Wyszków - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Wyszków – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wyszków.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 27 126 mieszkańców.

Miasto jest położone nad Bugiem na skraju Międzyrzecza Łomżyńskiego, na południu Puszczy Białej, 55 km na północny wschód od Warszawy, przy drodze krajowej nr 8 Warszawa – Białystok.

Siemiatycze biał. Сямятычы - miasto i gmina w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, położone na Wysoczyźnie Drohiczyńskiej, nad rzeką Kamionką (prawy dopływ Bugu). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa białostockiego.
Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

Położenie

Wyszków leży na wschodzie Polski w województwie mazowieckim, gminie wyszków i powiecie wyszkowskim. Wyszków położony jest na północny-wschód od Warszawy , nad rzeką Bug

Historia miasta

Wyszków jest wzmiankowany od 1203 r., najpierw pod nazwą Wyszkowo, prawa miejskie otrzymał w 1502 r. Przed rozbiorami należał do biskupów płockich. W 1528 r. wybudowano most na Bugu, co przyśpieszyło rozwój miasta. Zniszczony w czasie wojen szwedzkich w połowie XVII wieku. Od 1795 w zaborze pruskim, następnie od 1807 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Kongresowym (zaborze rosyjskim).

Droga ekspresowa S8 – planowana droga ekspresowa przebiegająca od Wrocławia do Białegostoku. Łączy aglomeracje: wrocławską, łódzką, warszawską i białostocką. Trasa na odcinku Wrocław – Ostrów Maz. stanowi polską część trasy E67, natomiast odcinek Warszawa – Ostrów Maz. to polski odcinek trasy Via Baltica.
Parafia rzymskokatolicka św. Idziego w Wyszkowie należy do dekanatu Wyszków diecezji łomżyńskiej, metropolii białostockiej. Powstała prawdopodobnie w 1378. Obecny kościół murowany pw. św. Idziego zbudowany w latach 1793-1798 z fundacji Biskupa płockiego K. Szembeka był konsekrowany 8.07.1798 r. przez Biskupa płockiego Onufrego Kajetana Szembeka. Mieści się przy ulicy Białostockiej.

19 maja 1870 stracił prawa miejskie i odzyskał je w 4 lutego 1919. Szybki rozwój miasta po otwarciu w 1897 linii kolejowej Pilawa – Tłuszcz – Ostrołęka. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w sierpniu 1920 stanowił ostatnie miejsce postoju Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski (planowanego jako rząd marionetkowy Polskiej Republiki Rad) w czasie ofensywy Armii Czerwonej na Warszawę. Epizod ten uwiecznił Stefan Żeromski w opowiadaniu Na probostwie w Wyszkowie.

Cyprian Kamil Norwid, właściwie Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid herbu Topór (ur. 24 września 1821 w Laskowie-Głuchach, zm. 23 maja 1883 w Paryżu) – polski poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rzeźbiarz, malarz i filozof.
Droga krajowa nr 8 (DK8) – droga krajowa o długości 721,484 km prowadząca od przejścia granicznego do Czech w Kudowie-Zdroju do przejścia granicznego na Litwę w Budzisku. Stanowi polski odcinek międzynarodowej trasy E67. Przebiega przez obszar pięciu województw: podlaskiego, mazowieckiego, łódzkiego, wielkopolskiego, dolnośląskiego. Jest najdłuższą drogą krajową w Polsce.

Przed II wojną światową w połowie zamieszkany przez Żydów. W 1939 toczyły się zacięte walki 1 Dywizji Piechoty Legionów z Grupy Operacyjnej "Wyszków" z Niemcami forsującymi Bug. W okresie okupacji niemieckiej mieścił się w mieście oddział roboczy jeńców sowieckich obozu w Beniaminowie. Niemcy dokonywali w Wyszkowie masowych egzekucji, zamordowano ponad 7 tysięcy mieszkańców.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.
Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

W latach 1946–1951 w okolicach m. Wyszkowa w ramach podziemia niepodległościowego działał oddział Jana Kmiołka "Wira".

Od 1956 do 1975 i ponownie od 1999 Wyszków jest siedzibą powiatu.

W 1939 do miasta została przyłączona część Rybienka Nowego (Wygoda i Zapole). W latach 1952–1954 do miasta należał Skuszew na lewym brzegu Bugu. W związku z powstaniem gromad w 1954 z granic miasta wyłączono Latoszek, który przyłączono znów w 1961, razem z Rybienkiem Leśnym i Rybienkiem Łochowskim.

Transport

Przez miasto przechodzą drogi.

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.
Mordechaj Anielewicz, ps. Marian, Malachi, Aniołek (ur. 1919 lub 1920 w Wyszkowie, zm. 8 maja 1943 w Warszawie) - dowódca Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) podczas powstania w getcie warszawskim.

droga międzynarodowa E67 Helsinki – Kowno – Warszawa – Praga,

droga krajowa 8 Kudowa-Zdrój – Wrocław – Warszawa – Białystok – Suwałki – Budzisko,

droga krajowa 62 Siemiatycze – Wyszków – Płock – Strzelno

droga wojewódzka 618 Pułtusk – Wyszków – Gołymin-Ośrodek

Powstała też obwodnica Wyszkowa, która jest częścią drogi ekspresowej S8.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Droga krajowa nr 62 (DK62) – droga krajowa o długości ok. 361 km, leżąca na obszarze województw kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego i podlaskiego. Trasa ta łączy Strzelno z Siemiatyczami (DK19).

Przez Wyszków biegnie trasa kolejowa łącząca Ostrołękę z Warszawą z dworcem w Wyszkowie i przystankiem w Rybienku Leśnym.

Oświata

Szkoły podstawowe

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Adama Mickiewicza

Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Wł. Broniewskiego

Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Jana Hempla w Wyszkowie-Rybienku Leśnym

Szkoła Podstawowa Nr 5 im. Żołnierzy Armii Krajowej

Gimnazja

Gimnazjum Nr 1 im. Polskich Mistrzów Olimpijskich

Gimnazjum Nr 2 im. Obrońców Westerplatte

Gimnazjum Nr 3 w Wyszkowie-Rybienku Leśnym

Szkoły średnie

Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida

Zespół Szkół Nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie

Zespół Szkół Nr 2 im. Mikołaja Kopernika

Zespół Szkół Nr 3 im. Jana Kochanowskiego

I Technikum Poligraficzno-Usługowe

Szkoły wyższe

Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica w Płocku, filia w Wyszkowie

Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica - niepaństwowa szkoła wyższa z siedzibą w Płocku. Została założona przez Zespół Oświatowo – Konsultacyjny "Profesor" Sp. z o.o. w Płocku w 1992 jako Prywatna Wyższa Szkoła Zarządzania i Bankowości w Płocku. 20 marca 1995 Minister Edukacji Narodowej na wniosek władz uczelni nadał jej nową nazwę, która przyjęła obecne brzmienie, a jej patronem został Paweł Włodkowic. Obecnie uczelnia posiada filie w Iławie i w Wyszkowie.
Obelisk (łac. obeliscus, gr. obeliskos - rożen, słup) - pomnik w formie wysokiego, smukłego, najczęściej o czworobocznej podstawie, słupa, wykonanego z jednego bloku skalnego. Zakończenie słupa ma formę ostrosłupa, często obitego złotą blachą.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)