Wyzwolenie w hinduizmie - Polski Serwis Naukowy

Wyzwolenie – stan będący celem rozwoju duchowego w tych tradycjach hinduistycznych, które dążą do uwolnienia od cykliczności sansary, prawa karmana zmuszającego do ponownej inkarnacji na Ziemi i doświadczanego tutaj cierpienia materialnej egzystencji (uwięzienia jaźni w materii). Stan ten można określać jako przejście ponad uwikłania w nierzeczywistość i iluzje mai lub prakryti. Osiągnięcie wyzwolenia przez hinduistę jest równoznaczne z przekroczeniem kondycji inkarnowanej istoty ludzkiej i uzyskaniem innej (doskonalszej jakościowo) relacji z religijnym ideałem . Wiedzę :

Karmana – miejscowość w wilajecie nawojskim w Uzbekistanie. Jest jednym z najważniejszych miast historycznych doliny Zarafszanu, należało do Chanatu, a od 1785 Emiratu Buchary.
Joga ( dewanagari योग, trl. yoga, ang. Yoga ) - jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej i zbiór dyscyplin duchowych. Uznaje prawo karmy (karmana) i koła wcieleń (reinkarnacja, samsara) z których wyzwolenia dokonuje się przez odpowiedni trening ciała, przestrzeganie zasad etycznych, skupienie (medytację) i ascezę. Joga zajmuje się związkami między ciałem, umysłem, świadomością i duchem. W istocie nie jest religijna, ale jest obecna w hinduizmie, buddyzmie w praktykach tantrycznych, dzogczen, chrześcijaństwie, islamie i innych, w celu zniesienia uciążliwości, rozwoju duchowego, rozpoznania natury rzeczywistości . We współczesnym świecie zachodnim uznawana jest za wschodni system ćwiczeń poprawiających kondycję zdrowotną, sprawność umysłową i pomoc w samorealizacji.

jaka jest droga dojścia do tego celu

jaki będzie charakter tej wzajemnej relacji (służba, roztopienie, zjednoczenie itd.)

jakiej natury istota (isztadewata, Purusza, Absolut itd.) będzie jej adresatem,

rozliczne nurty w łonie hinduizmu precyzują w sposób odmienny, sobie właściwy. Ta wielość dróg dojścia zrodziła mnogość określeń celu jak i nazw dla tych, który tam dotarli. Doktryny dróg prowadzących do wyzwolenia bazują na tezie , iż każdy czyn dowolnej istoty (tak ludzkiej jak i boskiej) wywołuje skutek o określonej wartości moralnej i że istoty muszą doświadczyć owoców wszystkich swoich działań. Muszą więc doświadczyć całości skutków swoich indywidualnych dążeń do religijnego ideału.

Dźńana (sanskryt ज्ञान ) Poznanie teoretyczne, wiedza świecka i religijna, transcendentalnego typu - wgląd w naturę rzeczywistości. Jest to jedna z najcenniejszych jakości, jakie można zdobyć - zarówno w ujęciu filozofii hinduistycznej, jak i buddyjskiej. Słowo to wchodzi w skład wielu terminów religijnych i filozoficznych, tytułów i imion.
Brahman ( sanskryt ब्राह्मण ) - w filozofii indyjskiej i hinduizmie bezosobowy aspekt Absolutu posiadający w pełni cechę wieczności (sat).

Możliwość osiągnięcia wyzwolenia za życia

Tradycje głoszące możliwość wyzwolenia w ciele fizycznym:

sankhja (Sankhjakarika)

joga (Jogasutry)

adwajtawedanta

upaniszady

Bhagawadgita i Asztawakragita

Wedantasutry

baulowie

Tradycje zaprzeczające możliwości całkowitego wyzwolenia za życia:

njaja

mimansa

Proces osiągania wyzwolenia

Wyzwolenie natychmiastowe i stopniowe

Najogólniejszy podział sposobów osiągnięcia wyzwolenia wskazuje na dwie możliwości:

sadjamukti - ścieżka bezpośrednia, prowadząca do bezpośredniego wyzwolenia
kramamukti - scieżka stopniowa, prowadząca ku ostatecznemu celowi poprzez kolejne etapy .

Etapowanie w systemach saguna

W systemach saguna dążących do realizacji wyzwolenia poprzez osobowego Boga, gdzie Najwyższa Istota to Iśwara lub forma sagunabrahmana, ma miejsce proces stopniowy.

