Wysokość dźwięku - Polski Serwis Naukowy

Wysokość dźwięku. Ciała drgające wykonują więcej lub mniej drgań na sekundę, zależnie od rodzaju materiału i od wymiarów fizycznych. Struna (lub płytka) krótka i cienka (struny w skrzypcach, górne struny fortepianu, dzwonki itp.) wykonuje tysiące drgań na sekundę i wydaje dźwięk wysoki. Natomiast struna (lub płyta) gruba i długa (struny kontrabasu, basowe struny fortepianu itp.) wykazuje kilkadziesiąt drgań na sekundę, wydając dźwięk niski. A więc wysokość dźwięku zależna jest od ilości drgań na sekundę: im większa częstotliwość drgań, tym wyższy jest dźwięk i przeciwnie - im mniejsza częstotliwość drgań, tym dźwięk jest niższy. Dla przykładu podajemy częstotliwość drgań wszystkich dźwięków a na fortepianie, strojonych według obowiązującego obecnie stroju (a=440 drgań na sekundę):

Częstotliwość określa liczbę cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu. W układzie SI jednostką częstotliwości jest herc (Hz). Częstotliwość 1 herca odpowiada występowaniu jednego zdarzenia (cyklu) w ciągu 1 sekundy. Najczęściej rozważa się częstotliwość w ruchu obrotowym, częstotliwość drgań, napięcia, fali.

A – nazwa solmizacyjna: la – dźwięk, którego częstotliwość dla a¹ wynosi 440 Hz. Jest to tonika gam A-dur i a-moll. W szeregu diatonicznym jest to szósty dźwięk licząc od dźwięku C w każdej oktawie.

Na powyższym przykładzie widzimy, iż sąsiadujące ze sobą dźwięki posiadają częstotliwość w stosunku 1:2. Taki stosunek częstotliwości drgań odpowiada różnicy wysokości, którą nazywamy oktawą. Różnice wysokości dwóch dźwięków określamy ogólnie nazwą interwału. Określony interwał odpowiada zawsze określonemu stosunkowi częstotliwości, np.:

Fortepian – klawiszowy, młoteczkowy, strunowy instrument muzyczny. Współczesny fortepian dysponuje skalą od A2 (niektóre modele C2) do c5 (88 dźwięków/klawiszy).

Dźwięk – wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym (ciele stałym, płynie, gazie). Częstotliwości fal, które są słyszalne dla człowieka, zawarte są w paśmie między wartościami granicznymi od ok. 16-20 Hz do ok. 16-20 kHz.

2:1 = oktawa 3:2 = kwinta itd.

Dawniej obowiązywał tzw. Strój paryski, w którym dźwięk a posiadał nieco inną częstotliwość drgań, a mianowicie: a=435Hz. Na mocy międzynarodowego porozumienia w roku 1939 przyjęto powszechnie jako ogólnie obowiązujący strój: a=440Hz.

Kamerton

Kamertonem, czyli widełkami strojowymi, nazywamy stalowy pręt dwuramienny, osadzony na trzonku. po uderzeniu kamerton wydaje dźwięk. Ustalenie wysokości kamertonu, a więc dźwięku, według którego strojono dawniej instrumenty do gry zespołowej, miało niemal doniosłe znaczenie, gdyż przedtem dźwięk a zależnie od kraju, a nawet miasta, posiadał różną częstotliwość drgań, wahającą się w granicach 390 do 490 drgań na sekundę, co tworzyło różnicę równą interwałowi tercji wielkiej.

Tercja - interwał prosty zawarty między trzema kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występują tercja wielka i tercja mała. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

Oktawa - interwał prosty zawarty między ośmioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje oktawa czysta. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

W muzyce używa się dźwięków od C2 = 16 drgań na sekundę (osiągane tylko w wielkich organach) do c = 4186 drgań na sekundę, chociaż ucho ludzkie jest zdolne odróżniać dźwięki o częstotliwości ok. 20 000 drgań na sekundę.

Przypisy

Ogólnie przyjęła się nielogiczna nazwa "stroikowe", jako wynik błędnego tłumaczenia terminu niemieckiego Kammerton

Zobacz też

Dźwięk

Bibliografia

Franciszek Wesołowski, Zasady muzyki, Kraków, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2008 ISBN 978-83-224-0461-4