Wydzielanie - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy biologii komórki. Zapoznaj się również z: Wydzielanie się drzew.

Wydzielanie jest procesem produkcji, modyfikacji i uwalniania substancji chemicznych z komórki lub gruczołu. W przeciwieństwie do wydalania, substancja posiada pewną funkcję a nie jest zbędnym produktem przemiany materii.

Wydalanie to proces polegający na usuwaniu zbędnych, a nawet szkodliwych produktów, jak i będących w nadmiarze produktów metabolizmu, przemiany materii oraz wody (osmoregulacja).

Sok żołądkowy – jeden z soków trawiennych, który jest wydzieliną gruczołów trawiennych znajdujących się w błonie śluzowej żołądka. Płyn bezbarwny, przezroczysty, o kwaśnym odczynie.

Wydzielanie u Eucaryota

Wydzielanie może zachodzić na drodze:

mechanizm klasyczny

Komórki eukariotyczne, w tym ludzkie komórki, mają bardzo rozwinięty proces wydzielania. Białka przeznaczone do wydzielenia są syntetyzowane przez rybosomy zadokowane w retikulum endoplazmatycznym (ER).

Zsyntetyzowane białka przemieszczane są do światła ER, gdzie są glikozylowane i ulegają tzw. zwijaniu białek (ang. protein folding). Białka, u których na tym etapie wystąpią błędy są zazwyczaj transportowane z powrotem do cytozolu, gdzie są degradowane przez proteasomy. Pęcherzyki zawierające prawidłowo złożone białka są następnie wprowadzane do aparatu Golgiego.

Układ pokarmowy (łac.systema digestorium) – system połączonych funkcjonalnie narządów służących zapewnieniu dostarczania organizmowi odpowiedniej ilości wody i składników odżywczych.

Płuco (łac. pulmo) - pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy kręgowców oddychających powietrzem atmosferycznym. Do kręgowców tych zaliczane są też - prócz płazów, gadów, ptaków i ssaków - ryby dwudyszne, które w niesprzyjających warunkach atmosferycznych oddychają pojedynczym, workowatym płucem, powstałym z przekształconego pęcherza pławnego. W ciągu rozwoju rodowego kręgowców z przedniego odcinka jelita powstają dwa różne narządy oddechowe – płuca i skrzela. U ryb ulegają degeneracji płuca (z wyjątkiem wspomnianych już ryb dwudysznych), a u zwierząt lądowych - skrzela. Przypuszczalnie płuca pochodzą z aparatu hydrostatycznego podobnego do pęcherza pławnego ryb (według niektórych pęcherz pławny ryb jest zdegenerowanym płucem). Występują jednak wątpliwości, gdyż pęcherz pławny powstaje po stronie tylnej (grzbietowej) cewy jelitowej, płuca natomiast po stronie przedniej (brzusznej). Bez wątpienia można jednak powiedzieć, że wykształcenie płuc zostało wywołane przez wzmożone zapotrzebowanie na tlen zwierząt lądowych. Również ich rozwój (coraz silniejsze fałdowanie) ma ścisłe powiązanie z zapotrzebowaniami energetycznymi organizmów (zwiększeniem tempa metabolizmu). Listkiem zarodkowym, z którego powstają płuca jest endoderma.

W aparacie Golgiego modyfikowana jest glikozylacja białek i następują dalsze modyfikacje potranslacyjne. Białka są następnie przenoszone się do pęcherzyków wydzielniczych, które przesuwają się wzdłuż cytoszkieletu do błony komórkowej. Kolejne zmiany mogą wystąpić w pęcherzykach wydzielniczych (tam np. insulinę odcina się od proinsuliny).

Wydzielanie autokrynowe - wydzielanie substancji, które dostają się do przestrzeni międzykomórkowej i działają zwrotnie, regulując funkcje komórki, która ją wyprodukowała i wydzieliła (lub oddziałując na komórki tego samego typu znajdujące się w pobliżu).

Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji.

W końcu pęcherzyk ulega fuzji z błoną komórkową w strukturę zwaną porosomem, w procesie egzocytozy, wyrzucając swoją zawartość z komórki do jej środowiska.

mechanizm nieklasyczny

Istnieje wiele białek, takich jak FGF1 (aFGF), FGF2 (bFGF), interleukina 1 (IL-1) itp., które nie mają sekwencji sygnałowej. Nie korzystają one z klasycznej drogi ER-Golgi. Są wydzielane różnymi nietypowymi drogami.

Wydzielanie w ludzkich tkankach

Wiele typów ludzkich komórek ma zdolności wydzielnicze. Mają w tym celu dobrze rozwinięte retikulum endoplazmatyczne i aparat Golgiego. Wśród ludzkich tkanek, które produkują wydzieliny są:

Wydzielanie się drzew jest to naturalny proces obumierania najsłabszych drzew w drzewostanie, który prowadzi do stopniowego zmniejszenia ich liczby w drzewostanie

Łój skórny (łac. sebum) to naturalny lubrykant skóry owłosionej i nieowłosionej ssaków, wydzielany przez gruczoły łojowe. Zapewnia miękkość skóry. Tworzy na niej warstwę ochronną antybakteryjną i przeciwgrzybiczą. Jest ważny z punktu widzenia kryminalistyki (daktyloskopii), ponieważ współtworzy ślady linii papilarnych i zapobiega ich przedwczesnemu wysychaniu na miejscu zdarzenia.

przewód pokarmowy, który wydziela enzymy trawienne i kwas żołądkowy

płuca, które wydzielają surfaktant

gruczoły łojowe, które wydzielają łój do smarowania skóry i włosów

oraz cała gama innych tkanek.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Insulina – anaboliczny hormon peptydowy o działaniu ogólnoustrojowym, odgrywający zasadniczą rolę przede wszystkim w metabolizmie węglowodanów, lecz także białek i tłuszczów. Nazwa insulina z łac. insula - wyspa, pochodzi od wysepek Langerhansa trzustki, gdzie insulina jest produkowana.

Skóra (łac. cutis, gr. derma) – największy narząd powłoki wspólnej (łac. integumentum commune) kręgowców o złożonej budowie i wielorakich funkcjach; powłoka właściwa.