Wyspy Ashmore i Cartiera - Polski Serwis Naukowy

Wyspy Ashmore i Cartiera – terytorium zależne Australii składające się z rafy koralowej Ashmore i wyspy Cartier. Terytorium położone jest na Oceanie Indyjskim na północny zachód od Australii i południe od Indonezji.

Ustrój polityczny

Wyspy są terytorium zewnętrznym Australii administrowanym z Canberry poprzez Department of the Environment and Heritage.

Geografia

Terytorium położone jest na Oceanie Indyjskim przy granicy z Morzem Timor w odległości około 320 km od wybrzeży Australii i około 170 km od indonezyjskiej wyspy Roti. W skład terytorium wchodzi Ashmore Reef i położona około 70 km na wschód Cartier Island wraz z otaczającymi je na odległość 12 mil morskich wodami morza terytorialnego. Wyspy sa bezludne, tylko czasami odwiedzane są przez rybaków i naukowców.

Terytorium zależne – ogólne określenie obszarów znajdujących się pod różnymi formami zależności politycznej od jakiegoś państwa. Terytoriami zależnymi są lub były: kolonie, departamenty zamorskie i terytoria zamorskie, kondominia, protektoraty, terytoria mandatowe i powiernicze, kraje stowarzyszone, terytoria zewnętrzne, dependencje, terytoria nieinkorporowane i inne.

Morze Timor (port. Mar de Timor, ang. Timor Sea, idn. Laut Timor) − morze będące częścią Oceanu Indyjskiego (bywa zaliczane do Oceanu Spokojnego) położone pomiędzy wyspą Timor na północy i Terytorium Północnym w Australii na południu. Od wschodu graniczy z Morzem Arafura.

Obszar wysp wynosi 131,5 ha, a powierzchnia całej rafy 199,5 km². W skład Ashmore Reef wchodzi rafa o powierzchni 155,4 km² oraz trzy wysepki: West Islet (58,7 ha powierzchni), Middle Islet (24,7 ha) i East Islet (28,6 ha). Cartier Island ma powierzchnię 19,5 ha, a otacza ją rafa o powirzchni 44,1 km².

Rafa – nagromadzenie szkieletów organizmów morskich, które są utwardzane przez zawarte w wodzie sole mineralne, tworzące wyraźnie zaznaczający się w morfologii podwodny wał lub grzbiet tak masywny i duży, że jest zdolny do przeciwstawienia się niszczącemu wpływowi fal (co odróżnia go od małych struktur, np. bioherm). Najczęściej współczesne rafy zbudowane są ze szkieletów korali, dlatego mówi się o rafach koralowych (jednakże w ich tworzeniu biorą udział także inne organizmy rafotwórcze, m.in. mszywioły, mięczaki, otwornice, a także glony).

Migracja, emigracja, imigracja - wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).

Na West Islet znajduje się automatyczna stacja meteorologiczna.

Wyspy stanowią obecnie rezerwat przyrody. Ashmore Reef Marine National Nature Reserve obejmujący rafę i 583 km² otaczającego morza został utworzony w 1983, natomiast w 2000 utworzono Cartier Island Marine Reserve obejmujący 172 km².

Historia

Wyspy były znane od stuleci indonezyjskim rybakom. Dla Europejczyków wyspa Cartier została odkryta w 1800 (kapitan Nash), a rafy Ashmore w 1811 (kapitan Samuela Ashmore). Przez długi czas wyspami nie interesowano się. Dopiero w 1878 Wielka Brytania zaanektowała rafy Ashmore, natomiast wyspa Cartier została zaanektowana, również przez Wielką Brytanię, dopiero w roku 1909. W 1931 wyspy zostały przekazane Australii i w 1938 włączono je w skład Terytorium Północnego. W 1978 roku zostały z nigo wydzielone i od tego czasu stanowią terytorium zamorskie (zewnętrzne). Obrona terytorium należy do obowiązków australijskich sił zbrojnych, a ich aktywność sprowadza się często do wyławiania nielegalnych imigrantów z Indonezji.

Rybak – osoba trudniąca się rybołówstwem, utrzymująca się z połowu ryb i innych owoców morza (frutti di mare) – krewetek, małży itp. Słowem tym współcześnie określa się zarówno osoby wykonujące ten zawód w pojedynkę (na morzu – rzadko) lub w niewielkich, kilkuosobowych zespołach, pływających na kilkutonowych kutrach (rybactwo), jak również marynarzy wielkich jednostek oceanicznych (rybołówstwo przemysłowe). Na potrzeby rybactwa śródlądowego, na rzekach i jeziorach rybacy na ogół posługują się niewielkimi łodziami, kutry morskie są zazwyczaj większe i dysponują mocniejszymi silnikami.

Ocean Indyjski – trzeci pod względem wielkości zbiornik wodny na świecie, zajmujący około 20% powierzchni Wszechoceanu. Od północy ograniczony jest przez Azję, od zachodu przez Półwysep Arabski i Afrykę, od wschodu przez Półwysep Malajski, Wyspy Sundajskie oraz Australię, a od południa przez Antarktydę. Umownymi granicami są południki: 20° i 147° długości geograficznej wschodniej.

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Wyspy Ashmore i Cartiera

Informacje CIA o wyspach