Współistotność - Polski Serwis Naukowy

Ikona – Ojcowie Soboru nicejskiego z wyznaniem wiary.

Współistotność – wspólność natury. W teologii chrześcijańskiej termin określający relację między osobami Trójcy Świętej. W szczególności precyzował istnienie Ojca i Syna na tym samym poziomie czasowym i natury, gdzie Syn nie miał początku oraz nigdy nie było czasu, w którym nie było Syna. W tym znaczeniu Syn znalazł się na tej samej pozycji co sam Ojciec.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Sobór chalcedoński – czwarty sobór powszechny biskupów chrześcijańskich, który odbywał się w dniach 8-31 października 451 roku w kościele św. Eufemii w Chalkedonie (mieście zwanym obecnie Kadi-Koy, położonym w Turcji). Został zwołany przez cesarza Marcjana i zatwierdzony przez papieża Leona I Wielkiego listem do tegoż cesarza.

Wyznanie wiary przyjęte przez pierwszy sobór w Nicei w roku 325 określa wiarę w Syna Bożego – Boga prawdziwego, zrodzonego, a nie uczynionego, współistotnego Ojcu (homousios). Naukę tę rozwija sobór w Chalcedonie w roku 451.

Grecki termin filozoficzny ομοούσιος – homousios (współistotny) pojawia się u wielu wczesnych teologów. Pierwszy raz pojawia się w 325 roku n.e. w nicejskim credo i od razu wywołał skandal, który zakończył się wewnątrz kościelnym podziałem. Kontrowersje wynikały z faktu, iż do dotychczasowej terminologii biblijnej, określającej wyznanie wiary, włączono słownictwo filozofii greckiej. Ta 'nowość' jawiła się jako skandaliczna wielu współczesnym i była przyczyną jednego z najostrzejszych kryzysów, jakich zaznało życie Kościoła. Powstał swego rodzaju uraz: koń trojański filozofii trojańskiej, to znaczy mądrości ludzkiej, uważanej za wroga Mądrości Bożej, został wprowadzony do sanktuarium wyznania wiary. Po łacinie termin consubstantialis po raz pierwszy pojawia się u Tertuliana w dziele Przeciw Hermogenesowi (44).

Euzebiusz z Cezarei (ur. ok. 264, zm. ok. 340) - pisarz, teolog i historyk chrześcijański, biskup Cezarei w Palestynie od 313. Uczeń Pamfila z Cezarei, obrońcy twórczości Orygenesa - jako wyraz oddania dla swego mistrza, przyjął przydomek syn Pamfila.

I Sobór Nicejski – pierwszy sobór powszechny biskupów chrześcijańskich, zwołany przez cesarza Konstantyna 20 maja 325 roku, w Nicei (około 80 km od Konstantynopola) w celu uczczenia 20 rocznicy jego panowania.

Na włączenie do wyznania wiary filozoficznego terminu homoousia miał istotny wpływ pogański cesarz Konstantyn Wielki, który groźbami wywierał silną presję na biskupów. Największy historyk kościelny, Euzebiusz z Cezarei, podpisał wyznanie wiary zawierające termin homoousia bez przekonania. Inni biskupi - w tym grupa antyariańska - po śmierci Konstantyna wymazali swoje podpisy.

Trójca Święta, Święta Trójca – dogmatyczne określenie w chrześcijaństwie, stwierdzające, że Bóg jest Bogiem Troistym, istnieje jako trzy Osoby - po grecku hypostazy [1] - pozostając jednocześnie jednym Bytem.[2] Wszystkie trzy Osoby są rozumiane jako mające tę samą jedną istotę czyli naturę, a nie jedynie podobne natury. Od początku trzeciego wieku[3] doktryna Trójcy zaczęła być formułowana następująco: jest "jeden Bóg istniejący w trzech Osobach i jednej substancji, Ojciec, Syn, i Duch Święty".[4] Wiara w Trójcę jest wyznawana przez wszystkie Kościoły katolickie, prawosławne, oraz wszystkie główne wyznania wyrastające z nurtu reformacji takie, jak luteranizm, kalwinizm, anglikanizm, metodyzm i prezbiterianizm. Dogmat o Trójcy Świętej jest więc uważany za „centralną prawdę wiary teologii chrześcijańskiej” [5]. Formuła Trójcy zatwierdzona została w 325 roku podczas soboru nicejskiego. Uznanie wiary w Trójcę Świętą jest pierwszym koniecznym warunkiem wstąpienia do Światowej Rady Kościołów [6].

Syn Boży (Syn Boga, Słowo Boże, Logos) – w większości wyznań chrześcijańskich druga Osoba Trójcy Świętej zrodzona przez Boga Ojca. W wyznaniach antytrynitarskich uznawany jako Syn Boga, ale Mu nierówny i niedzielący z Bogiem Ojcem jednej natury.

Przypisy

Joseph Ratzinger, Wprowadzenie w chrześcijaństwo, Znak 1970 s. 124
Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła 2:40
Sozomen, Historia Kościoła 4:22
Bernard Sesboue, Bóg zbawienia - początki dogmatu, tom 1, Wydawnictwo M, 1999, s. 83, 221, 222
Luigi Padovese, Wprowadzenie do teologii patrystycznej, WAM 1994, s. 59
Sozomen, Historia Kościoła 1:21; 2:21; 3:1

Zobacz też

Portal:
Katolicyzm

Filioque

Unia hipostatyczna