|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Tlące się wulkany trzymają naukowców w napięciu, gdyż nie ustają pytania o to czy i kiedy wybuchną. Eyjafjallajökull, islandzki wulkan, który zdezorganizował europejskie lotnictwo ostatniej wiosny jest doskonałym przykładem tego, że wulkanolodzy wie... Islandzki wulkan Eyjafjoell, który przed rokiem sparaliżował ruch lotniczy w Europie obecnie jest w stanie uśpienia. Wzmożoną aktywność na Islandii wykazuje za to drugi co do wielości wulkan Bardarbunga. "Jeśli chodzi o wulkan Eyjafjoell, to sytuacja jest stab... Planeta Wenus, najbliższa sąsiadka Ziemi, może być nadal aktywna geologicznie - ogłosiła Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Sonda kosmiczna Venus Express należąca do ESA zidentyfikowała młode wypływy lawy, które świadczą o tym, że na planecie nadal występują erupcje wulkaniczne. ... Nietypowe, gwałtowne opady deszczu w maju to częściowo efekt unoszącego się nad Europą pyłu, który wyrzuca islandzki wulkan Eyjafjoell - uważa meteorolog dr Katarzyna Grabowska z Zakładu Klimatologii Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych... Pył wulkaniczny, który dotarł nad Polskę, nie stanowi na razie zagrożenia dla środowiska - poinformował PAP rzecznik prasowy Państwowego Instytutu Geologicznego Mirosław Rutkowski. Nie ma go także w powietrzu, którym oddychamy - zapewniła Magdalena Brodowska z Główne...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 WulkanTo hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3] Czy wiesz że...? Erebus – aktywny wulkan u wschodnich wybrzeży Antarktydy, na Wyspie Rossa (Morze Rossa) o wysokości około 3794 m n.p.m. Jego ostatnia erupcja miała miejsce w 2001. W 1841 roku odkrył go szkocki badacz Sir James Ross. Stożek wulkaniczny – wulkan, wzniesienie o stożkowatym kształcie, utworzone z lawy lub materiałów piroklastycznych, wydobywających się z wylotu komina wulkanicznego w czasie erupcji centralnej. W wyniku kolejnych erupcji kształt i wielkość stożka mogą ulegać zmianom, w wierzchołkowej partii może utworzyć się krater lub kaldera. 
 1. Komora wulkaniczna 2. Skała macierzysta 3. Kanał lawowy 4. Podnóże 5. Sill 6. Przewód boczny 7. Warstwy popiołu emitowanego przez wulkan 8. Zbocze 9. Warstwy lawy emitowanej przez wulkan 10. Gardziel 11. Stożek pasożytniczy 12. Potok lawowy 13. Komin 14. Krater 15. Chmura popiołu Wulkan (z łac. Vulcanus – imię rzymskiego boga ognia) – miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy wulkaniczne (solfatary, mofety, fumarole) i materiał piroklastyczny. Terminu tego również używa się jako określenie form terenu powstałych wskutek działalności wulkanu, choć bardziej poprawne są takie terminy jak: góra wulkaniczna, stożek wulkaniczny, kopuła wulkaniczna czy wulkan tarczowy. Góry Świętokrzyskie (342.34) – masyw górski położony w południowo-wschodniej Polsce, w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Obok Sudetów jedno z najstarszych pasm górskich w Polsce. Najwyższy szczyt to Łysica (612 m n.p.m.) w paśmie Łysogór. Nazwa gór pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze.
