Ten artykuł dotyczy stanu. Zapoznaj się również z: inne miejscowości o tej nazwie.

Wyoming (wymowa:/waɪˈoʊmɪŋ/ ) – stan w środkowo-zachodniej części USA.

Na północy graniczy ze stanem Montana, na zachodzie ze stanem Idaho, na południowym zachodzie ze stanem Utah, na południu z Kolorado, a na wschodzie ze stanami Nebraska i Dakota Południowa. Południowo-zachodnia część stanu położona jest w Górach Skalistych, a północno-wschodnia na Wielkich Równinach.

Historia

Przed odkryciem tych terenów dla Europejczyków region, znany dziś jako stan Wyoming, zamieszkiwało kilka grup Indian, takich jak Wrony, Arapaho, Lakota czy Szoszoni. Francuscy traperzy przemierzali północną część stanu już pod koniec XVIII wieku, jednak dopiero w 1807 roku został on opisany przez Johna Coltera, członka ekspedycji Lewisa i Clarka. Jego opis okolic Yellowstone został uznany za zmyślony. Podróżnik Robert Stuart, wraz z sześcioma towarzyszami, wracając z miejscowości Astoria w 1812 roku odkrył Przełęcz Południową. Wydarzenie to okazało się przełomowe dla ekspansji Amerykanów na zachód. W późniejszym okresie przez przełęcz poprowadzono szlak oregoński. W 1850 roku James Bridger, odkrył przełęcz nazwaną później od jego nazwiska (Bridger Pass), która została w 1868 roku wykorzystana przy budowie Union Pacific Railroad (obecnie przebiega tam Autostrada międzystanowa nr 80). Bridger podróżował również po Yellowstone, i podobnie jak relacje Johna Coltera, jego opowieści uważano za zmyślone.

Region ten oficjalnie przyjął nazwę Wyoming w 1865 roku, kiedy parlamentarzysta J.M. Ashley przekonywał Kongres do utworzenia rządu tymczasowego Terytorium Wyoming.

Gdy Union Pacific Railroad została doprowadzona do Cheyenne, liczba ludności regionu zaczęła stopniowo wzrastać, co zmusiło rząd federalny do utworzenia Terytorium Wyoming 25 lipca 1868 roku. W odróżnieniu od położonego na południe Kolorado, na terenie Wyoming nie odkryto minerałów, takich jak złoto czy srebro, co spowodowałoby nagły przypływ ludzi. Wyjątek stanowiła jedynie okolica South Pass City, gdzie w 1867 roku odkryto złoża złota. Na niektórych ziemiach terytorium zaczęto wydobywać miedź.

Wraz z powoływaniem przez rząd nowych ekspedycji w rejon Yellowstone, relacje Bridgera i Coltera zostały uznane za prawdziwe. W 1872 roku powołano do życia Park Narodowy Yellowstone, który był pierwszym tego typu obiektem na świecie. Niemal całe terytorium parku znajduje się w północno-zachodnim rogu Wyoming.

W 1869 roku ówczesny gubernator, John A. Campbell, wystosował projekt ustawy, nadającej prawa wyborcze kobietom. W wyniku tego w stanowej polityce pojawiły się pierwsze w Stanach Zjednoczonych kobiety. W 1925 roku Nellie Tayloe Ross została pierwszą kobietą na stanowisku gubernatora stanu w tym kraju.

10 lipca 1890 roku Wyoming zostało przyjęte do Unii jako czterdziesty czwarty stan.

Geografia

Położenie i rozmiar

Wyoming swoim kształtem przypomina kwadrat, a jego granice położone są na 41° i 45° szerokości geograficznej północnej oraz na 104°3' i 111°3' długości geograficznej zachodniej. Jest to jeden z trzech stanów (wraz ze stanami Kolorado i Utah), których granice pokrywają się ze stopniami szerokości i długości geograficznych. Jest dziesiątym, pod względem wielkości, stanem USA, o powierzchni 253 350 km². Wyoming zostało podzielone na 23 hrabstwa. Odległość pomiędzy północną a południową granicą wynosi 444 km, a między wschodnią a zachodnią – 587 km.

Pasma górskie

Wyoming jest miejscem gdzie Wielkie Równiny łączą się z Górami Skalistymi. Powierzchnia tego stanu to wielki płaskowyż, urozmaicony przez liczne pasma górskie. Najwyżej położonym punktem jest tu szczyt Gannett Peak (4.207 m n.p.m.) w górach Wind River, natomiast najniższy punkt znajduje się w północno-wschodniej części stanu i jest to dolina rzeki Belle Fourche (953 m n.p.m.). W północno-zachodniej części Wyoming znajdują się pasma gór Absaroka, Owl Creek, Gros Ventre, Wind River i Teton. Na północy stanu rozciągają się szczyty gór Bighorn, natomiast na północnym wschodzie Black Hills. W południowej części krajobraz urozmaicają góry Laramie, Medicine Bow i Sierra Madre.

Pasmo Śnieżne (znane również jako Medicine Bow Mountains), znajdujące się południowej części stanu, stanowi geologicznie przedłużenie Gór Skalistych, znajdujących się w Kolorado. Pasmo Wind River, położone na zachodzie stanu jest niewielkie, lecz zawiera ponad czterdzieści szczytów, których wysokość przekracza 4.000 m n.p.m. (m.in. Gannett Peak – najwyższy szczyt stanu). Pasmo Bighorn, położone w północnej części, jest niejako odizolowane od pozostałej części Gór Skalistych.

Góry Teton, leżące na północnym zachodzie, ciągną się na długości 80 km, a ich część jest chroniona jako Park Narodowy Grand Teton. W parku znajduje się drugi, pod względem wysokości, szczyt stanu – Grand Teton (4.199 m n.p.m.).

Przez środkową część Wyoming przechodzi granica zlewisk Pacyfiku i Oceanu Atlantyckiego. Rzeki na wschód od granicy należą do systemu rzecznego Missouri. Największe z nich to Platte Północna, Wind, Bighorn i Yellowstone. Rzeka Snake, wypływająca z północno-zachodniej części stanu, jest dopływem rzeki Kolumbia. Rzeka Green stanowi natomiast dopływ Kolorado.

Ziemie państwowe

Ponad 48% powierzchni Wyoming stanowią ziemie federalne. Plasuje to stan na szóstym miejscu wśród innych stanów USA. Znajduje się tu około 5% administrowanych przez władze federalne ziem. Do rządu USA należy 121.808,1 km², natomiast 15 640 km² (6% ogólnej powierzchni Wyoming) jest zarządzane przez rząd stanowy.

Większość ziemi, należącej do rządu federalnego, jest zarządzana przez Bureau of Land Management i United States Forest Service. Należą do nich przede wszystkim lasy i łąki państwowe, a także tereny takie jak Baza Sił Powietrznych im. F.E. Warrena, w okolicy Cheyenne.

Oprócz tego część ziem w Wyoming jest nadzorowane przez National Park Service i inne urzędy.

Na terenie Wyoming znajdują się liczne obszary chronione, w tym: Park Narodowy Yellowstone i Park Narodowy Grand Teton.

czytaj dalej: [2], [3]