Wywłócznik okółkowy - Polski Serwis Naukowy

Wywłócznik okółkowy (Myriophyllum verticillatum L.) – gatunek rośliny wodnej z rodziny wodnikowatych. Jest szeroko rozprzestrzeniony na wszystkich kontynentach półkuli północnej. W Polsce dość pospolity.

Morfologia

Pokrój Bylina podwodna (hydrofit), swobodnie pływająca, bardzo rzadko zakorzeniona w podłożu. Makrofit. Łodygi Długości do 3 m, nierozgałęzione, łamliwe. Czasem u form lądowych, tworzą się proste, płożące się kłącza. Kwiaty Kwiatostany wyrastają nad powierzchnię wody. Kwitnie od czerwca do września. W kwiatostanie znajdują się trzy rodzaje kwiatów: żeńskie, męskie i obupłciowe. Pręciki (z wiotkimi nitkami) produkują dużo lekkiego pyłku. Zapylenie przez wiatr. Owoce W postaci drobnych pestkowców – mają zdolność do unoszenia się na wodzie (pływają). Mięsista część owocni z czasem gnije, a wtedy pestka opada na dno, gdzie następuje kiełkowanie. W rozsiewaniu owoców bierze udział również lód, gdyż owocostany wmarzają w lód i w czasie wiosennych roztopów przenoszone są wraz z krą lodową.

Turion wywłócznika okółkowego.

Biologia

Rozmnażanie odbywa się głównie sposobem wegetatywnym (zobacz pomnażanie: przez fragmentację kruchych pędów oraz za pomocą turionów. Turiony służą również do przezimowania, ponieważ reszta rośliny gnije późną jesienią. Turiony dobrze znoszą niską temperaturę i wmarznięcie w lód. Na liściach znajdują się wielokomórkowe gruczołki, produkujące śluz i myriofilinę (glikozyd) – szczególnie licznie występują na młodych roślinach.

Rozmnażanie, reprodukcja – proces biologiczny polegający na wytwarzaniu nowych osobników tego samego gatunku (osobników potomnych, potomstwa) przez organizmy rodzicielskie (komórki rodzicielskie, rodziców). Podstawowa właściwość wszystkich organizmów leżąca u podstawy procesu życia i umożliwiająca trwanie organizmów żywych oraz kontynuację gatunków. Istotą rozmnażania jest przekazanie potomstwu własnych genów.

Turion (pąk zimowy, pąk przetrwalny, zimujące pąki śpiące) – forma rozmnażania i przetrwalnikowa wielu roślin wodnych (np. wywłócznika okółkowego, żabiścieku pływającego, rogatka sztywnego) umożliwiająca przetrwanie okresu mrozów. Rośliny przed zimą tworzą skrócony pęd z pąkiem wierzchołkowym, zwykle osłonięty gęsto rosnącymi wokół liśćmi. Po oddzieleniu od macierzystej rośliny turion opada na dno zbiornika i przeczekuje niekorzystny okres. Wiosną turion rozwija się w nową roślinę.

Ekologia

Występuje w litoralu jezior i dużych rzekach w strefie roślinności elodeidowej. Zasiedla wody eutroficzne, ubogie w związki wapnia, zarówno w wodach stojących jak i wolno płynących, na podłożu mulistym, gliniastym lub torfowym, sięgając do głębokości 3-5 m. Roślina wrażliwa jest na silne falowanie. Występuje zwykle w małych i niezbyt głębokich zbiornikach wodnych: starorzeczach, stawach, gliniankach, torfiankach, rowach melioracyjnych ze stojąca lub wolno płynąca woda. W przeciwieństwie do Myriophyllum spicatum nie jest właściwym gatunkiem jeziornym. Podczas wysychania zbiornika może tworzyć formę lądową, znacznie mniejszą od wodnej i tworzącą małe turiony. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Potametea, Ass. Myriophylletum verticillati.

Pestkowiec (ang. drupe, stone fruit, łac. drupa) – rodzaj owocu. Jest mięsisty, zwykle zawierający jedno nasienie (wyjątkiem jest dwunasienny pestkowiec kawowca). Powstaje ze słupka pojedynczego (apokarpicznego). Owocnia (perykarp) zbudowana jest ze zwartego egzokarpu mającego postać skórki, soczystego i często jadalnego mezokarpu oraz twardego i zdrewniałego endokarpu, zbudowanego ze sklerenchymy (twardzicy). Przykłady roślin wytwarzających pestkowce: morela, śliwa, czereśnia, brzoskwinia, palma kokosowa, orzech włoski, kawowiec, pistacja.

Zespół wywłócznika okółkowego (Myriophylletum verticillati) – syntakson makrofitów w randze zespołu budowany głównie przez wywłócznika okółkowego. Należy do klasy zespołów hydrofitów Potametea.

Zastosowanie

Bywa wykorzystywany do obsadzania ogrodów wodnych, nie jest zbyt wymagający, nie potrzebuje dodatkowego nawożenia, zwłaszcza organicznego. Jest całkowicie mrozoodporny (strefy mrozoodporności 3-10). Rozmnaża się łatwo przez ukorzenianie oderwanych kawałków pędu.

Przypisy

Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-07].
Matuszkiewicz Władysław. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.

Bibliografia

Zbigniew Podbielkowski: Zarys hydrobotaniki. Tomaszewicz Henryk. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1979. ISBN 83-01-00566-1.