Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Wystawa przedwojennych tkanin w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu
Ponad 100 tkanin z różnych regionów przedwojennej Polski - w tym kilimy huculskie, ręczniki z Wołynia czy ozdabiane haftem obrusy i narzuty lwowskie - można zobaczyć na wystawie otwartej w piątek we wrocławskim Muzeum Etnograficznym. Na ekspozycji pt. "Sztu...
 
Zabawa plenerowa dla najmłodszych w Muzeum Archeologicznym we Wrocławiu
Specjalnie zaaranżowana piaskownica, w której ukryto repliki zabytków archeologicznych, stanie się placem zabawy edukacyjnej przygotowanej przez wrocławskie Muzeum Archeologiczne. Placówka przygotowała zabawę w ramach inicjatywy edukacyjnej Szkoła Archeologiczna im. Indi...
 
We Wrocławiu o biotechnologii i biznesie
Strategie tworzenia nowego lnu, terapia bakteriofagowa, zielona energia jako alternatywa dla Polski - to niektóre tematy konferencji "Biotechnologia & Biznes". Spotkanie odbędzie się we Wrocławiu, w dniach 24-25 kwietnia. Konf...
 
Kocie in vitro we Wrocławiu
Prace nad zapłodnieniem in vitro u kota domowego, rozpoczęte niedawno na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu, mają w przyszłości pomóc w ocaleniu polskich żbików i rysi. Otwarte w grudniu (na Wydziale Medycyny Weterynaryj...
 
Specjaliści od Aleksandra Wielkiego spotkają się we Wrocławiu
W piątek i sobotę (18-19 listopada) we Wrocławiu naukowcy z całego świata będą obradować na temat Aleksandra Wielkiego. Spotkanie jest organizowane przez prof. Krzysztofa Nawotkę i dr Agnieszkę Wojciechowską z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz dr. Volkera Grieba ...

Reklama:


Wrocław

To hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3]

Czy wiesz że...?
Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu jest związkiem wyznaniowym oficjalnie zarejestrowanym w Polsce 27 stycznia 1984 roku, początkowo jako Stowarzyszenie Buddyjskie Karma Kagyu. Od października 1994 roku do października 2005 roku związek działał pod nazwą Związek Buddyjski Karma Kagyu.

Arkady Wrocławskie – kompleks handlowo-biurowo-usługowy z parkingiem wielopoziomowym oraz Multikinem, wybudowany w centrum Wrocławia. Całkowity koszt inwestycji szacowano na ok. 100 mln EUR. Powierzchnia całkowita Arkad wynosi ok. 100 tys. . Na całość kompleksu składa się część handlowa – na pow. 30 tys. m² jest 130 sklepów, multipleks, 13-piętrowy biurowiec ok. 9000 m² oraz parking. W budynku znajduje się akwarium na 120 000 litrów wody, w którym wśród różnych ryb pływają m.in. rekiny.

Wrocław (łac. Vratislavia lub Budorgis, niem. Breslau , dialekt śląski Brassel, czes. Vratislav, węg. Boroszló) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa dolnośląskiego i powiatu wrocławskiego. Położone w Europie Środkowej na Nizinie Śląskiej, w Pradolinie Wrocławskiej, nad rzeką Odrą i czterema jej dopływami. Nazywane bywa Wenecją Północy. Jest historyczną stolicą Śląska oraz Dolnego Śląska.

Katedra św. Marii Magdaleny we Wrocławiu - gotycki kościół między ulicami Szewską i Łaciarską w pobliżu wrocławskiego Rynku, dawniej jedna z dwóch far miejskich (obok kościoła św. Elżbiety), obecnie katedra diecezji wrocławskiej Kościoła Polskokatolickiego w RP, należąca do parafii pod tym samym wezwaniem. Proboszczem katedry jest ks. dziek. mgr Bogdan Skowroński.
Wrocław Gądów - kolejowy węzeł towarowy we Wrocławiu, niegdyś także przystanek pasażerski (do 1945 nosił nazwę Bahnhof Mochbern, odnoszącą się do pobliskiej miejscowości Mochbern, dziś wrocławskiego osiedla Muchobór). Stacja znajduje się na osiedlu Gądów Mały między ul. Strzegomską i Bystrzycką.

We Wrocławiu krzyżowały się dwie główne drogi handlowe – Via Regia i Szlak bursztynowy. Miasto należało do Ligi Hanzeatyckiej.

Jest głównym miastem aglomeracji wrocławskiej. Czwarte pod względem liczby ludności miasto w Polsce – 632.996 mieszkańców, piąte pod względem powierzchni – 293 km². Wrocław jest również jednym z najstarszych miast Polski pod względem lokacji na prawach miejskich.

Dawna stolica księstwa wrocławskiego. Siedziba władz pruskiej prowincji Śląsk i rejencji wrocławskiej. Od 28 czerwca 1946 stolica województwa wrocławskiego. Od 1 stycznia 1999 stolica województwa dolnośląskiego.

Narciarstwo wodne (ang. water skiing) – dyscyplina sportowa i czynny wypoczynek polegające na jeździe na 1 lub 2 nartach po wodzie za holującą motorówką lub elektrycznym wyciągiem narciarskim (linowe wyciągi nart wodnych) (zobacz zdjęcie obok).
Szlak bursztynowy – określenie powiązań handlowych pomiędzy europejskimi krajami basenu Morza Śródziemnego a ziemiami leżącymi na południowym wybrzeżu Bałtyku. W znaczeniu węższym jest to przebieg tras zorganizowanych wypraw po bursztyn, nasilonych od I wieku n.e.

Od 1000 na mocy dekretu papieża Sylwestra II Wrocław stał się stolicą nowo powołanej diecezji wrocławskiej (jednej z czterech w Polsce), od 1929 archidiecezji wrocławskiej, a od 1992 metropolii wrocławskiej. Od 1951 jest również siedzibą prawosławnej diecezji wrocławsko-szczecińskiej.

Nazwa miasta

Nazwa miasta pochodzi przypuszczalnie od imienia księcia czeskiego Vratislava I, który w X wieku czasowo panował nad miastem i który wg legend jest założycielem miasta. W VI wieku słowiańskie plemię Ślężan osiedliło się nad Odrą i wzniosło na Ostrowie Tumskim gród, który Vratislav I umocnił. Jednym z pierwszych źródeł nazwy miasta jest kronika Thietmara Merseburga z XI. wieku („Iohannem Wrotizlaensem“, „Wortizlava civitate“). Polska nazwa miejscowości „Wrocław“ jest skrótem od staropolskiego imienia „Wrócisław“. „Wrócisław“ lub „Vratislaw“ jest imieniem złożonym: pierwsza część (pol. „wrócić“, „wracać“, czes. „vraceti“, „vratiti“) znaczy „wracać“, „zwracać“, „obalać przeciwnika“, „zmusić kogoś do ucieczki“. Druga część („sław“) znaczy „imię“, „poważanie“, „reputacja“, „sława“. Dlatego inicjał „W“ był/jest od dawna częścią herbu niemieckiego i polskiego.

Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.
Jerzy Andrzej Szmajdziński (ur. 9 kwietnia 1952 we Wrocławiu, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski polityk, poseł na Sejm w latach 1985–1989 i ponownie od 1991 do 2010 (I, II, III, IV, V i VI kadencji), wicemarszałek Sejmu VI kadencji, były minister obrony narodowej.

