Wyspa Małgorzaty - Polski Serwis Naukowy

Widok na wyspę od strony Mostu Arpada

Największa fontanna na Węgrzech

Pomnik upamiętniający utworzenie miasta Budapeszt

Wieża Wodna

Wyspa Małgorzaty - wyspa na Dunaju, na Węgrzech, w granicach miasta Budapeszt. Pod względem administracyjnym wyspa ta należy do XII dzielnicy. Została sztucznie utworzona z trzech, leżących blisko siebie pomniejszych wysp w 1950 roku przy okazji prac związanych z regulacją Dunaju. Ma 2,5 km długości, zajmuje 95,6 ha powierzchni, a w najszerszym miejscu jej szerokość wynosi 500 m.
Na wyspie znajdują się hotele, obiekty sportowe (boiska, korty tenisowe, baseny), kluby, restauracje, liczne tereny zielone ze ścieżkami rowerowymi, joggingowymi, przestronnymi trawnikami idealnymi na piknik, wypoczynek oraz średniowieczne ruiny natury sakralnej.

Platan (Platanus L. ) – rodzaj drzew należący do rodziny platanowatych, obejmujący 6 gatunków, występujących w południowo-wschodniej Europie, Azji Mniejszej, Indiach, Meksyku i Ameryce Północnej. Gatunkiem typowym jest Platanus orientalis L..

Peszt (węg. Pest, słow. Pešť, serb. Pešta / Пешта) – wschodnia, głównie mieszkalna, część Budapesztu, stanowiąca około 2/3 terytorium całego miasta.

Położenie i komunikacja

Wyspa leży na wysokości II. i III. dzielnicy po stronie Budy oraz XIII. dzielnicy patrząc od strony Pesztu. Od 1901 roku na wyspę można dotrzeć od strony południowej z Mostu Małgorzaty, a od 1950 roku również z Mostu Arpada, który łączy się z wyspą od północy. Poza taksówkami oraz autobusami na wyspę nie mogą wjeżdzać żadne inne pojazdy. Wyjątkiem jest jedynie parking dla gości hotelu, na który można zjechać z mostu Arpada. Na wyspę można się oczywiście dostać tramwajem nr 4 i 6 (zatrzymuje się na środku Mostu Małgorzaty) lub autobusem nr 26 (wjeżdza na wyspę).

Kos (Turdus merula) – średniej wielkości ptak częściowo wędrowny z rodziny drozdowatych, zamieszkujący prawie całą Europę, dużą część środkowej, południowej i wschodniej Azji oraz północno-zachodnią Afrykę. Introdukowany w Australii, Nowej Zelandii i okolicznych wyspach. W Polsce rozpowszechniony, średnio liczny ptak lęgowy, lokalnie może być liczny.

Zakon dominikanów to potoczna nazwa Zakonu Kaznodziejskiego (łac. Ordo Praedicatorum – OP). Składa się z trzech gałęzi: braci dominikanów, mniszek oraz świeckich zrzeszonych we fraterniach (zwanych tercjarzami). Szerszym pojęciem jest Rodzina Dominikańska , która obejmuje ponadto zgromadzenia sióstr dominikanek czynnych, członków instytutów świeckich oraz inne grupy i osoby indywidualne żyjące zgodnie z duchem św. Dominika, a nie podlegające bezpośredniej władzy generała Zakonu.

Pochodzenie nazwy

W średniowieczu wyspę zwano "Wyspą Królików" (węg. Nyulak szigete), jednak dzisiejszą nazwę zawdzięcza córce węgierskiego króla Beli IV, św. Małgorzacie, która spędziła większość swojego życia właśnie na tej wyspie, w klasztorze dominikanek. W zależności od okresu historycznego wyspę nazywano również: Nagyboldogasszony-sziget, Úr-sziget, Budai-sziget, Dunai-sziget, Nádor-sziget, Palatinus-sziget.

