Wyrostek robaczkowy - Polski Serwis Naukowy

Przewód pokarmowy, z zaznaczonym wyrostkiem robaczkowym

Wyrostek robaczkowy (łac. appendix vermiformis) – cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków. U człowieka jest to narząd szczątkowy.

Wyrostek robaczkowy człowieka

U człowieka wyrostek ma postać ślepo zakończonej cewki o zmiennej długości, najczęściej 8–10 cm, rzadko przekraczającej 20 cm.

Leży w prawym dole biodrowym, lecz jego dokładne położenie jest wysoce zmienne osobniczo. Bardzo często (41,5% ) swobodnie zwisa do miednicy mniejszej (tzw. wyrostek miedniczny). Niekiedy leży w dole biodrowym, często w bezpośrednim sąsiedztwie talerza kości biodrowej (13%). Najczęściej wyrostek układa się między pętlami jelitowymi (43% przypadków). Rzadziej położony jest za kątnicą lub przebiega obok niej (tzw. wyrostek zakątniczy lub typu wstępującego, 2,5%). Wyjątkowo, w przypadku odwrotnego ułożenia trzewi albo malrotacji jelit, wyrostek znajduje się w okolicy lewego dołu biodrowego. W wieku dziecięcym zwykle jest jeszcze drożny, niekiedy (2-4%) tworzy lejkowate rozszerzenie u podstawy, zachowując embrionalny kształt.

Objaw Jaworskiego - objaw charakterystyczny dla zapalenia wyrostka robaczkowego. Pacjent w pozycji leżącej podnosi kończynę dolną prawą do góry. Następnie badający naciska palcami dłoni okolicę wyrostka robaczkowego, a pacjent jednocześnie opuszcza wyprostowaną w stawie kolanowym kończynę do poziomu. Objaw uznaje się za dodatni, gdy w trakcie opuszczania kończyny pojawia się narastający ból (w przypadku zakątniczego położenia wyrostka robaczkowego).

Jelito ślepe (łac. cecum, kątnica) - pierwszy odcinek jelita grubego. Jelito ślepe leży w prawej okolicy biodrowej. Jest ono od jelita cienkiego oddzielone tzw. zastawką krętniczo-kątniczą. Od jelita ślepego odchodzi wyrostek robaczkowy. Jelito ślepe przechodzi w okrężnicę wstępującą, która znowu pod wątrobą zagina się i biegnie mniej więcej poziomo w stronę lewą (na ilustracji w prawo) jako okrężnica poprzeczna; ta z kolei w lewym podżebrzu, pod śledzioną, znowu się zagina i biegnie w dół jako okrężnica zstępująca. Wreszcie przechodzi w esicę. Jest unaczynione przez tętnicę krętniczo-okrężniczą odchodzącą od tętnicy krezkowej górnej.

Błona śluzowa wyrostka pokryta jest nabłonkiem walcowatym jednowarstwowym i posiada gruczoły jelitowe oraz liczne skupiska tkanki limfatycznej w postaci grudek chłonnych (folliculi lymphatici aggregati), przez co wyrostek jest czasem zwany migdałkiem jelitowym. Wyrostek posiada silnie rozwiniętą warstwę mięśniową. Pokrywa go otrzewna tworząca krezkę (krezeczkę) wyrostka robaczkowego (mesoappendix). Wyrostek unaczyniony jest przez tętnicę wyrostka robaczkowego (arteria appendicularis) odchodzącą od tętnicy krętniczo-okrężniczej (arteria ileocolica). Obok tętnicy między blaszkami krezki biegnie żyła wyrostka robaczkowego (vena appendicularis), prowadząca krew do żyły krezkowej górnej. Unerwienie pochodzi z pnia współczulnego i z nerwu błędnego.

Narząd szczątkowy, rudyment – w biologii określa się tak narządy o uproszczonej budowie w porównaniu do ich odpowiedników u innych organizmów, zwłaszcza przodków. Uwstecznienie budowy tych narządów nastąpiło wskutek zatracenia ich pierwotnej funkcji. Narządy szczątkowe zwykle nie spełniają żadnej biologicznej funkcji i zazwyczaj w toku ewolucji zanikają. Jeśli jednak narząd taki nie upośledza funkcjonowania organizmu, to nie jest eliminowany przez dobór naturalny. Narządy szczątkowe są pośrednimi dowodami ewolucji.

Punkt McBurneya – orientacyjny punkt na skórze jamy brzusznej, zlokalizowany w połowie odległości między przednim górnym kolcem kości biodrowej a pępkiem (wg niektórych autorów lokalizacja punktu to 1/3 odległości licząc od kolca kości biodrowej).

Wyrostek robaczkowy zwierząt

U zwierząt wyrostek robaczkowy występuje u nielicznych gatunków, np. u królika.

Schorzenia

zapalenie wyrostka robaczkowego

rakowiak

Zobacz też

punkt McBurneya

punkt Lanza

objaw Jaworskiego

Bibliografia

Janina Sokołowska-Pituchowa (red.) Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. Wyd. VII. PZWL 2005 ISBN 83-200-3185-0.

Przypisy

↑ Jan Nielubowicz Ostre schorzenia jamy brzusznej. Wyd IV uzupełnione. PZWL 1988 ISBN 83-200-131-9-4.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Grudki chłonne (łac. folliculi lymphatici) – kuliste skupiska tkanki limfoidalnej (tkanki łącznej włóknistej i tkanki łącznej siateczkowatej) o wielkości 0,5-1,0 mm, znajdujące się na błonie śluzowej jelita cienkiego.

Zapalenie wyrostka robaczkowego (łac. appendicitis acuta) – ostre (OZWR) lub przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku.