|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać: W czasie upałów warto częściej odpoczywać, np. w cieniu lub w klimatyzowanych sklepach, a także pić dużo wody, ale ograniczyć picie kawy i piwa - powiedział dr Marek Niemirski, rzecznik Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego i Transportu Sanitarnego w Warszawi... 40 tys. świeżo wyklutych łososi zostało wypuszczonych w tym roku do Wisły, w ramach akcji przywracania tego gatunku ryb. 7 maja nad rzeką Biała Tarnowska w Małopolsce zakończono tegoroczną edycję programu. "Program Restytucji Łososia w zlew... Trzy rodzaje komórek w naszym mózgu współdziałają hamując pragnienie podczas nocnego snu, a jednocześnie zapobiegając odwodnieniu organizmu - informują naukowcy z Kanady na łamach pisma "Nature Neuroscience".
... Po hasłem "Woda a bezpieczeństwo żywnościowe" po raz pierwszy na Dolnym Śląsku obchodzony jest przypadający 22 marca Światowy Dzień Wody. W programie dwudniowej, rozpoczętej w środę imprezy, znalazły się dyskusje, wykłady, z... Duńscy badacze zastosowali zaawansowaną technologię w celu określenia granicznej temperatury życia dorsza. Przedstawione w czasopiśmie Marine Ecology Progress Series odkrycia stanowią wynik projektu CODYSSEY ("Dynamika przestrzenna i ruchy pionowe do...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
WywierzyskoCzy wiesz że...? Strumień (strumyk) – mały naturalny ciek wodny, zazwyczaj uchodzący do rzeki. Strumienie płyną w terenie o różnicowanej rzeźbie, w wąskim, płytkim korycie o niewielkim spadku i zlewni na ogół nieprzekraczającej 20 km². W Polsce są najczęściej spotykane na pogórzach i w najwyższych partiach pojezierzy. Strumienie okresowe mogą powstawać po silnych opadach deszczu, roztopach. Wody podziemne – wody, zalegające pod powierzchnią Ziemi na różnych głębokościach, powstałe na skutek różnych procesów geologicznych. Ich łączna objętość wynosi ok. 60 000 tys. km³, co stanowi ok. 4,12‰ ogólnej objętości zasobów hydrosfery Ziemi. Strefa nasycenia wodami podziemnymi nosi nazwę strefy saturacji, i położona jest poniżej strefy nasycenia powietrzem glebowym i innymi gazami czyli strefy aeracji. W strefie aeracji mogą występować wody, ale tylko jako wody zawieszone albo związane (woda higroskopijna, woda błonkowata, woda kapilarna). Miejsce wypływu wód podziemnych na powierzchnię w zależności od obfitości i sposobu wypływu to źródło, młaka, wykap lub wysięk. Wywierzysko, reokren – typ źródła o silnym wypływie. Najczęściej występuje w regionach górskich. Jest to przeważnie źródło typu wokluzyjskiego (od Vaucluse – miasto we Francji) – nazwa źródła, w którym wypływają na powierzchnię wody podziemne na obszarach krasowych. Wydajność takiego źródła może być znaczna, jeśli jest mniejsza od ilości wody wpływającej do ponoru (wchłonu) jest to ujemny bilans zlewni. Potok, niewielki ciek wodny o wartkim nurcie, płynący w terenie o znacznych deniwelacjach, zwykle w korycie wyerodowanym w skałach. Charakteryzują go duże spadki zwierciadła wody i burzliwy prąd. W Polsce potokami nazywane są przeważnie cieki płynące w górach i na wyżynach. Cechą potoków górskich są spadki koryt od 5% do 30%, a potoków wysokogórskich nawet do 80% i więcej. Na wyżynach, potoki charakteryzują się spadkami od 5% do 10%. Zlewnia potoku zwykle nie przekracza 100 km². Podłoże w potokach wysokogórskich stanowią lite skały, niżej głazy, potem kamienie przemieszane ze żwirem, a jeszcze niżej żwir i wreszcie piasek i muł.
Źródło – naturalny, skoncentrowany, samoczynny wypływ wody podziemnej na powierzchnię Ziemi. W hydrobiologii strefa źródliskowa określana jest nazwą krenal, dzielący się na eukrenal (źródło właściwe) i hypokrenal (strefę odpływu źródła), natomiast organizmy je zamieszkujące to krenon. Przykładem wywierzyska jest Lodowe Źródło w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach. Wywierzyska bywają mylone z wypływem krasowym, którego najlepszym przykładem jest Wypływ spod Pisanej w Tatrach w Dolinie Kościeliskiej. Rzadko w Polsce spotykany rodzaj wywierzyska wypływającego w jaskini znajduje się w rezerwacie przyrody Zimny Dół. Wywierzyska zasiedlają gatunki związane z wodami podziemnymi oraz strumieniami czy potokami. Krenofil – gatunek źródłolubny, gatunek preferujący źródliska jako siedlisko życia, choć spotykany często także poza źródłami, np. w strumieniach, zbiornikach okresowych, itd. Przykładowe krenofile: Potamophylax nigricornis, Plectrocnemia conspersa, Chaetopteryx villosa.