Niemiecka nazwa „Breslau“ ma pochodzenie słowiańskie. W czasie, w którym Niemcy osiedlali się nad Odrą, istniało już osiedle polskie nad Ostrowie Tumskim. Osiedle nazywało się „Wrocław“, ulokowane tu było już też biskupstwo. Rosnące znaczenie tego biskupstwa spowodowało, że nie istniała potrzeba stosowania nowej nazwy dla osiedli niemieckich, słowiańska nazwa osiedla biskupiego używane było też dla osiedli niemieckich. Etymologiczne pochodzenie imienia „Breslau“ od imienia „Wrocław“ można udowodnić przez porównanie historycznych dokumentów duchownych i książęcych, w których można znaleźć dużo wariantów i odwołań do tej nazwy („ecclesiam Wratislaviensem“, „episcopus Wratizlauiensis“, „Wrotizlaensis“, „in foro Wratislaviensi“, „Wroczlaviensi provincia“, „Vrozlavia“, „Wortizlaua“, „Wrazslavie“, „Vratislavia“, „Wratizlavia“, „Wratislavia“, „Wratislawia“, „Vratizlav“, „Wratizlaw“, „Wratislaw“, „Wraislaw“, „Vratizlau“, „Wratizlau“,„Wratislau“, „Wreczeslaw“, „Wretslaw“, „Wrezlaw“, „Wrezlau“, „dux de Werslaue“, „Breczlaw“, „Bretzlaw“, „Bretlav“, „Bretzlau“, „Bretzla“, „Brezslaw“, “Brezlaw“, „Breßlaw“, „Bresslaw“, „Presslaw“, „Breslow“, „Breslou“, „Breßlau“, „Bresslau“, „Breslau“). Wymiana litery „W“ na litere „B“ uzasadnia się trudnościami w artykulacji przez Niemców wersji nazwy zaczynającej się od „W“. Niektórzy przypuszczają, że niemieckie osiedle początkowo mogło mieć swoją własną nazwę, która jednak nie zachowała się.

Gazeta Robotnicza została powołana do życia w Berlinie 3 stycznia 1891 r. przez polskich socjalistów działających w socjaldemokracji niemieckiej (SPD). Ukazywała się z podtytułem "Organ partii socjalno-demokratycznej", zaś od 7 lutego 1891 r. jako "Organ socjalistów polskich". Jako redaktor sygnowany był Władysław Kurowski, a po jego śmierci od lipa 1892 r. Franciszek Morawski. Gazetę redagowali również Ignacy Daszyński i Stanisław Przybyszewski.
Droga krajowa - jedna z dróg publicznych, umożliwiających krajową i międzynarodową komunikację kołową pomiędzy dużymi miastami oraz ogólnodostępnymi przejściami granicznymi, która jest rekomendowana do ruchu długodystansowego i tranzytowego.

Historia

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Wrocławia.
Wrocław w XV w. – Liber Chronicarum

Miasto po raz pierwszy wzmiankowane w sposób jednoznaczny w roku 1000 w związku z założeniem (podczas zjazdu gnieźnieńskiego) biskupstwa (jednego z czterech na terenie ówczesnej Polski). Osadnictwo na tych terenach istniało już jednak od VI wieku, kiedy to słowiańskie plemię Ślężan osiedliło się nad Odrą i wzniosło na Ostrowie Tumskim gród, który Wratysław I umocnił w X wieku. Od końca X wieku Wrocław znajdował się pod panowaniem Piastów i był jedną z głównych siedzib królestwa (łac. sedes regni principalis). W 1035, w okresie tzw. reakcji pogańskiej, źródła informują o budowie świątyni pogańskiej w mieście.

Wałbrzych (niem. Waldenburg, czes. Valdenburk, Valbřich) – miasto położone nad rzeką Pełcznicą w Górach Wałbrzyskich, w województwie dolnośląskim. Po reformie administracyjnej miasto na prawach powiatu. Od 1 stycznia 2003 w powiecie wałbrzyskim (pozbawione statusu powiatu). Aktualnie największe miasto o statusie gminy w Polsce. Obecnie rozpoczęły się starania o przywrócenie Wałbrzychowi praw powiatu grodzkiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.
Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).

W kwietniu 1241, w obawie przed najazdem mongolskim (tatarskim), miasto zostało opuszczone przez mieszkańców i spalone. Zamek wrocławski, w którym bronił się Henryk II Pobożny, pozostał niezdobyty dzięki cudownemu zjawisku, które ukazało się na niebie powodując odstąpienie Tatarów od oblężenia. Tradycja, którą przekazał m.in. Jan Długosz, uznała to za skutek modlitw przeora wrocławskich dominikanów Czesława Odrowąża, późniejszego błogosławionego i patrona miasta. Po odbudowaniu ze zgliszcz, dokonano lokacji miasta na prawie magdeburskim. Pierwszym wójtem obrano Godinusa Stillevogta (jego syn Gedko został później pierwszym wójtem Krakowa).

Grupa Bosch jest producentem techniki motoryzacyjnej i przemysłowej, dóbr użytkowych oraz technicznego wyposażenia budynków. Założony w 1886 roku w Stuttgarcie przez Roberta Boscha (1861-1942) "Warsztat mechaniki precyzyjnej i elektrotechniki" to dziś koncern skupiający fabryki i dysponujący siecią dystrybucyjną oraz serwisową, posiadający około 300 spółek zależnych i 13 tys. zakładów serwisowych w ponad 140 krajach świata.
Politechnika Wrocławska – państwowa szkoła wyższa we Wrocławiu, uważana za jedną z najlepszych uczelni technicznych w Polsce. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 1. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 427. pośród wszystkich typów uczelni.

W 1335 miasto przeszło (wróciło) pod panowanie królów Czech, po 1526, wraz z Koroną Czeską, zostało włączone do Monarchii Habsburskiej.

Wrocław w XVII w

W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko Wrocławia, włączając miasto do terytorium o dominacji języka polskiego.

W 1741 roku miasto, wraz z większością Śląska, zostało przez króla Prus Fryderyka II zdobyte podczas tzw. wojen śląskich, w związku z czym od roku 1741 oficjalna nazwa miasta brzmiała Królewskie Stołeczne i Rezydencjalne Miasto Wrocław (niem. Königliche Haupt- und Residenzstadt Breslau).

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
Konstanty Ksawerowicz Rokossowski, ros. Константин Ксаверьевич [Константинович] Рокоссовский (ur. 21 grudnia 1896 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 1968 w Moskwie) – polski i radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Polski oraz Marszałek Związku Radzieckiego, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego, poseł na Sejm PRL I kadencji, wicepremier PRL (1952–1956), minister obrony narodowej PRL (1949–1956), wiceminister obrony narodowej ZSRR (1958–1962), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 5., 6. i 7. kadencji.

Od 6 grudnia 1806 r. Wrocław oblegany był przez wojska napoleońskie i po miesięcznym oblężeniu, 5 stycznia, zdobyty przez wojska generała Dominique'a Vandamme'a. Miasto stało się punktem organizacyjnym polskich legionów, których liczbę określono na 8.400 rekrutów. W 1807/08 r. Vandamme zarządził rozbiórkę fortyfikacji okalających miasto, na czym Wrocław skorzystał, bo bastiony i mury ograniczały wcześniej rozwój przestrzenny miasta. Pod panowaniem Francji Wrocław pozostawał do 1807 roku, gdy Napoleon podpisał pokój, a miasto wróciło ponownie pod panowanie Prus. W 1811 r. król pruski zarządził sekularyzację dóbr kościelnych (m.in. uniwersytetu), a odebrane dobra przekazał na cele kulturalne lub dla swoich dworzan.