Wdżar – szczyt o wysokości 767 m n.p.m. położony w Gorcach, w Paśmie Lubania, nad przełęczą Snozka, przy drodze wojewódzkiej 969, na wschód od miejscowości Kluszkowce. Od Lubania oddziela go szerokie siodło przełęczy Drzyślawa. Ponieważ nazwa góry jest nieco trudna do wymówienia spotyka się jej wiele form, najczęściej są to: Wżar, Wżary, Żar, Żdżar, Zżar. Góra Wdżar jest goła i zbudowana z fliszu karpackiego oraz andezytu – skały wulkanicznej. Aktywność wulkaniczna miała miejsce z końcem starszego trzeciorzędu, w czasie tworzenia się płaszczowiny zewnętrznych Karpat fliszowych. Intruzje andezytu występowały trzykrotnie: najstarsza w środkowym badenie, a najmłodsza na granicy badenu i sarmatu. Góra Wdżar zawdzięcza swój kształt dzięki większej odporności andezytu na wietrzenie. Na jej zboczach znajduje się jedyne w Polsce stanowisko rozrzutki brunatnej – paproci związanej wyłącznie z andezytowym podłożem. Istnieje na zboczach Wdżaru miejsce, gdzie występują anomalie magnetyczne – igła kompasu gubi kierunek kręcąc się na wszystkie strony. WulkanyRodzaje wulkanów
Aktywność wulkaniczna zmienia się wraz z czasem. Obserwowana aktywność wulkanów umożliwiła wprowadzenie ich podziału na wulkany: Szacuje się, że w ciągu ostatnich 10 tys. lat na kuli ziemskiej czynnych było 1500 wulkanów. W tym okresie miało miejsce około 7900 erupcji. Obecnie liczbę czynnych wulkanów szacuje się na około 800. Ponad połowa z nich znajduje się na obszarze lądowym. Ponadto można spotkać kilka tysięcy nieczynnych wulkanów na lądzie oraz kilkadziesiąt tysięcy pod wodą. Beerenberg lub Haakon VII Toppen (pol. Szczyt Haakona VII) – aktywny wulkan (stratowulkan) w północno-wschodniej części wyspy Jan Mayen, drugi pod względem wysokości w Europie (po Etnie). W znacznej części jest on pokryty lodowcem.
Grzbiet Śródatlantycki – podwodny grzbiet śródoceaniczny na Oceanie Atlantyckim, ciągnący się od Islandii aż po Antarktydę. Jest to najdłuższy grzbiet śródoceaniczny na Ziemi. Jego przedłużeniem na obszarze Oceany Lodowatego Północnego jest Grzbiet Nansena. Na południu kończy się w węźle potrójnym Bouveta w pobliżu Wyspya Bouveta. Krawędź Romanche rozdziela go na Grzbiet Północnoatlantycki i Grzbiet Południowoatlantycki. Większa część grzbietu skryta jest pod wodą. Ponad powierzchnię morza została wypiętrzona Islandia. Część grzbietu w pobliżu Islandii zwana jest Grzbietem Reykjanes. Inny podział bierze pod uwagę miejsce, z którego wypływa magma. Wyróżnia się wówczas wulkany: Wulkany różnią się dominującym rodzajem materiału, jaki się z nich wydobywa: Efektem intensywnej działalności wulkanicznej jest kaldera – krater powstały podczas zbyt gwałtownej erupcji wulkanu lub po zapadnięciu się stropu komory wulkanicznej Hekla (isl. "kaptur, czepek, płaszcz z kapturem") – wulkan w południowo-zachodniej Islandii, położony 115 km na wschód od stolicy kraju Reykjavíku. Najwyższy czynny wulkan wyspy (1491 m n.p.m.), należy też do najbardziej aktywnych.
Efuzja, erupcja wylewna, wylew wulkaniczny - wylew lawy na powierzchnię Ziemi. Jest to typ erupcji wulkanicznej, typowy dla wulkanów tarczowych. Wypływ lawy ma spokojny charakter, nie towarzyszy mu wyrzucenie dużych ilości materiałów piroklastycznych, charakterystyczne dla gwałtownych erupcji eksplozywnych. ZAchodzi w przypadku lawy zasadowej - bazaltowej o małej lepkości. Rozmieszczenie wulkanówRozmieszczenie wulkanów na Ziemi nawiązuje do obszarów górotwórczości alpejskiej. Najwięcej czynnych wulkanów występuje w tzw. Ognistym Pierścieniu Pacyfiku, rozciągającym się wokół Oceanu Spokojnego. W tej strefie znajduje się ponad 60% czynnych wulkanów na Ziemi, a najwyższy jest Ojos del Salado w Chile. Najważniejsze wulkany na poszczególnych kontynentach: Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
Grimsvötn (1719 m n.p.m.) – czynny wulkan na Islandii trzeci pod względem wysokości w Europie, znajdujący się pod lodowcem Vatnajökull. Jego erupcje powodują topnienie lodowca, a ciśnienie i ciepło wydobywające się podczas erupcji z wulkanu, unoszą czapę lodową co prowadzi do katastrofalnych powodzi na tym terenie. Zjawisko to nazywa się jökulhlaup, bardzo często spotykane na Islandii. EuropaW Europie jest kilka aktywnych wulkanów, głównie we Włoszech i na Islandii: W Polsce odnaleźć można ślady dawnego wulkanizmu na Śląsku (od Nysy Łużyckiej po Górę Świętej Anny) oraz w Pieninach (góra Wdżar), Beskidzie Sądeckim, w południowej części Wyżyny Olkuskiej w Miękini koło Krzeszowic. Także kilkanaście milionów lat temu występował czynny i bardzo aktywny wulkan w okolicach Belna niedaleko Zagnańska w Górach Świętokrzyskich. Świadczą o tym znaleziska skał wulkanicznych, lapili i charakterystyczne ukształtowanie tego terenu. Honsiu (jap. 本州, Honshū?) – największa, a tym samym główna wyspa Japonii. Na północy cieśnina Tsugaru oddziela ją od Hokkaido, na południu Wewnętrzne Morze Japońskie od Sikoku, a na południowym zachodzie po drugiej stronie cieśniny Shimonoseki leży wyspa Kiusiu. Honsiu jest siódmą co do wielkości wyspą na świecie.
