Women's Social and Political Union - Polski Serwis Naukowy

Woman's Social and Political Union czyli WSPU to organizacja zrzeszająca sufrażystki, czyli ruch zwolenniczek przyznania praw wyborczych kobietom w Wielkiej Brytanii. WSPU skupiała radykalne działaczki pierwszej fali feminizmu.

Do WSPU należały między innymi: Emily Wilding Davison, Emmeline Pankhurst, Christabel i Sylvia Pankhurst (córki Emmeline) oraz Ethel Mary Smyth. Organizacja została założona w 1903 roku w Manchesterze, jej powstanie było wynikiem rozczarowania, jakie ogarnęło brytyjskie sufrażystki po wieloletnim stosowaniu pokojowych, ale nieskutecznych metod walki o prawo wyborcze dla kobiet. WSPU była organizacją, do której należały tylko kobiety, niemniej współpracowała z Independent Labour Party. Głównym hasłem WSPU było "Czyny, a nie słowa!" (ang. Deeds not words!).

Sufrażystka (łac. suffragium = głos wyborczy) – określenie zwolenniczki lub działaczki ruchu sufrażystek w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza przed I wojną światową. W szczególności nazywano tak członkinie założonej w roku 1903 w Stanach Zjednoczonych organizacji WSPU. Celem ruchu sufrażystek było przyznanie pełnych lub częściowych praw wyborczych kobietom.

Prawo wyborcze dla kobiet oznacza, że pełnoletnie obywatelki danego kraju mają co najmniej możliwość oddawania głosu w wyborach, w szerszym znaczeniu, że mają te same prawa wyborcze, co mężczyźni.

Kiedy w 1905 roku brytyjski Parlament odrzucił propozycję przyznania kobietom praw wyborczych, WSPU zmieniła taktykę na bardziej radykalną. Od 1906 roku organizacja zaczęła słynąć z radykalnych wystąpień, demonstracje były brutalnie rozpędzane przez policję, zaś członkinie WSPU aresztowane. Od 1907 roku organizacja zaczęła wydawać miesięcznik "Prawa wyborcze dla kobiet" (ang. Votes for Women) oraz organizować konferencje, nazywane "Parlamentem Kobiet". W 1908 roku w zorganizowanej przez WSPU demonstracji na rzecz praw kobiet wzięło udział 500 000 osób. Organizacja uznała trzy kolory – fioletowy, zielony i biały – za swój symbol.

Emmeline Pankhurst (ur. 1858, zm. 1928) – jedna z założycielek brytyjskiego ruchu sufrażystek, najważniejsza angielska działaczka na rzecz przyznania kobietom praw wyborczych przed I wojną światową.

Bertrand Arthur William Russell, 3. hrabia Russell (ur. 18 maja 1872 r. w Ravenscroft (Monmouthshire), zm. 2 lutego 1970 r. w Penrhyndeudraeth, Walia) – brytyjski arystokrata, filozof, logik, matematyk, działacz społeczny i eseista. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1950. Zainicjował w 1954 roku kampanię pokojową Pugwash.

Więzione aktywistki coraz częściej podejmowały strajki głodowe, co prowadziło w ostateczności do prób przymusowego karmienia kobiet. Konflikty wokół strajkujących i ich praw doprowadziły do wprowadzenia "Prawa Kota i Myszy" (ang. The Cat and Mouse Act; 1913), w którym gwarantowano niemal zagłodzonym więźniarkom możliwość powrotu do domu, niemniej za cenę ponownego aresztowania ich po powrocie do zdrowia. Zyskujące coraz większą sympatię sufrażystki niechętnie poddawały się drugiej części prawa, tym bardziej, że coraz więcej osób wspierało ich sprawę i coraz chętniej pomagano im ukrywać się przez policją. Samo wprowadzenie "prawa Kota i Myszy" spowodowało gwałtowny spadek popularności Partii Liberalnej, która je ustanowiła; na znak protestu ugrupowanie to opuścił między innymi filozof i matematyk Bertrand Russell.

