Wolofowie - Polski Serwis Naukowy

Chłopiec z ludu Wolofów, Gambia

Wolofowie (także: Wolof, Jolof, Djolof, Dżolof) - grupa etniczna w Senegalu, Gambii i Mauretanii, licząca około 3,6 mln. przedstawicieli, z czego 3,2 mln żyje w Senegalu, 200 tys. w Gambii i 185 tys. w Mauretanii. W Senegalu stanowią najliczniejszą grupę ludnościową.

Lingua franca (wł. język Franków) – w wąskim ujęciu: język mieszany typu pidżynowego używany w basenie Morza Śródziemnego, o zredukowanej fleksji i gramatyce, powstały na bazie słownej głównie z języków: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego. Używany w portach śródziemnomorskich jeszcze w XX wieku, głównie w kontaktach handlowych i dyplomatycznych, obecnie jest już językiem martwym.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Wolofowie zamieszkują w Senegalu głównie tereny na wschód i północ od Dakaru oraz wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, w Gambii głównie w zachodniej części kraju. W Mauretanii koncentrują się głównie na południowym zachodzie.
Społeczeństwo Wolofów było dawniej podzielone na klasy o określonej pozycji społecznej: najwyżej w hierarchii stali wodzowie, dowódcy wojskowi i arystokracja, niżej rzemieślnicy i rolnicy, a najniższą pozycję zajmowali kowale. Struktura społeczna była ponadto oparta na rodach z matrylinearnym systemem pokrewieństwa. Między XIII a XIX wiekiem Wolofowie tworzyli organizację państwową na terenach obecnej Senegambii - królestwo Dżolof.
Handel – proces gospodarczy polegający na sprzedaży, to znaczy na wymianie dóbr i usług na pieniądze, realizowany przez zawodowych pośredników w celu osiągnięcia zysku.

Dżolof (fr. Djolof, wolof: Jolof) - przedkolonialne królestwo na terenach dzisiejszego Senegalu, założone przez lud Wolofów. Jego stolicą było miasto Linguère.

Tradycyjnym zajęciem Wolofów jest handel i żarowe rolnictwo, w mniejszym zakresie także rybołówstwo, myślistwo i hodowla. Lud ten posiada także dobrze rozwinięte rzemiosło - głównie tkactwo oraz obróbka metali, drewna i kości.
Wolofowie kontrolują dziś znaczną część handlu w regionie, zwłaszcza w Senegalu. Posługują się językiem wolof, który dzięki ich dominacji ekonomicznej i liczebnej staje się powoli lingua franca w tej części świata, wypierając z tej roli języki francuski i angielski.
Zdecydowana większość Wolofów wyznaje islam.

Tkactwo – dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem. Jedno z najstarszych rzemiosł uprawianych przez człowieka. Jego początki sięgają neolitu. Powstały wtedy najstarsze, pionowe warsztaty tkackie.

Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt.

Źródło

Burke, Andrew i Else, David, The Gambia & Senegal, Lonely Planet Publications, 2002, str. 27

Damm, Krystyna i Mikusińska, Aldona (red.), Ludy i języki świata, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, str. 220