Małgorzata Młodsza, Małgorzata Węgierska (ur. 27 stycznia 1242 na zamku Klis koło Splitu, zm. 18 stycznia 1271) - córka króla Węgier Beli IV i cesarzówny Nikai Marii Laskaris, ofiarowana Bogu z prośbą o uratowanie Węgier z najazdu tatarskiego, dominikanka, mistyczka, stygmatyczka, święta katolicka.

Dunaj (łac. Danubius, ang. Danube, niem. Donau, słow. Dunaj, węg. Duna, chorw. Dunav, serb. i buł. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай gr. Ίστρος Istros) – po Wołdze druga co do długości rzeka w Europie.

Historia

Wśród obecnych historycznych zabytków, na wyspie znajdują się:

ruiny XII-wiecznego kościoła Franciszkanów

ruiny klasztoru Dominikanów

rekonstrukcja kościoła św. Michała z zakonu Premonstratensów

Do XVI. wieku na wyspie znajdowały się liczne zakony żeńskie, klasztory i kościoły. Na skutek wojen z imperium osmańskim mnisi opuścili wyspę, a wszystkie te budynki zniszczono. W XVIII. wieku wyspa była siedzibą palatyna. W 1908 roku natomiast ustanowiono tam park miejski.

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

Norbertanie (Premonstratensi) – zakon rzymskokatolicki założony w roku 1120 [1] przez św. Norberta z Xanten w miejscowości Prémontré koło Laonu we Francji. Oparty jest na regule św. Augustyna z Hippony.

Przyroda

Wyspa jest siedzibą wielu gatunków roślin, a nawet kilku zwierząt. Można tu zaobserwować takie gatunki roślin jak miłorząb dwuklapowy czy platan, a ze zwierząt wiewiórki, dzięcioły, kosy i wiele innych.
Na wyspie są też ogrody tematyczne. Jest ogród różany oraz ogród japoński z małym stawkiem, w którym pływają ryby i żółwie.

Palatyn Komes pałacowy (łac. comes palatinus) – w średniowieczu: zarządca dworu królewskiego, początkowo zastępował monarchę przy wydawaniu sądów. W Polsce funkcje palatyna spełniał wojewoda.

Most Małgorzaty - most w Budapeszcie, który łączy bulwar świętego Stefana (węg. Szent István körút) po stronie peszteńskiej i bulwar Małgorzaty (węg. Margit körút) po stronie budańskiej z Wyspą Małgorzaty. Most ma 607 m długości i 25,4 m szerokości.

Inne miejsca na wyspie

Pomnik z 1973 roku upamiętniający połączenie Óbudy, Pesztu i Budy w jedno miasto Budapeszt.

Mini-zoo z ptactwem wodnym

Grająca Studnia w północnej części wyspy

Grająca Fontanna przy wejściu od strony południowej

Ośmiokątna Wieża Wodna o wysokości 57 m, zbudowana w 1911 roku; dzisiaj służy jako wieża widokowa i miejsce wystaw.

Latem dużym zainteresowaniem cieszy się kompleks basenów na otwartym powietrzu Palatinus oraz zespół basenów sportowych Alfreda Hajósa. Tam też odbyły się Mistrzostwa Europy w pływaniu w 2006 i 2010 roku.
Na wyspie można wypożyczyć kilkuosobowe pojazdy, którymi szybciej można zwiedzić całą wyspę. Wyspa jest również przystosowana dla wózków inwalidzkich.

Miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba L.) – gatunek drzewa należącego do rodziny miłorzębowatych. Jest jedynym dziś żyjącym liściastym drzewem nagozalążkowym. Pochodzi z Chin. Miłorząb dwuklapowy podobny jest do kopalnego gatunku Ginkgo adiantoides. Czasami używana nazwa miłorząb japoński jest myląca, gdyż gatunek ten nie występuje naturalnie w Japonii, a wyłącznie w Chinach.