Wybory prezydenckie w USA, 2000 - Polski Serwis Naukowy

Rozkład głosów elektorskich w kraju w roku 2000

Wybory prezydenckie w USA w roku 2000 były prawdopodobnie jednymi z najbardziej kontrowersyjnych w dotychczasowej historii, chociażby dlatego, iż kandydat który przegrał w głosowaniu powszechnym został prezydentem. Ostatecznie zwycięzcą ogłoszono republikańskiego gubernatora Teksasu George'a W. Busha, który pokonał urzędującego przez dwie kadencje demokratycznego wiceprezydenta Ala Gore'a z Tennessee. Wybory jednak pozostały wysoce dyskusyjne z paru co najmniej powodów:

Maryland - stan USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy z Wirginią i Wirginią Zachodnią, od wschodu z Delaware, a od północy z Pensylwanią. Zatoka Chesapeake dzieli stan na dwie części - wschodnią - nizinną i zachodnią - wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunku Appalachów.

Teksas (ang. Texas) – stan w południowej części Stanów Zjednoczonych, położony na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej, sąsiadujący ze stanami Luizjana i Arkansas na wschodzie, stanem Oklahoma na północy i Nowym Meksykiem na zachodzie. Na południowym zachodzie graniczy z Meksykiem. Obszar w większości wyżynny (Wielkie Równiny), w części południowo-zachodniej niewielkie obszary górzyste, w części południowo-wschodniej Nizina Zatokowa.

Obliczanie głosów w stanie Floryda, którego głosy elektorskie zadecydowały ostatecznie o wyniku trwało dość długo po wyborach

Wiele osób wciąż kwestionuje rzetelność sposobu obliczania (rzekomo wadliwe karty do głosowania, skreślenie na kilka dni przed wyborami z list ponad 50 000 wyborców bez podania przyczyn przez władze Florydy (oficjalnie tłumaczono to potem "technicznymi błędami", dodając, iż "prawo nie działa wstecz"). Wedle krytyków nie bez znaczenia jest fakt, iż bratem republikańskiego kandydata jest właśnie gubernator Florydy, Jeb Bush. Większość wykreślonych była zarejestrowanymi demokratami

Ostateczną decyzję o przyznaniu głosów elektorskich podjął Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, co wywołało oskarżenia o polityczną stronniczość (przewaga konserwatystów)

Po raz pierwszy od roku 1888 prezydentem ogłoszono kandydata, który uzyskał mniej głosów powszechnych niż jego pokonany oponent (choć mogło to też mieć miejsce w roku 1960 - z uwagi na niemożność ustalenia liczby głosów uzyskanych przez Kennedy'ego w Alabamie)

Niektórzy eksperci twierdzą, iż większością zaledwie kilkudziesięciu głosów na Florydzie wygrał jednak Al Gore, choć brak na to zdaniem drugiej strony przekonujących dowodów

Ostatecznie różnica między Bushem a Gore'em na Florydzie wyniosła zaledwie 537 głosów

Ze swej strony zwolennicy republikanów argumentują:

Partia Demokratyczna (ang. Democratic Party) – jedna z dwóch głównych sił politycznych w Stanach Zjednoczonych, obok Partii Republikańskiej. Jest to partia łącząca amerykańskie środowiska centrowe i centro-lewicowe. W wyborach prezydenckich popierają jej kandydatów małe ugrupowania lewicowe. Jest najstarszą partią amerykańską i drugą najstarszą na świecie.

Robert Joseph "Bob" Dole (ur. 22 lipca 1923) – polityk amerykański, jeden z czołowych działaczy Partii Republikańskiej w drugiej połowie XX wieku. Jest mężem byłej senator z Karoliny Północnej Elizabeth Dole.

Prawo amerykańskie stanowi, iż o wyniku decydują właśnie głosy elektorskie więc wszystko odbyło się zgodnie z prawem i nie ma znaczenia fakt, iż Bush przegrał z Gore'em o ponad pół miliona głosów. Nie można twierdzić, że "nie ma mandatu", mimo że większość wyborców poparła jego przeciwnika, gdyż udało mu się zdobyć wystarczająca liczbę elektorów. Zdarzały się już podobne przypadki (w latach 1876, 1888 i, być może, w 1960)
(Oponenci Busha mówią, iż skoro przegrał w głosowaniu powszechnym, to nie ma legitymacji społecznej, a system jest wadliwy, skoro pozwala na takie sytuacje w demokracji)

Nie ma formalnych dowodów na to, iż Gore rzeczywiście wygrał o owe kilkadziesiąt głosów w tym stanie

W sprawie Bush v. Gore Sąd Najwyższy zdecydował o zakończeniu ponownego przeliczania głosów, jako sprzecznego z XIV poprawką do Konstytucji. W konsekwencji władze Florydy zatwierdziły elektorów Partii Republikańskiej.

Anthony McLeod Kennedy (ur. 23 lipca 1936 w Sacramento, Kalifornia) – amerykański prawnik, politolog i ekonomista, obecny sędzia Sądu Najwyższego USA.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Za decyzją głosowali:

Przeciw:

Należy nadmienić, iż sędziowie Souter i Breyer zgodzili się z tezą większości, iż ponowne przeliczanie głosów na Florydzie naruszało Konstytucję, jednakże byli zdania iż należało mimo to umożliwić je po wprowadzeniu odpowiednich procedur.

John Sidney McCain III (ur. 29 sierpnia 1936 w Coco-Solo w Strefie Kanału Panamskiego) – amerykański senator Partii Republikańskiej z Arizony, kandydat Partii Republikańskiej w wyborach prezydenckich w 2008.