Wypływ krasowy – stały lub okresowy, z którego woda wypływa swobodnie, przeciwnie niż w wywierzysku. Wypływ krasowy zasilany jest zwykle strumieniem, który płynie na pewnym odcinku pod ziemią. Organizmy występujące w reokrenach to: krenobionty i krenofile. Zobacz też
Czy wiesz że...? beta Estawela - forma rzeźby krasowej, będąca przy wysokim stanie wód gruntowych źródłem krasowym (wywierzyskiem), a przy niskim ponorem. Najsłynniejsza estawela nazywa się Creugenat (lub Creux-Genat) i położona jest w szwajcarskiej części gór Jura, nieopodal miejscowości Chevenez.
Krenobiont – gatunek żyjący w źródle (krenal), gatunek wyraźnie preferujący źródliska, biologicznie przystosowany do specyficznych warunków panujących w źródle (m.in. stała i niska temperatura wody, cienka warstewka wody w helokrenach). Raczej nie występujący poza źródliskami (np. w strefie rhitralu). Krenobionty są elementem krenonu.
Rezerwat przyrody Zimny Dół – rezerwat przyrody w miejscowości północno-wschodniej części Czułowa na terenie gminy Liszki w województwie małopolskim.
Lodowe Źródło – duże wywierzysko w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się ono po wschodniej stronie doliny, przy drodze prowadzącej do Jaskini Mroźnej, ok. 50 m za mostkiem na Kościeliskim Potoku, w odległości 2,3 km od Kir (pieszo 35 min). W miejscu tym spod skały pod ciśnieniem obficie wypływa woda o stałej przez cały rok temperaturze ok. 4-4,5 °C. Powierzchnia wypływu wynosi kilkadziesiąt metrów kwadratowych i tworzy nieduże rozlewisko. Źródło to ma wydajność 500-800 l/s i odwadnia Dolinę Miętusią oraz górną część Doliny Małej Łąki, a także większą cześć masywu Czerwonych Wierchów, co potwierdziły przeprowadzone w 1961 r. próbne barwienia fluoresceiną wody w Jaskini Śnieżnej i Miętusiej. Zabarwiona woda z tych jaskiń, odległych o 4 km, po kilku dniach wypłynęła właśnie w Lodowym Źródle. Wywierzyska są typowym zjawiskiem krasowym występującym w skałach wapiennych, a z takich właśnie skał zbudowany jest ten rejon Tatr. W wodzie występuje jaskiniowy, ślepy skorupiak – studniczek tatrzański, będący reliktem fauny morskiej sprzed 25 mln lat, z miocenu. W latach 1875-1892 nad Lodowym Źródłem istniała altana im. Seweryna Goszczyńskiego, stąd też w dawnej literaturze było nazywane również Zdrojem Goszczyńskiego. Woda wypływająca z wywierzyska jest bardzo czysta, a ponieważ płynie przez skały wapienne, zawiera dużo jonów wodorowęglanowych (HCO) i jonów wapnia (Ca).
Kras (procesy krasowe, krasowienie) – procesy rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego. Krasowieniu podlegają skały krasowiejące: przede wszystkim wapienie, a także dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna).
Ujemny bilans zlewni – zjawisko występujące na obszarach krasowych, polega na wypływaniu z wywierzyska mniejszej ilości wody niż wlało się do ponorów.
Skała Pisana – kilkunastometrowej wysokości pionowa, płaska skała wapienna znajdująca się w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach. Położona jest w odległości 4,3 km od Kir, powyżej Polany Pisanej, w skalnej gardzieli Kościeliskiego Potoku, zwanej Bramą Raptawicką. Znajduje się po wschodniej stronie doliny, stronę zachodnią skalnej gardzieli tworzą w tym miejscu urwiska Raptawickiej Turni. Cała skała pokryta jest autografami kilku pokoleń turystów sprzed lat (już prawie niewidoczne), między nimi są również autografy znanych ludzi, np. malarza Henryka Siemiradzkiego. Skała znajduje się tuż obok drewnianego mostka na Kościeliskim Potoku. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |