Wydział Lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego

Czapka studencka CM UJ

Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego – jednostka Uniwersytetu Jagiellońskiego grupująca wydziały medyczne, najstarsza i jedna z większych tego typu w Polsce.

Historia

Założona przez króla Kazimierza Wielkiego w 1364 r. Akademia Krakowska posiadała Wydział Medyczny. Jednakże po śmierci króla uczelnia podupadła głównie finansowo.

W 1399 r. umierająca królowa Jadwiga przekazała swoje kosztowności na potrzeby mającego powstać uniwersytetu. Jego nowe otwarcie nastąpiło rok później. Według dokumentu króla Władysława Jagiełły z dnia 26 lipca 1400 r. odnawiającego Uniwersytet, powstały cztery fakultety: prawa, teologii, filozofii i medycyny.

Maurycy Madurowicz (Moritz Ritter von Madurowicz, ur. 16 września 1831 w Kołomyi, zm. 12 stycznia 1894 w Krakowie) – polski lekarz ginekolog i położnik, profesor położnictwa na Uniwersytecie Jagiellońskim od 1862 roku, członek Akademii Umiejętności od 1872 roku.

Medycyna (. Medycyna weterynaryjna rozszerza zakres zainteresowań medycyny na stan zdrowia zwierząt. Za ojca medycyny uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. Ostatnio wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach.

XV-wieczna medycyna w Krakowie (podobnie jak na innych uniwersytetach europejskich) nie miała wielu uczniów, ani profesorów – w tym czasie nikt nie otrzymał w Krakowie stopnia doktora medycyny (do wykonywania praktyki lekarskiej wystarczał wówczas stopień bakałarza).

W 1505 r. drugą katedrę medycyny ufundował Maciej z Miechowa – profesor medycyny, wielokrotny rektor UJ.

Rzeczpospolita Krakowska, Wolne Miasto Kraków, Rzeczpospolita Krakowska Wolna, Niepodległa i Ściśle Neutralna[1] (1815-1846) – państwo utworzone na kongresie wiedeńskim, pozostające pod kontrolą trzech państw sąsiednich: Imperium Rosyjskiego, Królestwa Prus i Cesarstwa Austrii. Państwo to zostało utworzone 18 października 1815 r. z południowego skrawka Księstwa Warszawskiego i było pół-demokratyczną republiką konstytucyjną opartą na Kodeksie Napoleona i własnej konstytucji.

Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jagiellońskiego – jeden z piętnastu wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego siedziba znajduje się przy ul. Michałowskiego 12 w Krakowie. Powstał w roku 2007.

Na przełomie XVI i XVII w. istotną dla Wydziału Medycznego postacią był Sebastian Petrycy z Pilzna – w 1862 r. jego postać została umieszczona na berle dziekańskim Wydziału Medycznego obok Kazimierza Wielkiego, św. Jana Kantego i Mikołaja Kopernika.

Po reformie Kołłątaja z 1780 r. Szkoła Główna Koronna (jak wówczas oficjalnie nazywano UJ) składała się z dwóch Kolegiów: Fizycznego i Moralnego. Kolegium Fizyczne oprócz Szkół Matematycznej i Fizycznej obejmowało także Szkołę Lekarską.

Napoleon Nikodem Cybulski (ur. 14 września 1854 w Krzywonosach, zm. 26 kwietnia 1919 w Krakowie) – polski fizjolog, odkrywca adrenaliny, jeden z twórców endokrynologii, a także pionier elektroencefalografii oraz publicysta.

Maciej Miechowita, także Maciej z Miechowa i Matthias de Miechow, właściwie Maciej Karpiga (ur. 1457, zm. 8 września 1523) – lekarz, historyk, geograf, profesor Akademii Krakowskiej, ksiądz kanonik krakowski, alchemik i astrolog, od 1523 radny miasta Krakowa.

Wykładano na niej anatomię, fizjologię, farmację, patologię, internę, chirurgię, położnictwo i materię medyczną (czyli naukę o lekach). Pierwszy profesor Szkoły Andrzej Badurski założył szpital kliniczny (początkowo zlokalizowany w pojezuickim Kolegium św. Barbary na rogu Siennej i Małego Rynku, następnie przeniesiony do karmelitów bosych na Wesołą, po czym przeniesiony przez Macieja Józefa Brodowicza na ulicę Kopernika).

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Po III rozbiorze Polski w 1795 r. rząd austriacki początkowo nie wprowadził na uniwersytecie żadnych zmian. W 1805 r. utworzono na Wydziale Lekarskim 11 katedr. Wykładali na nich profesorowie niemieccy i austriaccy. Za czasów Księstwa Warszawskiego, Wolnego Miasta Krakowa (czyli tzw. Rzeczypospolitej Krakowskiej) wykładano po polsku i łacinie, dominowali polscy profesorowie. W okresie wiosny ludów na krótko ponownie rozpoczęła się germanizacja, której aktywnie przeciwstawiał się wybitny lekarz, profesor, rektor UJ i prezydent Krakowa Józef Dietl.

Wydział Farmaceutyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego – jeden z piętnastu wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego siedziba znajduje się przy ul. Medycznej 9 w Krakowie. Jego początki sięgają roku 1783.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Był najsilniejszym wydziałem Uniwersytetu Jagiellońskiego w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku.

W owych czasach (na przełomie XIX i XX w.) na Wydziale Lekarskim działali m.in.: Ludwik Teichmann, odkrywca kryształków chlorheminy, Napoleon Cybulski, Jan Mikulicz, Alfred Biesiadecki, Tadeusz Browicz, Ludwik Rydygier, Alfred Obaliński, Maurycy Madurowicz, Henryk Jordan, Aleksander Rosner, Jan Piltz i Kazimierz Kostanecki.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Ludwik Karol Teichmann (także: Teichmann-Stawiarski; ur. 1823 w Lublinie, zm. w 1895) - polski lekarz anatom, kalwinista, odkrywca nowej drogi badań w medycynie sądowej - kryształków heminy (tzw. "kryształki Taichmanna").

Po wybuchu II wojny światowej i Sonderaktion Krakau Uniwersytet został zamknięty. Trwało jednak tajne nauczanie.

W Polsce Ludowej władze oddzieliły Akademię Medyczną od Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1950 roku – przyjęła ona nazwę: Akademia Medyczna im. Mikołaja Kopernika w Krakowie. Na łono Alma Mater Akademia powróciła dopiero 12 maja 1993 r. Od tej pory funkcjonuje pod swoją obecną nazwą: Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obecnie stanowi grupę wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego i jest zarządzana przez prorektora UJ ds. Collegium Medicum.

Uczelnie medyczne w Polsce – szkoły wyższe wyspecjalizowane w kształceniu w dziedzinach nauk medycznych (lekarze, lekarze dentyści, magistrzy pielęgniarstwa, magistrzy farmacji i inni). Działają jako samodzielne uczelnie (akademia medyczna, uniwersytet medyczny) lub - w trzech przypadkach - jako część uniwersytetów: bydgoskie Collegium Medicum UMK, krakowskie Collegium Medicum UJ oraz olsztyński Wydział Nauk Medycznych UWM. Poza kształceniem uczenlne medyczne prowadzą prace naukowo-badawcze oraz szpitale kliniczne.

Hugo, Hugon Kołłątaj herbu Kotwica (ur. 1 kwietnia 1750 w Dederkałach Wielkich na Wołyniu, zm. 28 lutego 1812 w Warszawie) – polski polityk, publicysta oświeceniowy, katolicki prezbiter, kanonik, satyryk, geograf, podkanclerzy koronny od 1791, referendarz wielki litewski od 1786.

Budynki dydaktyczne Collegium Medicum (Instytuty, Katedry i Zakłady) znajdują się głównie przy ulicy Kopernika i ul. Grzegórzeckiej oraz okolicach Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Prokocimiu. Część obiektów znajduje się także przy ulicy Czystej oraz na terenie Szpitala im. Jana Pawła II w Krakowie.

Alma Mater (łac. Matka Karmicielka) − uroczysta średniowieczna nazwa nadawana szkołom wyższym, zwłaszcza uniwersytetom i akademiom. Terminem tym określano np. Uniwersytet Jagielloński (Alma Mater Jagiellonica). Pierwszy raz nazwy tej użyto podczas otwarcia uniwersytetu w Bolonii w 1088 roku (Alma Mater Studiorum). Nazwa ta bywa również używana współcześnie.

Mikołaj Kopernik (łac. Nicolaus Copernicus Torinensis lub Thorunensis lub Torunensis, niem. Nikolaus Kopernikus; ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. 24 maja 1543 we Fromborku) – astronom, matematyk, prawnik, ekonomista, strateg, lekarz, astrolog, tłumacz, kanclerz kapituły warmińskiej od 1511, kanonik warmiński, scholastyk wrocławski.

Wydziały

Wydział Lekarski

Wydział Lekarski – Szkoła Medyczna dla Obcokrajowców

Wydział Farmaceutyczny

Wydział Nauk o Zdrowiu

Przypisy

[1]
Andrzej Kazimierz Banach: Młodzież chłopska na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1860/61-1917/18. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1997, s. 97. ISBN 83-7188-188-6.