Max Paul Eduard Berg (ur. 17 kwietnia 1870 w Szczecinie, zm. 22 stycznia 1947 w Baden-Baden) - niemiecki architekt, urbanista i polityk komunalny (SPD), miejski radca budowlany (architekt miejski) we Wrocławiu w latach 1909 - 1924. Berg znany jest przede wszystkim jako architekt Jahrhunderthalle, zwanej później Halą Ludową oraz współautor radykalnej koncepcji urbanistycznej miasta (1919-1920).
Zbór to określenie stosowane m.in. w Polsce, Czechach (czes. Sbor) i na Białorusi (biał. Збор) w odniesieniu do lokalnej wspólnoty wiernych Kościołów protestanckich (gmina, zgromadzenie, kongregacja) oraz niektórych ugrupowań nieprotestanckich, historycznie wywodzących się z protestantyzmu, np. świadków Jehowy.

W 1877 r. we Wrocławiu powstała sekcja DAV, która w 1882 r. wybudowała schronisko górskie Breslauer Hütte w Alpach, u podnóża Wildspitze. Natomiast w 1887 r. powstała sekcja Karpathenverein, która w osiem lat później wybudowała schronisko Śląski Dom w Tatrach, u podnóża Gerlachu. We Wrocławiu swoje sekcje miały również Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie, Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie, Towarzystwo Karkonoskie, a także Beskidenverein.

Rinzai (臨済宗; jap.: Rinzai-shū, chin.: Linjizong) - jedna z dwóch głównych szkół japońskiego buddyzmu zen (drugą z nich jest sōtō). Jest ona japońskim odpowiednikiem chińskiej szkoły linji, której założycielem był wielki mistrz chan Linji Yixuan (zm 867).
Ulica Kuźnicza (wcześniej niem. Schmiedebrücke) – ulica o średniowiecznym rodowodzie na Starym Mieście we Wrocławiu. Ma początek w północno-wschodnim narożniku Rynku i biegnie na północ do placu Uniwersyteckiego.

W 1891 r. w zamożnej wrocławskiej rodzinie żydowskiej przyszła na świat i spędziła pierwsze dwadzieścia lat swego życia Edyta Stein, filozof i karmelitanka, ogłoszona w 1999 r. przez Jana Pawła II patronką Europy.

25 sierpnia 1944 r. miasto zostało ogłoszone twierdzą Wrocław (niem. Festung Breslau), a 19 stycznia następnego roku, na rozkaz gauleitera Śląska Karla Hankego, dokonano pierwszej przymusowej ewakuacji większości pozostałej w mieście ludności cywilnej. Już 13 lutego Armia Czerwona rozpoczęła oblężenie Wrocławia. 8 marca dowództwo Festung Breslau przejął Hermann Niehoff, a jego poprzednik, Hans von Ahlfen, opuścił miasto samolotem dwa dni później. 16 marca robotnicy przymusowi rozpoczęli wyburzanie kamienic i budowę lotniska w miejscu obecnego Placu Grunwaldzkiego. W nocy 1/2 kwietnia 750 samolotów radzieckich rozpoczęło masowe bombardowania Wrocławia. 6 maja w godzinach wieczornych, w willi Colonia przy dzisiejszej ul. Rapackiego 14, gen. Hermann Niehoff i gen. Władimir Głuzdowski podpisali akt kapitulacji Wrocławia. W wyniku walk między Armią Czerwoną i Wehrmachtem zniszczono 70% miasta, a niektóre dzielnice zrównano z ziemią.

Ericsson to firma o zasięgu globalnym, założona w 1876 roku w Sztokholmie przez Larsa Magnusa Ericssona. Ericsson jest dostawcą usług i serwisów dla operatorów telekomunikacyjnych. W skład produktów firmy wchodzą: infrastruktura sieci stałych i mobilnych, internet szerokopasmowy oraz rozwiązania multimedialne.Firma Ericsson działa w 175 krajach. W 2008 roku ponad 75.000 pracowników wygenerowało dochód wysokości 32,2 miliardów USD (209 miliardów SEK). Firma jest obecna na giełdach OMX Nordic Exchange Stockholm i NASDAQ. Ericsson zarządza sieciami, które służą 195 milionom użytkowników.
Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) - jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika. Wartości szerokości geograficznej rozciągają się między 0° na równiku i 90° na biegunach. Szerokość geograficzna może być północna (N; zobacz: półkula północna) lub południowa (S; zobacz: półkula południowa).

2 sierpnia 1945 r. na konferencji poczdamskiej zapadła decyzja o przekazaniu Polsce Śląska wraz z Wrocławiem, zaś ludność niemiecką, która nie opuściła miasta przed oblężeniem Wrocławia, przesiedlono do radzieckiej strefy okupacyjnej w Niemczech. Do Wrocławia zaczęła napływać ludność polska, głównie z centralnej Polski (Kielecczyzna, Łódzkie) i Wielkopolski oraz wysiedleni mieszkańcy Kresów Wschodnich przedwojennej Polski, głównie ze Lwowa i okolic oraz z Wileńszczyzny.

Gerlach lub Gierlach, rzadziej Garłuch (słow. Gerlachovský štít, Gerlachovka, niem. Gerlsdorfer Spitze, Gerlach, węg. Gerlachfalvi-csúcs, 2655 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat, położony na Słowacji, w bocznej grani Tatr Wysokich.
Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu (niem. Kirche Unserer lieben Frau auf dem Sande) - klasztorny kościół pokanonicki (Kanoników Regularnych św. Augustyna) położony na odrzańskiej wyspie Piasek.

Miasto kandydowało do wystawy EXPO 2010, lecz na gospodarza EXPO 2010 został wybrany Szanghaj. W rywalizacji o EXPO 2012 miasto przegrało z Yeosu (Korea Południowa).

Ludność od początku XIX wieku

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Wrocławia.

Na początku XIX wieku miasto zamieszkane było przez 78 tysięcy osób (dane z 1819). W połowie wieku liczba ludności przekroczyła 150 tysięcy, w 1870 – 200 tysięcy. Zjednoczenie Niemiec w 1871 przyczyniło się do szybkiego wzrostu liczby ludności miasta. Na początku XX wieku we Wrocławiu mieszkało ponad pół miliona osób (wg zestawienia Heinza Rogmanna z 1937, w 1910 mieszkało w mieście 512 105 osób, natomiast wg suplementu encyklopedii Orgelbranda liczba ta wynosiła 510 929 osób). Wrocław stał się szóstym pod względem liczby ludności miastem Cesarstwa Niemieckiego. Według spisu niemieckiego z 1910 (przez historyków polskich i także niektórych niemieckich spis ten, podobnie jak inne niemieckie z I poł. XIX wieku, uważany jest za niedokładny, fałszywy i tendencyjny) we Wrocławiu mieszkało 95,71% Niemców, 2,95% Polaków, 0,67% ludność mieszana polsko-niemiecka, 0,67% Czechów.

Most – rodzaj przeprawy w postaci budowli inżynierskiej, której konstrukcja pozwala na pokonanie przeszkody wodnej (rzeki, jeziora, zatoki, morskiej cieśniny itp.)
Mirosław Hermaszewski (ur. 15 września 1941 w Lipnikach na Wołyniu) – generał brygady pilot Wojska Polskiego, kosmonauta – pierwszy i jedyny Polak, który odbył lot w kosmos.

Tuż przed II wojną światową liczba mieszkańców sięgnęła prawie 630 tysięcy, a 1 grudnia 1940 wynosiła 638 905; w styczniu 1945 wraz z uciekinierami ze wschodnich terenów Rzeszy przekroczyła milion. Między połową stycznia a początkami lutego na rozkaz gauleitera Hanke przymusowo ewakuowano na zachód około siedemset tysięcy osób. Rok po zakończeniu wojny w spisie powszechnym zanotowano 170 tysięcy mieszkańców. Poziom zaludnienia z 1939 miasto osiągnęło w 1983. Największą populację Wrocław odnotował w 1991 – wg danych GUS 643 640 mieszkańców. Obecnie liczba ludności miasta ma tendencję spadkową, od 1991 ubyło 11,5 tysiąca mieszkańców.

I Cesarstwo Francuskie – państwo w okresie panowania cesarza Francuzów Napoleona I z rodu Bonaparte w latach 1804-1814 i 1815. Francja zmuszona była wówczas prowadzić wojny, z prawie wszystkimi krajami Europy, łączącymi się przeciwko niej w kolejnych koalicjach. Kres cesarstwu położyła abdykacja Napoleona na rzecz Napoleona II, ten jednak nie został dopuszczony do władzy, a tron francuski zwrócono Burbonom.
Wilhelm Frick (ur. 12 marca 1877, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) - jeden z najbardziej prominentnych działaczy nazistowskich, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy, a następnie protektor Czech i Moraw.
  • Wykres liczby ludności miasta Wrocław na przestrzeni ostatnich 2 stuleci
  • Środowisko naturalne

    Information icon.svg Osobny artykuł: Zieleń miejska we Wrocławiu.
    Information icon.svg Osobny artykuł: Wzgórza we Wrocławiu.

    Miasto jest położone na wysokości od 105 do 155 m n.p.m.

    Miasto leży nad rzeką Odrą i czterema jej dopływami, które zasilają ją w granicach miasta: Bystrzycą, Oławą, Ślęzą i Widawą.

    Wrocław czerpie wodę pitną z obszaru terenów wodonośnych zasilanych wodami podziemnymi i powierzchniowymi rzek Oławy i Nysy Kłodzkiej poprzez Kanał Nysa-Oława.

    Alfred von Scholtz(ur. 9 września 1850 w Dreźnie, zm. 1934 we Wrocławiu) – niemiecki inżynier budownictwa i polityk komunalny, miejski radca budowlany we Wrocławiu w latach 1894-1924.
    Tradycja – przekazywane z pokolenia na pokolenie treści kultury (takie jak: obyczaje, poglądy, wierzenia, sposoby myślenia i zachowania, normy społeczne), uznane przez zbiorowość za społecznie doniosłe dla jej współczesności i przyszłości.

    Miasto posiada oczyszczalnię ścieków na osiedlu Janówek.

    We Wrocławiu znajduje się Kilimandżaro, Morskie Oko, a w pobliskim Kamieńcu Wrocławskim Bajkał.

    Information icon.svg Zapoznaj się również z: lista polskich wyspWrocławski Węzeł Wodny.

    Klimat

    Information icon.svg Osobny artykuł: Klimat we Wrocławiu.

    Wrocław jest położony w strefie klimatów umiarkowanych średnich szerokości geograficznej, w typie klimatu przejściowego, podlegającego wpływom oceanicznym i kontynentalnym.

    Whirlpool Corporation (NYSE: WHR) – jedna z największych na świecie spółek produkujących i dystrybuujących sprzęt AGD, o rocznej sprzedaży ok. 18 mld USD i zatrudnieniu ponad 73 tys. pracowników. W Polsce posiada spółkę zależną Whirlpool Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu, powstałą z połączenia Whirlpool Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie i Polar S.A. z siedzibą we Wrocławiu.
    Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich wschodniej Europy i centralnej Azji. Nazwa Tatar pochodzi prawdopodobnie od słowa Tartar - mitologicznego piekła. Ludziom w napadniętej Europie Wschodniej (XIII wiek) stepowi wojownicy wydawali się przybyszami z piekieł. Nazwa się przyjęła i od słowa Tartarzy (przybysze z piekieł) powstała obecna nazwa Tatarzy.

    W mieście przeważają masy powietrza polarno-morskiego i polarno-kontynentalnego; fronty atmosferyczne przemieszczają się przez 220 dni w roku z przewagą frontów chłodnych. Średnie miesięczne ciśnienie atmosferyczne waha się od 999,6 (kwiecień) do 1003,6 hPa (październik), dominują kierunki wiatru z sektora zachodniego. Dni pogodnych jest ok. 41 w roku, najwięcej we wrześniu, pochmurnych ok. 206, najwięcej w listopadzie; usłonecznienie wynosi średnio 1556 godzin w roku. Średnia roczna temperatura powietrza osiąga +9,0 °C; najchłodniejszy jest styczeń (średnio -0,4 °C), najcieplejszy lipiec (średnio +18,8 °C). W ciągu roku występuje 40 dni gorących, czyli takich, w których maksymalna temperatura przekracza +25 °C (z czego dziewięć dni jest upalnych, z temperaturą powyżej +30 °C), dni mroźnych, z temperaturą maksymalną poniżej 0 °C jest we Wrocławiu tylko 28 rocznie.

    Grabiszynka - strumień przepływający przez wrocławskie osiedle Grabiszyn-Grabiszynek. Wypływa w kierunku północno-zachodnim u podnóża wzgórza zwanego "Małą Sobótką" (154 m n.p.m.) w pobliżu skrzyżowania ulic Racławickiej i Skarbowców, następnie płynie przez ogródki działkowe i park wzdłuż ulic Ogrodowej i Ślusarskiej, skręcając na zachód i południowy zachód, a potem wzdłuż ul. Romera na południe; wpływa do Ślęzy (jest jej prawostronnym dopływem) przy kładce Oporowskiej. Całkowita długość strumienia wynosi około dwóch kilometrów. Do roku 1945 nosił niem. nazwę Floßgraben.
    Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967 w Poznaniu, zm. 17 czerwca 1025) – książę Polski od 992 roku, pierwszy koronowany władca Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 był także księciem Czech jako Bolesław IV.

    Najdłuższą, trwającą 114 dni, termiczną porą roku jest lato; zima trwa 65 dni.

    Największe średnie miesięczne sumy opadu wynoszą 79 mm (lipiec), najmniejsze 30 mm (luty); średnio notuje się 158 dni z opadem w roku (z maksimum w zimie). Burze występują średnio 25 razy w roku, pokrywa śnieżna zalega średnio przez 35 dni w roku.

    Wejście główne do Hotelu Monopol

    Warunki klimatyczne Wrocławia wykazują cechy typowe dla dużych aglomeracji miejsko-przemysłowych. Jednym z obserwowanych efektów jest podwyższenie temperatury powietrza, określane jako "miejska wyspa ciepła", co najwyraźniej zaznacza się podczas pogodnych nocy letnich, dając dodatkowo ponad 5 °C.

