Workuta - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 67°30′N 64°02′E / 67.5, 64.033

Workuta (ros. Воркута) – miasto w Rosji, w republice Komi, nad rzeką Workutą (dorzecze Peczory), 160 km na północ od koła podbiegunowego. Założono je w 1936, zaś prawa miejskie uzyskało w 1943. Nazwa miasta pochodzi z języka nienieckiego, co można przetłumaczyć jako «dużo niedźwiedzi».

Nieńcy (nazwa własna: nienyc, l. mn. nienycja, dawniej nazywani Samojedami, Jurak-Samojedami lub Jurakami) – naród zaliczany do Samojedów, zamieszkujący północno-wschodni skrawek Europy i leżące przy nim azjatyckie obszary północno-zachodniej Syberii.

GUŁag, Gułag (niekiedy dopuszczana jest forma GUŁAG) - system obozów pracy przymusowej (łagrów) w ZSRR, którego więźniami byli zarówno przestępcy kryminalni, jak i osoby uznawane za społecznie niepożądane lub politycznie podejrzane. Słowo jest akronimem nazwy instytucji zarządzającej tym systemem - ros. Главное Управление Исправительно—Трудовых Лагерей и колоний "Gławnoje Uprawlenije Isprawitielno-Trudowych Łagieriej i Kolonij" (Główny Zarząd Poprawczych Obozów Pracy). W rzeczywistości, w różnych okresach, instytucja ta nosiła różne nazwy. Jako synonim stosowane jest określenie łagry od ros. słowa obóz (лагерь, łagier).

Workutłag

W latach 1938-1960 w okolicach Workuty znajdował się zespół kilkunastu obozów systemu Gułag, który chronologicznie nosił następujące nazwy:

Workucko-Peczorski Poprawczy Obóz Pracy (Воркуто-Печорский ИТЛ),

WorkutPeczŁag (Воркутпечлаг),

Workutłag (Воркутлаг),

a przed likwidacją WorkutStroj (Воркутстрой).

Więźniowie, wśród których było również tysiące Polaków, byli prawie jedyną siłą roboczą miejscowej gospodarki, a zwłaszcza zagłębia węgla kamiennego. Liczba przebywających tam więźniów ulegała czasowym zmianom, co było ściśle związane zarówno z barometrem nasilania się represji w Związku Radzieckim jak i potrzebami gospodarki:

Polskie Towarzystwo Ludoznawcze - poprzednio "Towarzystwo Ludoznawcze" - polskie stowarzyszenie naukowe o profilu antropologicznym, założone 1895 we Lwowie.

Rzeczpospolita – ogólnopolski dziennik o charakterze informacyjno-publicystycznym i ekonomiczno-prawnym. Wydawany w nakładzie około 157 tys. egzemplarzy. Właścicielami są Mecom Group (51% udziałów) i Skarb Państwa poprzez Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnicze "Rzeczpospolita" SA (49% udziałów).

na początku było ich 15 tys. (1938),

pod koniec II wojny światowej - 45 tys. (1945),

w szczytowym okresie - 73 tys. (1951),

pod koniec istnienia - 15 tys. (1960).

Polscy zesłańcy do Workuty

Leopold Pac Pomarnacki

Mieczysław Zabierowski

Bibliografia

Flisiński, Wacław Stefan: Od łagrów Komi do winnic Italii, Wydawnictwo Lubelskie Lublin 1992

Grzywacz, Bernard: Krąg Workuty, Archiwum Wschodnie Warszawa 2004

Jendroszczyk, Piotr: Workuta - miasto na planie czaszki, Rzeczpospolita, 1 lutego 1999], [w:] [1]

Kapuściński, Ryszard: Imperium, Czytelnik Warszawa 2008

Kuklewicz, Barbara Anna: Workuta - Golgota Syberii, Sejny 2008

Obertyńska, Beata: W domu niewoli, Czytelnik Warszawa 2005, ISBN 83-07-03034-X

Smalewski, Jan Stanisław: Wyrok Workuta. Wywiad-rzeka z zesłańcem na Workutę Józefem Wojciechowskim, Instytut Pamięci Narodowej Wrocław 2007

Смирнов, М.Б.: Система исправительно-трудовых лагерей в СССР 1928-1960, Memoriał/Zwenia Moskwa 1998, 600 s. (Smirnow, M.B.: System obozów resocjalizacji i pracy przymusowej w ZSRR 1928-1960), [w:][2]

Świetlikowski, Paweł: Gulag Workuta: raport oficera Armii Krajowej, seria: "Biblioteka Zesłańca", wyd. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Wrocław 1997

Więźniowie Łagrów w rejonie Workuty, Fundacja Ośrodka KARTA Warszawa 1999, część I, ISBN 83-88288-10-5

Więźniowie łagrów w rejonie Workuty, Fundacja Ośrodka KARTA Warszawa, część II, ISBN 83-88288-90-3

Zabierowski, Mieczysław: W łagrach Uchty i Workuty, Kraków 1999, ISBN 83-906637-3-2

Linki zewnętrzne

Zdjęcia powrotu Polaków z Workuty, Ośrodek KARTA

Historia Workutłagu w języku rosyjskim

Zwięzła charakterystyka Workutłagu w języku rosyjskim