Wyższe Seminarium Duchowne w Kaliszu

Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Kaliskiej, seminarium duchowne diecezji kaliskiej kościoła rzymskokatolickiego w Kaliszu, erygowane 10 czerwca 1993 przez bpa Stanisława Napierałę jako drugie seminarium duchowne w historii miasta; sekcja zamiejscowa Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kształci na kierunku teologii pastoralnej o specjalności kapłańskiej; jurysdykcję kanoniczną nad seminarium sprawuje biskup kaliski.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Seminarium duchowne (z łac. szkółka roślin, od semen – nasienie, seminis – narybek, latorośl) – w Kościołach chrześcijańskich specjalny dom, w którym kandydaci do stanu duchownego odbywają intensywną formację teologiczną, moralną i naukową.

Historia

Pierwsze seminarium duchowne w Kaliszu powstało w 1593 dzięki staraniom prymasa Stanisława Karnkowskiego podejmowanym już od 1581; było to pierwsze seminarium duchowne w archidiecezji gnieźnieńskiej.

Przywilej fundacyjny wydany został przez kapitułę gnieźnieńską 30 kwietnia 1583, jednak z powodu tworzenia przez prymasa Kolegium Jezuickiego w Kaliszu sprawa utworzenia seminarium przeciągała się. Niemałą rolę w tej sprawie odegrał sprzeciw duchowieństwa i patrycjatu Poznania, gdyż tamtejsze kolegium jezuickie planowano przekształcić w uniwersytet, nie dopuszczając przy tym do utworzenia drugiego ośrodka akademickiego w Wielkopolsce. Plany te jednak nie powiodły się i 30 kwietnia 1586 na polecenie prymasa Karnkowskiego kapituła gnieźnieńska wydała drugi przywilej fundacyjny, w którym określono program nauczania, wysokość nakładów finansowych i podległość prefektowi seminarium dwóch kaliskich szkół kolegiackich: św. Magdaleny i św. Mikołaja, którym od tego roku został Piotr Fabrycy Kowalski. Wówczas doszło jednak do sporu między prymasem i jezuitami a kapitułą gnieźnieńską dotyczącego sposobu finansowania studiów dla ubogich kleryków. Sprawa kontrybucji rocznej stała się przedmiotem narad na synodzie archidiecezjalnym w Łęczycy w 1589, ale nie doprowadziły one do porozumienia, które osiągnięto dopiero w 1591.

Diecezja kaliska – jedna z dwóch diecezji obrządku łacińskiego metropolii poznańskiej erygowana 25 marca 1992 bullą papieża Jana Pawła II Totus Tuus Poloniae populus; patronem diecezji jest św. Józef.

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

Ostateczne rozwiązanie problemu nastąpiło 29 marca 1593 na synodzie archidiecezji gnieźnieńskiej w Łowiczu, który zdecydował o utworzeniu seminarium duchownego archidiecezji gnieźnieńskiej przy działającym od 1584 Kolegium Karnkowskiego (łac. Collegium Karnkovianum), jednym z najznamienitszych kolegiów jezuickich w Rzeczypospolitej. Najwyższym przełożonym seminarium był arcybiskup gnieźnieński, a prefekt seminarium podlegał rektorowi kolegium jezuickiego. Piotr Fabrycy Kowalski autor dzieł teologicznych (wicerektor) 1586-87 dyrektor Szkoły Kaliskiej kierował w tym trudnym czasie Seminarium w Kaliszu jako prefekt w latach 1611-12

Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.

Teologia pastoralna – dyscyplina teologii praktycznej, której przedmiotem jest relacja pomiędzy człowiekiem wierzącym a światem współczesnym i Kościołem.

Dzięki staraniom kapituły gnieźnieńskiej synod archidiecezjalny w Łowiczu aktem z 24 września 1620 postanowił o przeniesieniu seminarium do Gniezna. Seminarium archidiecezji gnieźnieńskiej działało w Kaliszu do 20 czerwca 1621 i zostało przeniesione do Gniezna przez prymasa Wawrzyńca Gembickiego 8 lipca tego samego roku .

Archidiecezja gnieźnieńska - jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim, pierwsza metropolia kościelna od 1000, siedziba prymasów Polski od 1418, oraz legatów papieskich od 1515. Unia personalna aeque principaliter z archidiecezją poznańską (1821-1946) i ad personam z archidiecezją warszawską (1946-1992).

Piotr Fabrycy Kowalski (Fabricius), h. Pelikan, (1552, zm. 25 kwietnia 1622) - jezuita, tłumacz, autor dzieł teologicznych, pisarz, rodem z Wielkopolski, prowincjał jezuitów w Polsce (1610), wydawca Kazań Piotra Skargi

Osobny artykuł: Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie.

Przypisy

Piechnik L., Jezuici a seminarium diecezjalne w Kaliszu (1593–1620), [w:] "Nasza Przeszłość", t. XX, Kraków 1964, s. 119–125.