    Urszula Kozioł, pseudonimy: Antoni Migacz; Mirka Kargol; Faun; U.K.; Uk; Uka; UKA (ur. 20 czerwca 1931 r. w Rakówce pod Biłgorajem) - polska poetka, prozaik, autorka felietonów i utworów dramatycznych dla dzieci i dorosłych.
    Toshiba Corporation (jap. 株式会社東芝, Kabushiki-gaisha Tōshiba?) - japońska firma wysokich technologii elektrycznych i elektronicznych, z siedzibą główną w Tokio. Spółka publiczna notowana na giełdzie tokijskiej.

    Położenie Wrocławia na przedpolu Sudetów pociąga za sobą występowanie zjawisk fenopochodnych. Występują one średnio 18 dni w roku. Zjawiska te są zauważalne zwłaszcza zimą, kiedy to przy silnym, suchym wietrze dochodzi do gwałtownego wzrostu temperatury powietrza. Miało to miejsce np. 21 lutego 1990, gdy temperatura we Wrocławiu wzrosła do +20,1 °C.

    Wrocław jest położony w strefie klimatów umiarkowanych szerokości geograficznej północnej, w typie klimatu przejściowego, podlegającego wpływom oceanicznym i kontynentalnym.
    Kolejny, po renesansie, styl w architekturze nowożytnej nazywany jest barokiem. Wyodrębniony został w latach późniejszych, bowiem twórcy żyjący w tym okresie uważali się raczej za kontynuatorów renesansu. Kierunek ukształtował się w Rzymie z odmiany późnego renesansu nazywanej stylem dekoracyjnym (tzw. barok rzymski). Umowny czas trwania baroku to okres od połowy XVI do połowy XVIII wieku.

    Najwyższą temperaturę zanotowano 31 lipca 1994 (+37,9 °C), najniższą 8 stycznia 1985 (–30,0 °C).

    Architektura i urbanistyka

    Information icon.svg Osobny artykuł: Architektura Wrocławia.

    Wrocław mimo zniszczeń wojennych (70% budynków) zachował wiele budowli bądź w stanie oryginalnym, bądź odrestaurowanych czy odbudowanych po wojnie. Do wyróżniających się należą: gotycki ratusz na Rynku, gotyckie kościoły: Archikatedra św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim (przy niej barokowa kaplica Elektorska według projektu Fischera von Erlacha), Katedra św. Marii Magdaleny, Bazylika św. Elżbiety, Św. Krzyża, NMP na Piasku, św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława, neogotycki św. Michała Archanioła; barokowy zespół głównych budynków Uniwersytetu Wrocławskiego z Aulą Leopoldina; neogotycki budynek Dworca Głównego; modernistyczne: Hala Ludowa (proj. Max Berg na Wystawę Stulecia, 1913; używana dziś jest także nazwa "Hala Stulecia", tłumaczenie pierwotnej niem. nazwy Jahrhunderdhalle), gmach Opery Wrocławskiej, Hotel Monopol, Hala Targowa, Dom Handlowy Braci Barasch, Dom Towarowy Renoma, Dom Towarowy Rudolf Petersdorff (obecnie "Kameleon") zaprojektowany przez Ericha Mendelsohna, budynki wystawy "Mieszkanie i miejsce pracy" (1929, m.in. dom projektu Hansa Scharouna), budynki Browaru Piastowskiego, Pałac Spätgenów, Pałac Schaffgotschów, Landeshaus, Urząd Pocztowy, wieże ciśnień przy alei Wiśniowej, Na Grobli i przy alei Kasprowicza. Oprócz tego w mieście zachowało się ponad osiem tysięcy zabytkowych kamienic reprezentujących style historyczne pochodzących z XIX i początków XX wieku, które władze samorządowe starają się w ramach specjalnych programów rewitalizacyjnych sukcesywnie poddawać renowacjom. Jest to największe tego typu skupisko zabytkowego budownictwa w Polsce oraz jedno z największych w Europie. Kamienice te prezentują style począwszy od baroku poprzez klasycyzm, historyzm, secesję aż po modernizm. Wiele kamienic prezentuje wysokie walory architektoniczno-estetyczne. W niektórych przypadkach są to zachowane całe ciągi ulic architektury historyzującej jak chociażby ulica Miernicza oraz plac księdza Stanisława Staszica na osiedlu Nadodrze.

    Śląsk Wrocławpolski klub piłkarski z siedzibą we Wrocławiu. Mistrz Polski z sezonu 1976/77, dwukrotny zdobywca Pucharu Polski (1975/76, 1986/87) , zdobywca Superpucharu Polski w 1987 oraz zdobywca Pucharu Ekstraklasy z sezonu 2008/2009. W sezonie 2009/2010 występuje w najwyższej klasie rozgrywkowej w Polsce – Ekstraklasie.
    Przegląd Piosenki Aktorskiej - najstarszy festiwal aktorski organizowany co roku we Wrocławiu. W jego trakcie odbywa się Konkurs Aktorskiej Interpretacji Piosenki oraz cykl koncertów i spektakli muzycznych.

    W budynku Banku Zachodniego na rogu Rynku i placu Solnego działa jedyny we Wrocławiu paternoster, czyli winda bez drzwi, która jeździ ze stałą prędkością, nie zatrzymując się na poszczególnych piętrach.

    Wrocław ma czwartą największą liczbę mostów (i kładek) w Europie, plasuje się za Wenecją, Amsterdamem i Petersburgiem.

    Jako jedno z nielicznych miast w Europie ma zachowaną i stale wypełnioną wodą fosę miejską.

    Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Termin zaczął być znów używany po upadku żelaznej kurtyny, dzielącej "Europę Środkową" na dwie części. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.
    Teatr Polski we Wrocławiu – składa się z trzech wrocławskich scen: Sceny Kameralnej (przy ul. Świdnickiej 28), Sceny na Świebodzkim (pl. Orląt Lwowskich 20c) oraz Sceny im. Jerzego Grzegorzewskiego - mieszczącej się w głównej siedzibie Teatru Polskiego, przy ul. Gabrieli Zapolskiej 3.

    Wrocławski ratusz jest jednym z najstarszych ratuszy w Polsce. Na wysokiej wieży mieści się najstarszy w Polsce dzwon zegarowy i najstarszy, z 1368 zegar wieżowy. W piwnicach budynku znajduje się najstarsza (z XIV wieku) restauracja w Europie – Piwnica Świdnicka.

    Panorama Rynku Starego Miasta – Wrocław


    Pierwsza miłość – polski serial telewizyjny emitowany przez telewizję Polsat od 4 listopada 2004. Jest to szósty polski serial po Klanie, Samym Życiu, Plebanii, Na Wspólnej i Złotopolskich, który osiągnął liczbę 1000 odcinków. Emisja tysięcznego odcinka nastąpiła 1 grudnia 2009.
    PGS Software SAprzedsiębiorstwo informatyczne z siedzibą we Wrocławiu, notowane na Rynku NewConnect przy Giełdzie Papierow Wartościowych w Warszawie od września 2008.

