Wyspa językowa - Polski Serwis Naukowy

Mapa językowa Czech i Moraw z 1880 r.; widać niemieckie wyspy językowe (kolor różowy) wewnątrz zwartego obszaru języka czeskiego (kolor zielony).

Wyspa językowa – miejsce, w których większość ludności posługuje się innym językiem niż ludność zamieszkująca obszar otaczający "wyspę". Do powstawania wysp dochodzi na skutek osadnictwa na danym terenie ludności obcej etnicznie, która nie asymiluje się z otoczeniem, zachowując swoją kulturę, obyczaje i język. Termin został użyty po raz pierwszy w roku 1847.

Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).

Gliwice (śl. Glywicy, łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.

Przykładami wysp językowych były przed II wojną światową m.in. "niemieckie wyspy językowe" (niem. Deutsche Sprachinsel) w Europie Środkowej, do których zaliczały się m.in. okolice Bielska-Białej, Brna, Krosna i Sanoka (patrz głuchoniemcy), Gliwic i wielu innych miast górnośląskich, Igławy, Czeskich Budziejowic, Ołomuńca, Bratysławy, Wyszkowa czy Świtaw. Współcześnie wiele tego typu obszarów występuje np. na Bałkanach.

Głuchoniemcy (niem. Taubdeutsche, Walddeutsche) , – termin występujący w polskim oraz niemieckim , piśmiennictwie etnograficznym dla określenia grupy etnograficznej ludności niemieckojęzycznej osadzonej w późnym średniowieczu w Karpatach polskich, między Wisłoką a Sanem, w niektórych publikacjach między Dunajcem a Sanem, która w kolejnych stuleciach uległa procesowi polonizacji.

Bielsko-Biała (niem. Bielitz-Biala, czes. Bílsko-Bělá) – miasto na prawach powiatu w Polsce południowej, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego, nad rzeką Białą. Jest stolicą powiatu bielskiego, Euroregionu Beskidy, diecezji bielsko-żywieckiej kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej kościoła ewangelicko-augsburskiego, a także głównym miastem aglomeracji bielskiej.

Przypisy

Peter Auer, Frans Hinskens, Paul Kerswill. Dialect change: convergence and divergence in European languages. str. 221. "The term 'Sprachinsel' was used for the first time in 1847 to designate a Slavonic community surrounded by a German-speaking population close to Konigsberg, East Prussia cf. Mattheier 1996. 812"