Paricutín (hiszp. Volcán de Paricutín) – wulkan w środkowym Meksyku, w stanie Michoacán, w pobliżu wioski o tej samej nazwie. Wulkan pojawił się na powierzchni ziemi w 1943 i dał wulkanologom możliwość obserwacji z bliska procesu powstawania wulkanów. Obecnie Paricutín wznosi się na wysokość 3170 m n.p.m. AfrykaAmeryka PółnocnaAmeryka PołudniowaAntarktydaAustralia i OceaniaAzjaNajwyższe wulkany na Ziemi Chile/ Argentyna) 6880 m n.p.m. (wygasły) Chile/ Argentyna) 6723 m n.p.m. Argentyna) 6450 m n.p.m. Chile) 5990 m n.p.m. Ekwador) 5897 m n.p.m. Meksyk) 5700 m n.p.m.  Eyjafjallajökull
Pinatubo
Etna
Nevado del Ruiz
Montagne Pelée
Mauna Kea
Nyiragongo
Erebus
Ruapehu
Kīlauea
Mount St. Helens
Krakatoa
Krafla
Mapa rozmieszczenia wulkanów
Wulkany we wszechświecieWulkany można znaleźć także na innych obiektach Układu Słonecznego, m.in. na Marsie (Olympus Mons), Io (księżycu Jowisza) czy Trytonie (księżycu Neptuna). Góra Asama (jap. 浅間山, Asama-yama) - aktywny wulkan w środkowej części Honsiu, głównej wyspy Japonii. Znajduje się na granicy prefektur Gunma i Nagano. Wysokość tego wulkanu wynosi 2 568 m n.p.m. Ostatnia erupcja miała miejsce 2 lutego 2009. Inne silne wybuchy miały miejsce w latach 685, 1108, 1783 oraz 1972. Na wschodnim stoku znajduje się obserwatorium wulkaniczne należące do Uniwersytetu Tokijskiego.
Krater pasożytniczy, krater boczny – poboczny krater w obrębie większego stożka wulkanicznego, znajdujący się na wylocie odnogi głównego komina wulkanicznego (kanału), którym dochodzi magma. Powstaje zazwyczaj przy bardzo aktywnym wulkanie. czytaj dalej: [2], [3]
Czy wiesz że...? beta Antofalla – stratowulkan, drugi pod względem wysokości czynny wulkan na Ziemi w północno-zachodniej Argentynie w Andach Środkowych na płaskowyżu Puna de Atacama. Wyskokość 6450 m n.p.m. Szczyt pokrywają wieczne śniegi.
Ojos del Salado - najwyższy wulkan na Ziemi (obecnie nieczynny); położony w Andach Środkowych, na granicy Argentyny i Chile. Ma wysokość 6893 m n.p.m. Jest drugim co do wysokości szczytem górskim na półkuli zachodniej, drugim na półkuli południowej oraz najwyższym szczytem Chile. Leży około 600 km na północ od Aconcagui.
Wulkan wygasły – rodzaj wulkanu, który posiada jeszcze zachowaną formę stożka wulkanicznego, ale nie przejawiał w czasach historycznych aktywności wulkanicznej, z ewentualnym wyjątkiem w postaci chłodnych ekshalacji. Przykładem takich wulkanów są wulkany Masywu Centralnego we Francji, np. Puy de Pariou.
Kluczewska Sopka (ros. Ключевская сопка) - wulkan na Kamczatce, wznosi się na wysokość 4750 m n.p.m. Jest to największy i najbardziej aktywny wulkan w Eurazji i jednocześnie najwyższy szczyt Kamczatki.
Magma (gr. μάγμα „gęsta maść”) – gorąca, stopiona masa krzemianów i glinokrzemianów z domieszkami tlenków i siarczków, z dużą ilością wody i gazów, znajdująca się w głębi skorupy ziemskiej.
Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