    Miejsca

    Wrocławska Fontanna Multimedialna nocą
  • Hala Stulecia (dawniej Hala Ludowa) – obiekt wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, uznany za pomnik historii
  • Zespół historycznego centrum - uznany za Pomnik historii:
  • Ostrów Tumski (dawniej osobna wyspa) – najstarsza, zabytkowa część Wrocławia zasiedlona co najmniej od IX wieku, swój rozwój zawdzięcza dogodnemu położeniu, gdyż był to najwygodniejszy punkt przekraczania Odry
  • Stare Miasto – najstarsza i najciekawsza część lewobrzeżnego Wrocławia, wywodząca się z trzynastowiecznego miasta lokacyjnego
  • Rynek z Ratuszem, Nowym Ratuszem, Piwnicą Świdnicką i Browarem Spiż – jeden z największych rynków staromiejskich w Europie o wymiarach 205 na 175 m. 50. pod względem wielkości plac na świecie (28. w Europie, 3. w Polsce). Otaczające budynki reprezentują style różnych epok
  • plac Solny – dawny średniowieczny plac targowy, swym narożnikiem styka się z Rynkiem. Prawdopodobna data powstania to koniec XIII wieku
  • Nowy Targ – jeden z trzech historycznych placów targowych Wrocławia, powstał prawdopodobnie już około 1214
  • ulica Kuźnicza
  • ulica Oławska
  • ulica Psie Budy
  • ulica Świdnicka – o łącznej długości ok. 1050 m. Jest jedną z głównych ulic Wrocławia
  • ulica Szewska – będąca częścią strefy pieszej. Jest jedną z reprezentacyjnych ulic miasta
  • Panorama Racławicka
  • Stadion Miejski – jedna z aren Euro 2012
  • Wrocławska Fontanna Multimedialna
  • Pałac Królewski (Pałac Spätgenów)
  • Ogród zoologiczny (założony w 1865 – największa w Polsce liczba gatunków – 565, łącznie około 7100 zwierząt)
  • Ogród botaniczny – powołany w 1811 na terenie Ostrowa Tumskiego. Obszarem obejmuje 7,4 ha (i 0,33 ha pod szkłem), znajduje się w nim około 7,5 tysiąca gatunków roślin
  • Park Szczytnicki z Ogrodem Japońskim – zajmuje powierzchnię około 100 ha co sprawia, że jest jednym z największych parków Wrocławia Park ma charakter krajobrazowy i duże walory kompozycyjne oraz dendrologiczne (około 400 gatunków drzew i krzewów)
  • Stary Cmentarz Żydowski ten zabytkowy cmentarz stanowi obecnie Muzeum Sztuki Cmentarnej, które jest oddziałem Muzeum Miejskiego Wrocławia. Jego łączna powierzchnia wynosi 4,6 ha
  • Wyspy odrzańskie we Wrocławiu
    Zespół wschodnich wysp odrzańskich we Wrocławiu
    Zespół wschodnich wysp odrzańskich we Wrocławiu
     
  • Wyspy odrzańskie:
  • Kępa Mieszczańska – we Wrocławiu, w zachodniej (dolnej) części miejskiego odcinka Odry
  • Wyspa Piasek znajduje się w obrębie historycznego starego miasta. Znajduje się tu Kościół Najświętszej Marii Panny. Już we wczesnym średniowieczu przebiegał przez wyspę główny trakt w kierunku północ-południe
  • Wyspa Słodowa – niewielka wysepka w obrębie wrocławskiego Starego Miasta
  • Wielka Wyspa – na niej znajdują się osiedla Bartoszowice, Biskupin, Dąbie, Sępolno, Szczytniki, Zacisze, Zalesie
  • Mosty i kładki

    Information icon.svg Osobny artykuł: Mosty i kładki we Wrocławiu.

    Przed II wojną światową w mieście istniały – licząc według obowiązujących wówczas niemieckich kryteriów definiujących budowle drogowe – 303 mosty. Obecnie wszystkie przedwojenne mosty, które uległy zniszczeniu podczas oblężenia w 1945 zostały odbudowane, powstało też kilkanaście całkiem nowych, pomimo tego według kryteriów używanych współcześnie, uznaje się, że jest ich tylko od 117 (w tym 27 kładek) do 229 przy czym powierzchnia miasta od 1945 wzrosła ze 175,1 km² do 292,8 km². Według jeszcze innych kryteriów wszystkich mostów jest około 400. Największe i najważniejsze z mostów przerzucone są nad głównym i pobocznymi nurtami rzeki Odry (Stara Odra, Odra Północna i Południowa) i kanałów: Powodziowego, Żeglugowego, Bocznego, Miejskiego, Granicznego, Odpływowego i kilku pozostałych.

    Ostrów Tumski (dziś – najstarsza, zabytkowa dzielnica Wrocławia; niem. Dominsel) powstał na obszarze dogodnych przepraw, gdyż Odra między ujściem rzek Oławy na południu, Ślęzy i Widawy na północy – rozgałęziając się na liczne zwężające odnogi utworzyła tu mniejsze i większe wyspy ("ostrowy").
    Zamek na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu – dawna rezydencja wrocławskich kasztelanów, a później piastowskich książąt dzielnicowych na zachodnim skraju Ostrowa Tumskiego. Z murowanego zamku z XII i XIII wieku, który powstał w miejscu istniejącego od X wieku grodu, zachowały się tylko mocno zniekształcony kościół św. Marcina oraz nieliczne fragmenty w obrębie innych budynków lub pod poziomem terenu. Dawny zamek zajmował obszar po obu stronach współcześnie istniejącej ulicy św. Marcina między Odrą, ulicą Świętokrzyską i budynkami ul. św. Marcina 10 i 12.

    Przez obszar Wrocławia przepływa też kilkanaście innych, mniejszych rzek i strumieni, z których główne to cztery dopływy Odry: Ślęza, Oława (rozdzielająca się tu na dwa nurty – Oławę Górną i Dolną), Bystrzyca, Widawa, a z pomniejszych – Dobra, Zielona, Ługowina, Kasina, Oporówka, Łękawica, Piskorna, Młynówka, Trzciana, Czarna Woda, Rogożówka, Olszówka Krzycka, Grabiszynka, Brochówka i inne. Rzeki te i strumienie oraz przekopane sztuczne kanały tworzą liczne naturalne i kilka sztucznych wysp (zależnie od poziomu wody w rzece oraz od kryterium wielkości można się ich doliczyć do około 25), niektóre rzeki (prócz Odry – np. Widawa) mają swoje "stare" nurty płynące nieco inną trasą niż nurty główne; w wielu miejscach przedzielone są śluzami – niektóre ze śluz pełnią też rolę mostów lub kładek. Ponadto Wrocław jako jedno z nielicznych miast w Europie, ma zachowaną i stale wypełnioną wodą fosę miejską nad którą również przerzucone są ciągi komunikacyjne – piesze i kołowe. To wszystko sprawia że Wrocław bywa nazywany Wenecją Północy. Ostatnią, wcale nie najmniej ważną kategorią mostów i kładek wrocławskich są kładki piesze i wiadukty drogowe ponad jezdniami ulic bądź torami kolejowymi.

    Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.
    Philipp Eduard Anton von Lenard (ur. 7 czerwca 1862 w Bratysławie (wówczas Austro-Węgry), zm. 20 maja 1947 w Messelhausen) – fizyk urodzony w węgierskiej części Austro-Węgier, ale w swej postawie skrajnie proniemiecki; laureat nagrody Nobla w dziedzinie fizyki z 1905 roku za pracę nad promieniowaniem katodowym.