John Paul Stevens (ur. 20 kwietnia 1920 w Chicago) - amerykański prawnik, w latach 1975-2010 sędzia Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych (Associate Justice of the United States). Pod koniec swego urzędowania Stevens był najstarszym wiekiem i stażem sędzią, a także trzecim, po swoim poprzedniku Williamie O. Douglasie i Hugo Blacku, najdłużej zasiadającym w składzie SN członkiem tej instytucji w historii.

Nominacje

Demokraci

Faworytem do uzyskania nominacji od samego początku był wiceprezydent Al Gore (prezydent Bill Clinton nie mógł kandydować na trzecią kadencję). Pokonał z łatwością byłego senatora Billa Bradleya z New Jersey. Swoim kandydatem na wiceprezydenta uczynił senatora Joe Liebermana z Connecticut (pierwszego Żyda nominowanego na to stanowisko przez jedną z głównych partii).

George Walker Bush ?/i [ˈdʒɔːɹdʒ ˈwɑːkɚ bʊʃ] (ur. 6 lipca 1946 w New Haven w Connecticut w USA) – były prezydent Stanów Zjednoczonych wybrany w roku 2000. Sprawował urząd od 20 stycznia 2001 roku do 20 stycznia 2009. W wyborach prezydenckich 13 grudnia 2004 wybrany przez Kolegium Elektorów na drugą kadencję.

Joseph Isadore Lieberman, znany jako Joe Lieberman (ur. 24 lutego 1942 w Stamford, Connecticut) – polityk amerykański, demokrata, senator ze stanu Connecticut (wybrany w 1988 i ponownie w 1994 i 2000). W wyborach prezydenckich roku 2000 był kandydatem na wiceprezydenta USA wystawionym przez Partię Demokratyczną. Był pierwszym Amerykaninem żydowskiego pochodzenia, wystawionym przez jedną z głównych partii jako kandydat na wiceprezydenta.

Republikanie

Po porażce Boba Dole'a w roku 1996 w kierownictwie partii zapanowało bezkrólewie, co spowodowało, iż duża liczba kandydatów zgłosiła się do udziału w prawyborach:

Były gubernator i sekretarz transportu Lamar Alexander z Tennessee

Gary Bauer z Kentucky

Gubernator George W. Bush z Teksasu

Była sekretarz transportu i pracy Elizabeth Dole z Karoliny Północnej

Steve Forbes z Nowego Jorku

Kongresman John Kasich z Ohio

Senator Orrin Hatch z Utah

Były ambasador Alan Keyes z Maryland

Senator John McCain z Arizony

Były wiceprezydent Dan Quayle z Indiany

Joe Schriner (wpisany na listę)

Senator Robert C. Smith z New Hampshire

Prawybory wygrał gubernator Bush, który wszelako musiał się zmierzyć z bardzo silną konkurencją ze strony McCaina, który wygrał głosowanie w znacznej liczbie stanów. Kandydatem na wiceprezydenta republikanie mianowali byłego sekretarza obrony Dicka Cheneya. W kampanii McCain, uchodzący za umiarkowanego polityka, przedstawiał Busha (wedle wielu zgodnie z prawdą) jako "skrajnego konserwatystę".

Kolegium Elektorów Stanów Zjednoczonych (ang. United States Electoral College) – konstytucyjny organ państwowy, który co cztery lata dokonuje wyboru amerykańskiego prezydenta i wiceprezydenta. Liczba elektorów – (od 1964) 538 – jest równa liczbie kongresmanów po dodaniu (od 1964) trzech przedstawicieli Dystryktu Kolumbii

Arizona – stan w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, od południa sąsiadujący ze stanem Sonora w Meksyku, od zachodu z Kalifornią i Nevadą, od północy z Utah, a od wschodu z Nowym Meksykiem. Zajmuje obszar wyżynny, w północnej części rozciąga się wyżyna Kolorado.

Zieloni

Partia Zielonych mianowała swoim kandydatem Ralpha Nadera, znanego działacza społecznego. Nader zdobył ponad dwa miliony głosów, co uznano potem jako jedną z przyczyn ostatecznej porażki Gore'a

Wyniki głosowania

George W. Bush - 50,456,141 głosy powszechne (47,87%) i 271 elektorskich

Al Gore - 50,996,039 głosów powszechnych (48,38%) i 266 elektorskich

Nieoddany jeden głos elektorski (z Dystryktu Kolumbia, w którym wygrał Gore)

Ralph Nader - 2,882,807 głosów powszechnych (2,73%) i 0 elektorskich

Patrick J. Buchanan (Reform Party) - 448,868 głosów powszechnych (0,43%) i 0 elektorskich

Harry Browne (Libertarian Party) - 386,035 głosów powszechnych (0,37%) i 0 elektorskich

Howard Phillips (Constitution Party) - 98,004 głosów powszechnych (0,09%) i 0 elektorskich

John S. Hagelin (Natural Law Party) - 83,524 głosów powszechnych (0,08%) i 0 elektorskich

Dziewięciu pozostałych kandydatów łącznie (każdy z nich poniżej 10 tys. głosów i poniżej 0,01% głosów) - 29,248 głosów powszechnych (0,03%) i 0 elektorskich

Kandydaci dopisani przez wyborców łącznie - 20,565 głosów powszechnych (0,02%) i 0 elektorskich

Głosy skreślające wszystkich kandydatów - 3,315 głosów powszechnych (0,00%)

Wszystkie głosy ważne łącznie - 105,404,546

Zobacz też

Kolegium Elektorów Stanów Zjednoczonych