Wrzosiec - Polski Serwis Naukowy

Wrzosiec darlejski

Kwiaty

Plantacja wrzośców w Niemczech

Wrzosiec (Erica L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 800 gatunków. Występują one przede wszystkim w południowej Afryce, ale niewielka ilość gatunków także w Azji i Europie. W Europie występuje kilka gatunków wrzośców i wraz z blisko spokrewnionym wrzosem są one gatunkami dominującymi na wrzosowiskach. Gatunkiem typowym jest Erica cinerea L..

Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.

Odczyn glebowy, właściwość gleby wyrażona przez stosunek stężenia jonów wodorowych H+ do jonów wodorotlenkowych OH- (odczyn roztworu określony w jednostkach pH) w fazie stałej gleby i w jej roztworze.

Morfologia

Wiecznie zielone krzewy o krzewinki o drobnych liściach i drobnych, ale bardzo licznych kwiatach.

Systematyka

Synonimy

Acrostemon Klotzsch, Aniserica N. E. Br., Anomalanthus Klotzsch, Arachnocalyx Compton, Blaeria L., Bruckenthalia Rchb., Chlorocodon (DC.) Fourr., Coccosperma Klotzsch, Codonostigma Klotzsch ex Benth., Coilostigma Klotzsch, Eremia D. Don, Eremiella Compton, Eremiopsis N. E. Br., Ericinella Klotzsch, Grisebachia Klotzsch, Hexastemon Klotzsch, Lagenocarpus Klotzsch, Lepterica N. E. Br., Nabea Lehm. ex Klotzsch, Nagelocarpus Bullock, Pentapera Klotzsch, Philippia Klotzsch, Platycalyx N. E. Br., Salaxis Salisb., Scyphogyne Decne., Simocheilus Klotzsch, Stokoeanthus E. G. H. Oliv., Sympieza Licht. ex Roem. & Schult., Syndesmanthus Klotzsch, Thamnus Klotzsch, Thoracosperma Klotzsch

Wrzosowate (Ericaceae Juss.) – rodzina roślin krzewinkowych, krzewiastych lub drzew z rzędu wrzosowców (Ericales), licząca ok. 4000 gatunków skupionych w 126 rodzajach. Wrzosowate występują w Europie, Ameryce Północnej i Południowej, alpejskich piętrach tropikalnych Azji, Japonii, Kraju Przylądkowym (Afryka). We florze polskiej występuje jedynie kilkanaście gatunków.

Wrzosowce, dwurożne (Ericales Bercht. & J. Presl) – klad roślin okrytonasiennych w tradycyjnych systemach klasyfikacyjnych w randze rzędu. Grupa ta jest blisko spokrewniona z dereniowcami Cornales, wraz z którymi oddzieliła się u podstawy linii rozwojowej tworzącej klad astrowych (ang. asterids). W zależności od systemu klasyfikacyjnego i rozwoju wiedzy o filogenezie tych roślin, bardzo zmieniał się zakres roślin jaki zaliczano do wrzosowców. W systemach preferujących podziały na liczne, niewielkie rzędy (system Takhtajana z 1997, system Reveala z 1999) do wrzosowców zaliczano nieliczne rodziny (od 3 do 5) z ok. 3,5 tysiącami gatunków. W ujęciu systemu APG III (2009) i wg aktualizowanej strony Angiosperm Phylogeny Website do rzędu zaliczana jest cała linia rozwojowa oddzielona od pnia astrowych obejmująca 11 rodzin z 11,5 tysiącami gatunków.

Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do plemienia Ericeae, podrodziny Ericoideae, rodziny wrzosowatych Ericaceae, która wraz z siostrzaną rodziną Cyrillaceae należą do rzędu wrzosowców, grupy astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots).

Odkład rolniczy – pęd rośliny przykrywany ziemią w celu wytworzenia korzeni, następnie odcinany od rośliny macierzystej. Odkład służy do wegetatywnego rozmnażania krzewów (np. jeżyn, malin, winorośli), roślin drzewiastych (np. draceny, brzoskwini), wieloletnich roślin motylkowatych i innych.

Krzew - roślina wieloletnia o zdrewniałej łodydze, czasem także korzeniach, przekraczająca 0,5 m wysokości. Krzewy mają krótki pęd główny, z którego wyrastają równorzędne, rozgałęziające się pędy boczne. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej, która u drzew przechodzi przez system pędowy. W rozwoju krzew powstaje przez rozwój pączków bocznych, znajdujących się u nasady pędu głównego, który zostaje szybko opanowany przez tworzące się liczne pędy boczne i wcześnie zamiera. Krzewy mają korzeń palowy, podobnie jak drzewa.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Ericanae Takht., rząd wrzosowce (Ericales Dumort.), podrząd Ericineae Burnett, rodzina wrzosowate (Ericaceae Juss.), rodzaj wrzosiec (Erica L.).

Taksonomia (gr. taktis=układ, porządek + nomos=prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.

Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.

Gatunki flory Polski

wrzosiec bagienny (Erica tetralix)

Inne gatunki i mieszańce (uprawiane, wybór)

Erica arborea L.- wrzosiec drzewiasty

Erica australis L. – wrzosiec australijski

Erica baueri Andrews

Erica canaliculata Andrews

Erica ciliaris L. – wrzosiec orzęsiony

Erica ×darleyensis – wrzosiec darlejski

Erica carnea L. – wrzosiec krwisty, w. czerwony, w. wiosenny

Erica cinerea L. – wrzosiec popielaty, w. szary

Erica gracilis J. C. Wendl. – wrzosiec delikatny

Erica mackayana Bab.

Erica ×stuartii (Macfarl.) Mast.

Erica vagans L. – wrzosiec rozpierzchły

Erica ×veitchii Bean

Erica ×williamsii Druce – wrzosiec Williamsa

Erica erigena R. Ross – wrzosiec purpurowy

Zastosowanie

Liczne gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Są roślinami miododajnymi. Drewno wykorzystywane jest do wytwarzania galanterii drewnianej. Korzeń wrzośca drzewiastego (E. arborea) stanowi materiał do wyrobu fajek.

Fajka – przedmiot służący do palenia tytoniu lub innych substancji, składający się zwykle z ustnika (rurki, trzymanej w ustach) i główki (komory spalania), połączonej z ustnikiem przez cybuch.

Rośliny ozdobne - jednoroczne, dwuletnie lub wieloletnie rośliny, także drzewa i krzewy o dużych walorach dekoracyjnych np. o pięknych i ciekawych kwiatach, owocach, ulistnieniu, zabarwieniu pędów, pokroju, a także interesujących właściwościach.

Uprawa

Dla większości gatunków najbardziej odpowiednie jest podłoże przepuszczalne, bezwapienne, o o odczynie od kwaśnego do obojętnego. Rozmnaża się przez sadzonki zielne z piętką (kawałkiem zeszłorocznego pędu, odkłady, kopczykowanie, rzadko przez siew. Po przekwitnieniu wskazane jest przycinanie pędów.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Wrzosiec bagienny (Erica tetralix L.) – gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych. Pochodzi z Europy. W Polsce w środowisku naturalnym jest rzadki. Występuje wzdłuż Bałtyku i na zachodzie na torfowych łąkach.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-13].
↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-08-25].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Erica (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.