    Pomniki

    "Powodzianka"

    Lista pomników i miejsc pamięci narodowych we Wrocławiu:

  • Pomnik Pomarańczowej Alternatywy w formie niewielkiego krasnala
  • "Powodzianka" (na pamiątkę powodzi tysiąclecia w 1997)
  • Pomnik na pamiątkę masakry na placu Tian'anmen w Pekinie 4 czerwca 1989 (Pomnik ku czci Chińczyków z Tian'anmen)
  • Pomnik Pamięci Zwierząt Rzeźnych, ustawiony w zaułku Stare Jatki (przed wojną Große Fleischbänke – "Wielkie Ławy Mięsne"), historycznym miejscu sprzedaży mięsa z pobliskich nadodrzańskich ubojni (obecnie znajdują się tam galerie artystyczne)
  • Papieża Jana XXIII na ul. św. Marcina - napis "PACEM IN TERRIS" (pokój światu), odsłonięty 5 V 1968
  • Juliusza Słowackiego w Parku Słowackiego
  • Pomnik Katyński w Parku Słowackiego
  • Mikołaja Kopernika w Parku Kopernika
  • Fryderyka Chopina w Parku Południowym, odsłonięty 2 IX 2004
  • Ofiar Stalinizmu na pl. Wolności
  • Pomnik Uczonych Polskich, Ofiar Hitleryzmu, na pl. Grunwaldzkim – napis "Nasz los przestrogą"
  • Orląt Lwowskich – na cmentarzu św. Rodziny na Sępolnie
  • Kolumna Chrystusa Króla na pl. Katedralnym, odsłonięty w 2000
  • Sokratesa na Wyspie Bielarskiej
  • Szermierz na pl. Uniwersyteckim (M. Laderer, 1904)
  • Bolesława Chrobrego
  • Rotmistrza Witolda Pileckiego na Promenadzie Staromiejskiej przy pl. Wolności
  • Pomnik Amora na Pegazie z 1914 w Parku Kopernika
  • Pomnik Fryderyka von Schillera, niemieckiego poety i dramaturga (rekonstrukcja pomnika odsłoniętego 9 maja 1905)
  • Pomnik Josepha v. Eichendorffa (sam pomnik został usunięty, pozostał postument z dwoma płaskorzeźbami)
  • Pomnik Aleksandra Fredry na Rynku
  • Pociąg do nieba
  • i inne.
  • Kamienice

    Wrocław odznacza się niepowtarzalnym i oryginalnym stylem architektonicznym. Uroku miastu z pewnością dodają kolorowe i stylowe kamieniczki. Cenny zespół stanowi zespół renesansowych domów w bloku śródrynkowym, w którym przebiegają trzy wąskie uliczki. Należą do nich Sukiennice, domy przy przejściu Garncarskim oraz przejściu Żelaźniczym.

    Kanał Żeglugowy (Kanał Nawigacyjny) we Wrocławiu to kanał wodny, wybudowany w celu ułatwienia żeglugi i dostosowania węzła wodnego we Wrocławiu, do rosnących potrzeb transportowych, na rzece Odra. Przeprowadzony został na północ od centrum miasta. Kanał został wybudowany, wraz z Kanałem Powodziowym, w latach 1912-1917 (1913-1917). Projektantem kanału był Christian Nakonz.
    Pory roku – okresy klimatyczne, będące następstwem ruchu obiegowego Ziemi wokół Słońca i nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny orbity tego ruchu. Ruch obiegowy Ziemi przy stałym nachyleniu osi obrotu sprawia, że warunki oświetlenia Ziemi zmieniają się w rytmie rocznym, co pociąga za sobą zmiany klimatyczne oraz wpływa na wegetację roślin i tryb życia zwierząt. Nauka o wpływie pór roku na świat roślin i zwierząt to fenologia.

    Liczne zabytkowe kamienice otaczają płytę Rynku, ponadto na terenie Starego Miasta zachowały się pojedyncze dzieła tego typu. Przykładami są:

  • Kamienica Heinricha von Rybischa (ul. Ofiar Oświęcimskich 1)
  • Kamienica Pod Gryfami (Rynek 2)
  • Kamienica Dwór Polski (Rynek 5)
  • Kamienica Pod Złotym Słońcem (Rynek 6)
  • Kamienica Pod Błękitnym Słońcem (Rynek 7)
  • Kamienica Pod Siedmioma Elektorami (Rynek 8)
  • Kamienica Pod Starą Szubienicą (Rynek 19)
  • Kamienica Pod Złotym Dzbanem (Rynek 22)
  • Kamienica Pod Zieloną Dynią (Rynek 23)
  • Kamienica Pod Złotym Pucharem (Rynek 26)
  • Kamienica Pod Złotym Psem (Rynek 41 róg ul. Wita Stwosza 1)
  • Kamienice Jaś i Małgosia (ul. św. Mikołaja 1 róg ul. Odrzańskiej 40)
  • Kamienica Pod Złotym Jeleniem
  • Gospodarka

    Na koniec marca 2010, wskaźnik bezrobocia we Wrocławiu wynosił 6,1% – 19.005 osób bezrobotnych.

    Alfred Jahn (ur. 22 kwietnia 1915 w Kleparowie pod Lwowem, zm. 1 kwietnia 1999 we Wrocławiu) – polski geograf, geomorfolog i polarnik, autor ponad 350 prac naukowych. Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego.
    Reakcja pogańska – historyczna nazwa serii wydarzeń w monarchii wczesnopiastowskiej w latach 30. XI wieku, których kulminacją był w 1037 wybuch powstania skierowanego przeciwko wzrostowi powinności prawa książęcego i wprowadzaniu chrześcijaństwa. Z nielicznych zapisów kronikarskich wnioskować można, że powstanie zostało wywołane zarówno ze względów religijnych, jak i z powodów ekonomicznych.

    We Wrocławiu produkowane są autobusy, wagony, sprzęt AGD, środki chemiczne i elektronika. Od początku XXI wieku dynamicznie rozwija się sektor IT. Swoje fabryki i centra rozwojowe ma tu wiele zagranicznych korporacji, np. WAGO Elwag, Siemens, Nokia Siemens Networks, Volvo, HP, Google, Opera Software, QAD, Bombardier Transportation (dawniej Pafawag), DeLaval, Whirlpool Corporation (dawniej Polar S.A.), Bosch, WABCO, FagorMastercook (były Wrozamet), Tieto, PPG Deco Polska (dawniej Polifarb Wrocław) i inne. We Wrocławiu zlokalizowane są także siedziby polskich firm, m.in. Nasza Klasa, Telefonia Dialog, Protram, Akwawit-Polmos S.A. (Polmos - Wytwórnia Wódek "Wratislavia"), Selena, Koelner. Swoje siedziby mają tu następujące banki: Crédit Agricole, BZ WBK, Euro Bank, Santander Consumer Bank (dawniej PTF Bank, wchłonął także AIG Bank Polska) oraz centra finansowo-księgowe: Volvo, Hewlett-Packard, KPIT Cummins, UPS, GE Money Bank, Credit Suisse. W mieście działa największa liczba firm leasingowych oraz windykacyjnych w kraju, w tym największy Europejski Fundusz Leasingowy, znajduje się tu również siedziba firmy American Restaurants, franczyzobiorcy sieci KFC, Pizza Hut, Burger King i Starbucks oraz właściciela Rodeo Drive. Swoją siedzibę mają tu również polskie firmy wysokich technologii, np. giełdowa spółka informatyczna PGS Software SA. Wrocław jest dużym ośrodkiem przemysłu farmaceutycznego: US Pharmacia, Hasco-Lek, Galena, 3M (dawniej Viscoplast), Labor, S-Lab, Herbapol.

