Wybory parlamentarne w Macedonii w 2008 roku

Wybory parlamentarne w Macedonii w 2008 roku odbyły się 1 czerwca 2008 roku. Wybory wygrała rządząca w Macedonii prawicowa WMRO-DPMNE. Po przeliczeniu 97% głosów ugrupowanie dotychczasowego premiera Nikoli Gruevskiego WMRO-DPMNE uzyskało wynik 48,21% głosów.

Lokale wyborcze były otwarte w godzinach od 7:00 do 19:00. Około 1,7 mln Macedończyków głosowało na 1540 kandydatów z 18 partii i bloków wyborczych w walce o 120 miejsc w jednoizbowym parlamencie. Wybory monitorowało około 350 międzynarodowych obserwatorów i ponad 4300 krajowych. Były to wybory przedterminowe spowodowane samorozwiązaniem macedońskiego parlamentu - Zebrania. Przyczyną kryzysu była porażka rządu w czasie szczytu NATO w Bukareszcie, na którym kandydatura Macedonii została zablokowana przez Grecję.

Konflikt grecko-macedoński – konflikt rozpoczęty odmową uznania przez Grecję państwa o nazwie Republika Macedonii. Konflikt ten jest ważnym problemem greckiej i macedońskiej polityki zagranicznej od roku 1992, rzutującym także na proces rozszerzenia NATO i Unii Europejskiej.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Przebieg wyborów

Lokale wyborcze zostały otwarte o godzinie 7:00. Wyborom przyglądało się około 350 obserwatorów międzynarodowych i 4300 krajowych. W Araczinowie, zamieszkanej przez Albańczyków północnej części Macedonii, z powodów bezpieczeństwa głosowanie zostało przerwane, a co najmniej 20 lokali wyborczych zamknięto. W starciach między rywalizującymi grupami albańskimi w strzelaninach z policja zginęła jedna osoba, osiem zostało rannych. Trzynaście osób zatrzymano. Do aktów przemocy dochodziło również w innych miejscach północno-zachodniej części kraju, gdzie mieszka duża mniejszość albańska (stanowiąca 1/4 wszystkich mieszkańców Macedonii).

Republika Macedonii (maced. Република Македонија, alb. Republika e Maqedonisë), na forum międzynarodowym państwo określane jest tymczasową nazwą Była Jugosłowiańska Republika Macedonii – BJRM, (ang. Former Yugoslav Republic of Macedonia – FYROM, mac. Поранешна Југословенска Република Македонија – ПЈРМ, transliteracja Poranešna Jugoslovenska Republika Makedonija – PJRM, alb. Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë – IRJM) lub Macedonia – państwo na Półwyspie Bałkańskim, powstałe po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii.

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

Centralna Komisja Wyborcza z powodu nieprawidłowości i przypadków zastraszania głosujących zawiesiła głosowanie w co najmniej 20 lokalach, a więc mniej więcej w 1% wszystkich. Były też przypadki oszustw i nieprawidłowości, takich jak zaginięcie głosów, otwieranie urn czy kradzież materiałów wyborczych. W związku ze starciami policja aresztowała m.in. jednego z byłych przywódców rebeliantów albańskich Agima Krasnikiego, który był jednym z dowódców Albańskiej Armii Narodowej podczas powstania w 2001 roku. Strzelanina miała też miejsce w dzielnicy Skopje zamieszkanej przez Albańczyków - na dziedzińcu szkoły, w której znajdowała się komisja wyborcza. Rannych zostało sześć osób.

Nikola Gruevski, maced. Никола Груевски (ur. 31 sierpnia 1970 w Skopje) – macedoński polityk, premier Macedonii od 28 sierpnia 2006, od 2003 przewodniczący macedońskiej partii VMRO-DPMNE (Wewnętrzna Macedońska Organizacja Rewoluccyjna - Demokratyczna Partia na rzecz Macedońskiej Jedności Narodowej).

Albańczycy (alb. Shqiptarët) - jest to naród pochodzenia indoeuropejskiego zamieszkujący Albanię (ponad 3 miliony), Kosowo (1,8 miliona), Macedonię (ok. 510 tysięcy), Czarnogórę (około 31 tysięcy) oraz Europę Zachodnią głównie Niemcy. Arboresze jako potomkowie Albańczyków mieszkają także we Włoszech). Znaczną część społeczeństwa albańskiego stanowią muzułmanie, zarówno w obrządku sunnickim, jak również bektaszyckim, pozostali to głównie bezwyznaniowcy, prawosławni i katolicy.

Wyniki

Po przeliczeniu głosów z 97% lokali wyborczych zwyciężyła prawicowa WMRO-DPMNE (48,21%). Głównym ugrupowaniem opozycyjnym będzie centrolewicowy SDSM (23,19%). Koalicjant WMRO-DPMNE w dotychczasowym rządzie - Demokratyczna Partia Albańczyków (DPA) zdobyła 10,33% głosów. Demokratyczny Związek na rzecz Integracji (DUI) uzyskał poparcie 11,23% głosów.

