, szkole, telecentrum lub w pracy, bądź też korzystając z innych urządzeń podłączonych do Internetu.

Historia

Osobny artykuł: Historia Wolnego Oprogramowania.

Wolne Oprogramowanie istniało od początku komputerów, gdyż od samego początku programiści dzielili się kodem źródłowym swoich programów. Oficjalna nazwa narodziła się około lat 80., kiedy oprogramowanie zaczęło być zamykane i zaczęto tworzyć oprogramowanie własnościowe, czego propagatorem był Microsoft. Ważną przyczyną stworzenia nazwy dla oprogramowania z otwartymi źródłami było to, że zaczęło ono tracić na popularności, przestało być zjawiskiem powszechnym, jak było dawniej. Do stworzenia odrębnej nazwy przyczyniło się także skomercjalizowanie przez AT&T dostępnego wcześniej wraz z otwartymi źródłami systemu Unix, co spowodowało odcięcie dostępu do kodu oraz jego swobodnego rozwoju (zobacz BSD).

William Henry Gates III (ur. 28 października 1955) – amerykański przedsiębiorca, filantrop oraz współzałożyciel, główny architekt oprogramowania i prezes zarządu korporacji Microsoft. Podczas swojej kariery w Microsofcie obejmował stanowiska dyrektora generalnego oraz głównego architekta oprogramowania i pozostaje największym indywidualnym udziałowcem przedsiębiorstwa z ponad 9 procentami akcji zwykłych.
Free Software Foundation (Fundacja Wolnego Oprogramowania) – najważniejsza instytucja sponsorująca Projekt GNU, założona w 1985 roku przez Richarda Stallmana. Misją FSF jest tworzenie, ochrona i promocja wolności użytkowania, kopiowania, modyfikowania i rozprowadzania programów komputerowych oraz obronę praw użytkowników Wolnego Oprogramowania.

Temu zjawisku przeciwstawił się haker z MIT (Massachusetts Institute of Technology), Richard M. Stallman (RMS), który zapoczątkował ruch na rzecz tworzenia „wolnego” oprogramowania. Sam termin wolne oprogramowanie jest o tyle problematyczny, że w języku angielskim słowo wolny („free”) oznacza również darmowy. Jest więc to przyczyną wielu nieporozumień, na stronach Free Software Foundation często powtarzany jest więc zwrot „free” as in „free speech,” not as in „free beer” (Wolne jak wolność wypowiedzi, nie jak darmowe piwo).

Unix Time-Sharing System (pisane również jako UNIX, choć nie jest to skrót – nazwa „UNIX” jest kalamburem określenia MULTICS, który był wzorem dla Uniksa) – system operacyjny napisany w 1969 r. w Bell Labs (UNIX System Laboratories, USL) przez Dennisa Ritchie i Kena Thompsona. Rozwijany później w bardzo dynamiczny sposób, co zaowocowało powstaniem wielu odmian i implementacji.
Otwarty standard – standard, do którego pełnej specyfikacji dostęp nie jest limitowany prawnie, finansowo lub tajemnicą handlową firmy, która standard opracowała. Ponadto standard uznawany jako otwarty jest opracowywany, zatwierdzany oraz później ewentualnie modyfikowany przez porozumienie (organizację) zainteresowanych tworzeniem tego standardu podmiotów, działające niedochodowo i zapewniające członkostwo wszystkim zainteresowanym.

Richard M. Stallman jest także założycielem organizacji Free Software Foundation (FSF) – fundacja zajmuje się głównie promocją wolnego oprogramowania oraz rozwijaniem projektu GNU. Zasadniczą cechą wolnego oprogramowania jest możliwość jego dalszego rozpowszechniania i modyfikacji oraz pełna dostępność jego kodu źródłowego.

Netscape Navigator, później Netscape Communicator, następnie Netscape i znowu Netscape Navigator to przeglądarka internetowa wyprodukowana przez amerykańską firmę Netscape Communications Corporation. Pierwsza wersja programu pojawiła się w roku 1994, ostatnia, 9. wersja programu ukazała się w 2007. 28 grudnia 2007 AOL (właściciel marki) ogłosił wstrzymanie prac nad rozwojem aplikacji internetowych (przeglądarka i klient poczty elektronicznej oraz grup dyskusyjnych), pierwotnie poprawki bezpieczeństwa miały być wypuszczane do 2 lutego 2008 r., jednak zostały przedłużone do 1 marca 2008 r.
Eric Allman (urodzony 2 września 1955 r.) - amerykański haker i programista znany przede wszystkim jako autor najpowszechniejszego w Internecie programu pocztowego, sendmail.

Natomiast nazwa open source powstała w 1998 wraz z rozpowszechnieniem przez Netscape Communications Corporation kodu źródłowego przeglądarki Netscape Navigator na licencji gwarantującej każdemu prawa do dowolnego użytku, modyfikacji, redystrybucji kodu. Miało to związek z chęcią wciągnięcia dużych firm i korporacji do ruchu wolnego oprogramowania. Firmy te obawiały się powiązania z tego rodzaju oprogramowaniem. Ruch otwartego oprogramowania kładzie większy nacisk na kwestie techniczne i organizacyjne związane z wolnością kodu, odsuwając na nieco dalszy plan kwestie ideologiczne. Jego założycielami i orędownikami są Eric S. Raymond (ESR) i Bruce Perens.

Licencja X11 (powszechnie, ale nieprecyzyjnie nazywana Licencją MIT) to jeden z najprostszych i najbardziej liberalnych typów licencji. Daje użytkownikom nieograniczone prawo do używania, kopiowania, modyfikowania i rozpowszechniania (w tym sprzedaży) oryginalnego lub zmodyfikowanego programu w postaci binarnej lub źródłowej. Jedynym wymaganiem jest, by we wszystkich wersjach zachowano warunki licencyjne i informacje o autorze.
Wolne Oprogramowanie (ang. free software) to oprogramowanie, które zezwala wszystkim jego użytkownikom na uruchamianie go, studiowanie i zmianę kodu źródłowego, kopiowanie oraz dystrybucję zmodyfikowanych wersji bez żadnych restrykcji lub z restrykcjami mającymi zapewnić wszystkim jego użytkownikom takie same prawa. Niniejszy artykuł opisuje historię wolnego programowania począwszy od lat 80. XX wieku aż do początków wieku XXI.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)