    Władysław Gomułka, ps. Wiesław (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich (obecnie dzielnica Krosna), zm. 1 września 1982 w Konstancinie) - polski polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943-1948), I sekretarz KC PZPR (1956-1970), poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji.
    Wielka Wyspa - wyspa na Odrze we Wrocławiu. Obejmuje osiedla Bartoszowice, Biskupin, Dąbie, Sępolno, Szczytniki, Zacisze i Zalesie, stanowiąc wschodnią część dzielnicy Śródmieście. Za pomysłodawczynię nazwy uważa się prof. Wandę Kononowicz, która zaproponowała ją w grudniu 1980. Nazwa długo funkcjonowała nieoficjalnie, obecnie jest stosowana przez wrocławski Urząd Miasta.

    We Wrocławskim Parku Technologicznym zlokalizowanych jest wiele firm z branży przemysłu wysokich technologii (High-tech): Baluff, CIT Engineering, Caisson Elektronik, ContiTech, Ericsson, Innovative Software Technologies, IT-MED, Mitsubishi Electric, Maas, Sektor IT, Technology Transfer Agency TECHTRA, czy Vratis. We Wrocławiu znajduje się także centrum informatyczno-usługowe IBM. Natomiast w podwrocławskich Biskupicach Podgórnych znajdują się fabryki LG (LG Display, LG Electronics, LG Chem, LG Innotek), Dong Seo Display, Dong Yang Electronics, Toshiby i wielu innych firm, głównie z branży elektronicznej i AGD.

    Władysław Augustyn Stasiak (ur. 15 marca 1966 we Wrocławiu, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski urzędnik państwowy i samorządowy, minister spraw wewnętrznych i administracji w rządzie Jarosława Kaczyńskiego, były szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, a także Kancelarii Prezydenta RP.
    Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiejchrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.

    Ściśle powiązane z Wrocławiem są także Park Handlowy Bielany i Bielany Trade Center znajdujące się na terenie Bielan Wrocławskich.

    Ze względu na bliskość granicy z Niemcami i Czechami udział Wrocławia, jak i całego województwa dolnośląskiego w eksporcie i imporcie z tymi krajami jest bardzo duży.

    Wrocław posiada także trzeci pod względem wielkości wydatków w kraju budżet (niemal 3,45 mld zł w 2011), ustępując pod tym względem jedynie stolicy i Krakowowi i trzeci pod względem przychodów (3,39 mld zł) po Warszawie i Krakowie (wydatki miasta Krakowa wynoszą w tym samym okresie 3,52 mld zł, a dochody – 3,49 mld). Projekt budżetu na 2012 zakłada dochód 3 mld 559 mln zł, zaś wydatki 3 mld 403 mln zł. Nadwyżka (156 mln zł) zostanie przeznaczona na spłatę zadłużenia, które w 2012 wyniesie 2 mld 254 mln zł.

    Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości - lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2009) 890 obiektów w 148 krajach, w tym 689 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 176 przyrodniczego (P) i 25 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje.
    Pergola we Wrocławiu - pergola w kształcie połowy elipsy, wybudowana na początku XX wieku wokół sztucznego (również pół-eliptycznego) stawu z fontanną na terenach wystawowych we wschodniej części Wrocławia. Wystawa Stulecia, planowana w stulecie zwycięskiej dla Prus bitwy pod Lipskiem (1813) była częścią obchodów upamiętniających wzrost znaczenia państwa pruskiego w Europie. Pergolę umiejscowiono przy północno-wschodniej stronie Hali Stulecia wraz z innymi obiektami towarzyszącymi (m.in. Pawilonem Czterech Kopuł). Zaprojektowana przez Hansa Poelziga jako dwa rzędy słupów z nietynkowanego żelbetu zwieńczone kratą, na której płoży się winorośl, wstępnie zatwierdzona do realizacji 31 sierpnia 1912. Później przeprojektowana; w wyniku przetargu realizację powierzono firmie Pfeffer Pringsheim & Co; prace budowlane ukończone zostały w lutym 1913, w marcu alejkę pokryto żwirem i obsadzono słupy winoroślą. Wg danych oficjalnych długość pergoli wynosi 640 metrów i liczy ona łącznie 750 słupów.

    Dochód na mieszkańca jest także wysoki i w 2009 ukształtował się na poziomie 67.407 zł. W 2008 produkt krajowy brutto na mieszkańca wytworzony we Wrocławiu stanowił 153,6% średniej krajowej i wynosił 67 407 zł., a wzrost gospodarczy ukształtował się na poziomie 12,7%, wobec 4,9% dla Polski i był jednym z najwyższych wskaźników w kraju.

    Igrzyska olimpijskie – najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co 4 lata w różnych krajach, pod hasłem szlachetnego współzawodnictwa i braterstwa wszystkich narodów Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.
    Dialekt śląski języka niemieckiego (dś. Schläsch , nie jest to jednak nazwa geograficznie precyzyjna, gdyż etnolekt ten obejmował również obszary należące do Górnego Śląska.


    czytaj dalej: [2], [3]




    Czy wiesz że...? beta

    Autostrada (wł. autostrada, niem. Autobahn, fr.autoroute, ang. motorway, freeway) oznaczona symbolem A (wg Ustawy z dnia 21 marca 1985 – Ustawa o drogach publicznych, stan na 6 kwietnia 2005) – droga publiczna o ograniczonej dostępności, przeznaczona wyłącznie do ruchu pojazdów samochodowych, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków (co najmniej dwa w każdą stronę, oddzielone pasem zieleni lub barierami). Autostrada wyposażona jest w miejsca obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek, przeznaczone wyłącznie dla użytkowników drogi.
    Habsburgowiedynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (niem. Habichtsburg znaczy Jastrzębi Gród, Zamek Jastrzębia) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.
    Tramwaje we Wrocławiu – najstarszy system tramwajów elektrycznych na terenie obecnej Polski. W układzie stałym składają się na niego 23 linie dzienne (linie nocne zlikwidowano w 2003). Łączna długość linii (tory o rozstawie 1435 mm) wynosi 258,2 km, a torowisk 84 km. W ich przebiegu znajduje się 6 zajezdni oraz 20 pętli.
    Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRDBonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
    Konferencja poczdamska (17 lipca 19452 sierpnia 1945 w Poczdamie w pałacu Cecilienhof) – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej, tzw. wielkiej trójki.
    Ivor Norman Richard Davies (ur. 8 czerwca 1939 w Bolton) – brytyjski historyk walijskiego pochodzenia, profesor Uniwersytetu Londyńskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Akademii Brytyjskiej, autor prac dotyczących historii Europy, Polski i Wysp Brytyjskich.
    Stadion Olimpijski - kompleks sportowy zbudowany w latach 1926-28 (arch. Richard Konwiarz, projekt 1924-25) na wrocławskim osiedlu Zalesie, rozbudowany w latach 1935-39.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.