Macedończycy − naród południowosłowiański, zamieszkujący państwo Macedonię (ponad 1,3 mln osób, ok. 67% ludności republiki), Macedonię Egejską (grecką) (1961 — 6-8 tys., nowszych danych o Macedończykach brak, 2004 - 3 tys.), bułgarską Macedonię Pirińską (1946 — 190 tys., 1956 — 180 tys., nowszych danych o Macedończykach brak), a także południową Albanię (brak wiarygodnych danych). Liczniejsze skupiska na emigracji w Kanadzie (Toronto), Australii (Perth, Sydney, Melbourne), USA.

Macedońskie Zebranie (mac. Македонско Собрание, zwane też Zebraniem Republiki Macedonii) - jednoizbowy parlament Macedonii, złożony ze 120 członków wybieranych na czteroletnią kadencję.

Wyniki ze 186 lokali zostały unieważnione, a powtórne w nich głosowanie zaplanowano na 15 czerwca. Ostatecznie odbyło się ono w 187 spośród 2976 lokali, a uprawnionych było 160 tysięcy osób.

Sytuacja po wyborach

Prezydent Macedonii Branko Crvenkovski potępił incydenty, do których doszło na północy kraju. Podobną opinię wyraził Erwan Fouere, szef misji UE oraz ambasadorowie Francji i Wielkiej Brytanii. Komisja Europejska również wyraziła ogromne zaniepokojenie aktami przemocy, do których doszło w Macedonii.

Demokratyczny Związek na rzecz Integracji, DUI (alb. Bashkimi Demokratik për Integrim, mk. Демократска унија за интеграција, ДУИ) - największa albańska partia polityczna w Macedonii. Została założona w 2001 roku po konflikcie między Macedończykami a Albańczykami. Liderem partii jest Ali Ahmeti.

Demokratyczna Partia Albańczyków, DPA (alb. Partia Demokratike Shqiptare, mk. Демократска партија на Албанците) - partia polityczna w Macedonii. Została założona w 1997 roku. Liderem partii jest Menduh Thaçi.

Po zakończeniu głosowania i ogłoszeniu wstępnych wyników wyborów na głównym placu stolicy kraju - Skopje zgromadzili się zwolennicy premiera Gruevskiego, który wyraził żal z powodu aktów przemocy zakłócających przebieg wyborów w północno-wschodniej części Macedonii. Podkreślił jednak, że w pozostałych częściach kraju głosowanie przebiegało spokojnie i uczciwie. Przewodnicząca SDSM Radmiła_Szekerinska przyznała się do porażki i pogratulowała Grujewskiemu zwycięstwa, lecz skrytykowała organizację wyborów.

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ( w wyniku podpisania 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego przez 10 krajów europejskich: państw-członków Unii Zachodniej (Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Wielka Brytania) wraz z pięcioma dodatkowymi krajami (Dania, Islandia, Norwegia, Portugalia, Włochy) oraz USA i Kanadę. Początkowym celem istnienia organizacji, na mocy traktatu waszyngtońskiego, była obrona militarna przed atakiem ZSRR.

Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.

Komentatorzy podkreślają, że niespokojny przebieg wyborów oraz pojawiające się doniesienia o nieprawidłowościach i przypadkach zastraszania w niektórych lokalach wyborczych, mogą negatywnie zaważyć na staraniach Skopje o członkostwo w Unii Europejskiej.

Przypisy

↑ Rządząca partia wygrała w Macedonii. rp.pl, 2008-06-02. [dostęp 2 czerwca 2008].
↑ Macedonia: partia premiera zwycięża w wyborach. TVN24.PL, 2008-06-02. [dostęp 2 czerwca 2008].
Jutro wybory parlamentarne w Macedonii. rp.pl, 2008-05-31. [dostęp 31 maja 2008].
1 czerwca Macedończycy pójdą do urn. rp.pl, 2008-04-12. [dostęp 12 kwietnia 2008].
Przerwane wybory w północnej Macedonii. rp.pl, 2008-06-01. [dostęp 1 czerwca 2008].
↑ Krwawe wybory w Macedonii. TVN24.PL, 2008-06-01. [dostęp 1 czerwca 2008].
Macedonia: wybory częściowo powtórzone 15 czerwca. rp.pl, 2008-06-07. [dostęp 11 czerwca 2008].
Wybory w Macedonii częściowo powtórzone. rp.pl, 2008-06-15. [dostęp 10 lipca 2008].
UE "bardzo zaniepokojona" przemocą podczas wyborów w Macedonii. rp.pl, 2008-06-01. [dostęp 1 czerwca 2008].
Wolne wybory kluczem do członkostwa Macedonii w Unii. rp.pl, 2008-06-02. [dostęp 11 czerwca 2008].