Feminizm pierwszej fali (także stara fala – old wave) – określenie zjawisk i nurtów związanych z walką europejskich i amerykańskich kobiet o równouprawnienie w XIX i na początku XX wieku. Główny nurt feminizmu pierwszej fali miał charakter liberalny i stawiał sobie za cel zmiany w systemach prawnych, przede wszystkim przyznanie praw wyborczych kobietom. Nazwa "pierwsza fala" została mu nadana w latach 70. XX wieku, przez feministki określające się jako druga fala feminizmu.

Arystokracja (gr. ἀριστοκρατία aristokratia, od wyrazów ἄριστος aristos "najlepszy" + κρατέω kratoi "najsilniejsi") – najwyższa warstwa społeczna wykształciła się w starożytnej Grecji, podczas najazdu Dorów w 1200 r. p.n.e.

Nie uzyskując prawa wyborczego dla kobiet, zdesperowane sufrażystki sięgnęły po bardziej radykalne metody, jak na przykład podpalanie komisariatów, próby podpalenia Opactwa Westminsterskiego czy bójki z policją. W 1913 roku jedna z głównych działaczek ruchu, Emily Wilding Davison, próbowała zakłócić wyścigi konne, w których brał udział król Jerzy V, i zmarła poturbowana przez jego konia. 10 marca 1914 roku inna sufrażystka, Mary "Slasher" Richardson, dokonała zamachu na obraz Toaleta Wenus Diego Velasqueza.

Parlament Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej jest najwyższym prawodawczym organem w Zjednoczonym Królestwie oraz brytyjskich terytoriach zamorskich. Na jego czele stoi monarcha brytyjski, obecnie królowa Elżbieta II.

Partia Liberalna (ang. Liberal Party) była jedną z dwóch głównych brytyjskich partii politycznych w okresie od połowy XIX wieku do lat dwudziestych XX wieku, obok Partii Konserwatywnej. Następnie, m.in. na skutek rozłamu, który wywołał David Lloyd George, straciła swoją pozycję na rzecz Partii Pracy i funkcjonowała jako mniejsza trzecia partia o wahającej się sile i znaczeniu aż do roku 1988, kiedy połączyła się z Partią Socjaldemokratyczną tworząc nową partię Liberalnych Demokratów.

WSPU przeżyła szereg rozłamów – pod kierownictwem Christabel Pankhrust stała się grupą właściwie wyłącznie kobiet z klasy średniej, co doprowadziło do odejścia wielu arystokratek. Z kolei Sylvia Pankhrust doprowadziła do wyłonienia się grupy kobiet z klasy robotniczej (Federacji Kobiet z Londynu Wschodniego), która została wykluczona z WSPU w 1914 roku.

Socjalizm (łac.societas - wspólnota) - wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze). Częścią wspólną wszystkich odmian socjalizmu jest (częściowe lub całkowite) odrzucenie idei kapitalistycznego wolnego rynku, ograniczenie własności prywatnej oraz promowanie idei sprawiedliwości społecznej. W państwach rządzonych przez partie komunistyczne socjalizm był systemem, w którym środki produkcji były uspołecznione, a gospodarka według ideologii marksistowskiej miała być nastawiona na sprawiedliwy podział dóbr, a nie na zysk właścicieli kapitału. Socjalizm w tym systemie miał być drogą do komunizmu, który w praktyce nigdy nie został zrealizowany jako społeczeństwo bezklasowe.

Podczas wojny większość aktywistek WSPU wspierała rząd brytyjski i zachęcała kobiety do udziału w wojnie, z kolei mniejszościowe podgrupy formacji zakładały organizacje socjalistyczne. W 1917 roku Christabel i Emmelina Pankhrust rozwiązały WSPU i założyły Partię Kobiet. Kobiety uzyskały prawa wyborcze w Wielkiej Brytanii w 1918 roku. Brytyjska Partia Kobiet została rozwiązana w 1919 roku.