Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne Kasprowy Wierch

Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne Kasprowy Wierch – komórka organizacyjna Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej podległa Działowi Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej Oddziału IMGW w Krakowie. Obserwatorium mieści się w najwyżej położonym budynku w Polsce, znajdującym się na wysokości 1987 m n.p.m., na szczycie Kasprowego Wierchu.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Pop Iwan (ukr. Піп Іван - Pip Iwan) - trzeci co do wysokości (po Howerli i Brebeneskule) szczyt na południowo-wschodnim krańcu pasma Czarnohory - 2022 m n.p.m..

Budynek obserwatorium meteorologicznego na Kasprowym Wierchu wzniesiony został w latach 1936–1937 według projektu Aleksandra Kodelskiego i Anny Kodelskiej zaś najwyżej położonym budynkiem w Polsce stał się we wrześniu 1939 r. po zajęciu przez Sowietów obserwatorium astronomicznego na Popie Iwanie.

Jan Zachwatowicz (ur. 4 marca 1900 w Gatczynie koło St. Petersburga, zm. 18 sierpnia 1983 w Warszawie) – polski architekt, profesor Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Znawca historii architektury polskiej. Generalny konserwator zabytków w latach 1945-1957. Laureat Honorowej Nagrody SARP w 1971.

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Wniosek o budowę wysokogórskiego obserwatorium meteorologicznego wysunął w lipcu 1934 r. J. Lugeon, ówczesny dyrektor Państwowego Instytutu Meteorologicznego. W związku z planowaną budową kolei linowej na Kasprowy Wierch zaproponowano, aby budynek zbudowano właśnie na tym szczycie. Już od grudnia 1935 r. były prowadzone niektóre obserwacje meteorologiczne. Właściwe prace budowlane rozpoczęto jesienią 1936 r. i zakończono po roku. 22 grudnia 1937 r. nastąpił odbiór budynku. Stacja zaczęła działać w pełnym zakresie z początkiem 1938 r. W styczniu tego roku odbyło się uroczyste otwarcie tego szóstego wówczas co do wysokości obserwatorium meteorologicznego w Europie. Pierwszym kierownikiem stacji został Edward Stenz.

Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej.

Skróty: n.p.m. – nad poziomem morza oraz m n.p.m. – metry nad poziomem morza używane są przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza.

Obecnie obserwatorium wykonuje pomiary synoptyczne oraz klimatologiczne, a także obserwacje zlodzenia, opadów, natężenia promieniowania słonecznego, zjawisk optycznych, radioaktywności, oraz grawimetryczne i astrofizyczne. Przekazuje też informacje dotyczące osłony przeciwpowodziowej, jak również komunikaty dla Polskich Kolei Linowych i Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Polskie Koleje Linowe S.A. - publiczny operator przewozów osobowych w regionie górskim, powstały wskutek restrukturyzacji i komercjalizacji Polskich Kolei Państwowych. Dominującym udziałowcem spółki (w 99,998%) pozostaje nadal PKP S.A., a więc de facto Skarb Państwa.

Przypisy

Jan Zachwatowicz. Kolej linowa na Kasprowy Wierch. „Architektura i Budownictwo : miesięcznik ilustrowany”. XII (12), s. 385–392, 1936. Warszawa.

Bibliografia

Zofia Radwańska-Paryska, Witold H. Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawn. Górskie, 2004, s. 833. ISBN 83-7104-009-1.

Apoloniusz Rajwa: 70 lat WOM. Tygodnik Podhalański, 2 lutego 2008.