Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie

Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie – seminarium duchowne diecezji pelplińskiej Kościoła katolickiego.

Seminarium erygowane zostało w Chełmnie w 1651 roku przez bp Andrzeja Leszczyńskiego dla diecezji chełmińskiej. W 1829 zostało przeniesione do Pelplina. Obecnym rektorem jest (od 2003 roku) ks. mgr lic. Antoni Bączkowski. Seminarium posiada własną bibliotekę. Mieści się w pocysterskich zabudowaniach w Pelplinie przy katedrze pelplińskiej.

Krwawa jesień pelplińska - nazwa, którą pomorska historiografia nadała wymordowaniu jesienią 1939 r. przez okupantów niemieckich niemal całego składu kapituły diecezji chełmińskiej (jej siedziba mieściła się naówczas w Pelplinie) oraz profesorów pelplińskiego seminarium duchownego i słynnego Collegium Marianum. Większość spośród 24 ofiar "krwawej jesieni" zamordowano w dniu 20 października 1939 r. na terenie koszar wojskowych w Tczewie.
Andrzej Wronka (ur. 21 października 1897 w Biskupicach Zabarycznych, zm. 29 sierpnia 1974 we Wrocławiu) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy wrocławski w latach 1957–1974.

Historia seminarium

Seminarium duchowne swoim początkiem sięga roku 1651, kiedy to bp Andrzej Leszczyński wydał dekret erygujący seminarium w Chełmnie. W praktyce jednak bardzo szybko upadło, z racji na niewystarczające uposażenie oraz z powodu wybuchu wojny ze Szwecją. Zostało ono na nowo uposażone i reaktywowane przez bpa Jana Małachowskiego w 1677 r. Biskup ten powierzył prowadzenie seminarium Księżom Misjonarzom św. Wincentego á Paulo, którzy kierowali nim przez przeszło półtora wieku, do 1822 r. Po wydaniu przez papieża Piusa VII bulli De salute animarum, reorganizującą struktury terytorialne Kościoła w Prusach, po wojnach napoleońskich, uczelnia w 1829 roku została przeniesiona z Chełmna do Pelplina. Została ona umiejscowiona w zabudowaniach pocysterskich, sąsiadujących z gotycką katedrą, w których znajduje się po dziś dzień. Ogromne znaczenie odegrał tu biskup Mathy (1824-1832). On właśnie zorganizował pelplińską szkołę i utworzył bibliotekę. W XIX w. seminarium przerwało swoją działalność – było to w okresie Kulturkampfu w latach 1876-1887. Po jedenastu latach przerwy, dzięki staraniom biskupa Rednera zaczęło znów normalnie funkcjonować.

Zgromadzenie Misji (nazwy potoczne: Misjonarze Wincentego à Paulo, lazaryści - czasem mylone z zakonem rycerskim o podobnej nazwie potocznej) - zgromadzenie zakonne, założone w 1625 roku przez św. Wincentego à Paulo.
Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

W I połowie XX wieku Biskup Stanisław Wojciech Okoniewski (1926-1944) zreformował tok nauczania seminaryjnego, rozbudował je, wprowadził seminaria naukowe. Wybuch II wojny światowej zmusił seminarium do kolejnego, już drugiego, zamknięcia – tym razem na 6 lat. Bolesną datą dla Pelplina stał się 20 października 1939, kiedy to hitlerowcy zamordowali prawie wszystkich pelplińskich wykładowców.

Seminarium duchowne (z łac. szkółka roślin, od semen – nasienie, seminis – narybek, latorośl) – w Kościołach chrześcijańskich specjalny dom, w którym kandydaci do stanu duchownego odbywają intensywną formację teologiczną, moralną i naukową.
Diecezja chełmińska została utworzona 28 lipca 1243 roku decyzją legata papieskiego Wilhelma z Modeny, a zniesiona bullą papieża Jana Pawła II z 25 marca 1992 r.

Osobny artykuł: Krwawa jesień pelplińska.

Seminarium zostało ponownie otwarte dzięki staraniom ks. Andrzeja Wronki, a 10 listopada 1945 roku nastąpiła pierwsza inauguracja roku akademickiego. Ogromny wpływ na rozkwit seminarium miała epoka rządów bpa Józefa Kowalskiego (1946-1972). Od momentu wyboru papieża-Polaka na Stolicę Piotrową wzrosła gwałtownie liczba powołań – za czasów rektora Jerzego Buxakowskiego (1976-1992) dosięgła prawie 300 osób.

Franciszek Znaniecki (ur. 11 marca 1918 w Groß Schillehnen koło Tylży, Prusy Wschodnie, zm. 14 kwietnia 1989 w Tczewie), polski duchowny katolicki, profesor filozofii i historii filozofii w Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie, rektor tego seminarium, kanonik chełmiński.
Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

W 1992, w związku z reorganizacją terytorialną Kościoła w Polsce na mocy bulli papieża Jana Pawła II Totus Tuus Poloniae Populus seminarium znalazło się na obszarze nowo utworzonej diecezji pelplińskiej. Nowy ordynariusz powierzył urząd rektora ks. dr Wiesławowi Meringowi, który swój urząd pełnił do czasu swojego awansu na biskupstwo włocławskie w 2003 r.

Stolica Apostolska, inaczej Stolica Święta (łac. Sedes Apostolica, wł. Sede Apostolica, Santa Sede) – siedziba papieży, także papiestwo, czyli władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi, stanowiąca podmiot prawa międzynarodowego. Jej siedziba mieści się w państwie Watykan, z którym jest połączona unią personalną i funkcjonalną. Stolica Apostolska sprawuje wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję nad Watykanem, który jest również jej własnością. Traktowanie Stolicy Apostolskiej i Watykanu jako odmiennych podmiotów, jakkolwiek uzasadnione z punktu widzenia ustrojowego, nie występuje jednak wyraźnie na gruncie prawa międzynarodowego. W stosunkach międzynarodowych nazwy te bywają stosowane zamiennie, a zaciągnięcie zobowiązania pod jedną z nich jest rozumiane jako wiążące dla obu. I tak np. w Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej podmiot ten występował początkowo pod nazwą Państwa Watykańskiego, a następnie (bez odrębnego przystąpienia) pod nazwą Stolicy Apostolskiej.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Od roku 2003 rektorem Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie pozostaje ks. mgr lic. Antoni Bączkowski.

W 2002 roku Uczelnia świętowała swój jubileusz 350-lecia istnienia – jej gościem był ks. kard. Zenon Grocholewski. Seminarium uczciło tę rocznicę wydaniem Księgi Jubileuszowej.

Papież Pius VII, (Luigi Barnaba Chiaramonti), (ur. 14 sierpnia 1742 w Cesena - zm. 20 sierpnia 1823 w Rzymie) – papież w okresie od 14 marca 1800 do 20 lipca 1823.
Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)