Paśupatowie – jedna z sześciu głównych szkół śiwaizmu. Jest ona najstarszą śiwaicką sampradaja. Składała się przeważnie z ascetów. Byli systemem monoteistycznym i dualistycznym. Dualistycznym, gdyż czynili rozróżnienie między trzema rodzajami bytu: Bogiem, duszami i materią.
Dźiwa Goswamin (ur. w 1511 lub 1533 w Ramakeli, zm. w 1596 lub 1618) – święty i jeden z najważniejszych teologów gaudija wisznuizmu, propagator bhaktijogi. Należał do grupy Sześciu Goswaminów. Uznawany za inkarnację Wilasy Mandżari- wiecznej sługi Kryszny.

Cztery etapy wyzwolenia wyznawców Śiwy wymienia Śankara w hymnie Fala szczęścia Śiwy.

Pięciostopniowy proces wyzwolenia:

saryszti,
salokja,
samipja,
sarupja,
sajudźja

według tradycji Śriwidja przedstawia Adi Śankara w hymnie Fala Piękna (Saundaryalahari). Etap ostatni, nieustającego nieprzemijającego szczęścia wyzwolenia osiąga wielbiciel, który dotarłszy drogą suszumnanadi do sahasrary, zrealizował tam stan kaiwalji (jedyność), wobec rezydujących w tej ćakrze, pozostających w unifikacji Śiwy i Śakti .

Stan psychiczny to element procesu psychicznego. Składają się na niego stan emocjonalny (afekt i nastrój), napęd, procesy poznawcze, tożsamość, percepcja siebie i zachowanie.
Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego, indoeuropejskiego pochodzenia sanskrytu i języka polskiego) – to święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu.

Jogasutry - opisują stopniową drogę jogi, jako osiąganie kolejnych rodzajów samadhi

Metody

Stosownie do nauk doktrynalnych danej tradycji duchowej (sampradaja) lub świętego, możliwe jest osiągnięcie celu wieloma metodami (marga - droga). Ta wielość możliwości odpowiedzialna jest za istnienie wielu nurtów hinduizmu, odmiennych systemów jogi czy akceptacje niespójności pomiędzy naukami hinduistycznych nauczycieli. Przykładowe koncepcje:

Leon Cyboran (ur. 1928 w Krakowie, zm.1977) – badacz filozofii indyjskiej w powojennej Polsce. Absolwent filozofii ze specjalizacją z psychologii (UW 1952) i filologii indyjskiej (UW 1963), uczeń profesorów Jana Legowicza i Eugeniusza Słuszkiewicza, miał rzadkie w świecie przygotowanie do zajmowania się klasyczną jogą - dziedziną filozofii indyjskiej, którą obrał za temat swej rozprawy doktorskiej (UW 1970) i (niedokończonej) habilitacji.
Wszechświat – wszystko, co fizycznie istnieje: cała przestrzeń, czas, wszystkie formy materii i energii oraz prawa fizyki i stałe fizyczne określające ich zachowanie. Słowo "wszechświat" może być też używane w innych kontekstach, jako synonim słów kosmos (w rozumieniu filozofii), świat czy Natura. Natomiast w naukach ścisłych słowa wszechświat i kosmos są równoważne.

dewajana ( droga bogów, droga dew ) - droga prowadząca osoby przestrzegające zalecenia religijne Wed do nieba dew, by na następnym etapie uwolnili się całkowicie z niewoli samsary. We wczesnych upaniszadach uzyskiwanie wyzwolenia metodą odpowiadającą podążaniu drogą bogów określane jest jako kramamukti ( stopniowe wyzwolenie ) . Jednocześnie wskazuje się tam też możliwość sadjomukti ( natychmiastorwgo wyzwolenia ) dla jednostek zdolnych do utrzymania postawy szczególnie intensywnego wyrzeczenia .

karmamarga - głosząca wyzwolenie poprzez bezinteresowne (całkowicie nieegoistyczne) działania

bhaktimarga - najwyższą moc wyzwalającą upatruje w oddaniu Bogu (proces bhakti)

według Śiwasutr wyzwolenie można osiągnąć poprzez jeden z trzech sposobów:

śambhawa upaja - wchłonięcie w świadomość Śiwy
śakta upaja - percepcja Istoty, która zamanifestowała wszechświat
anawa upaja - sadhany i rytuały jogiczne

ćetjamuktata - droga umysłowego wyzwolenia. To metoda dźńanajogi objaśniana w dziele Jogawasisztha przypisywanemu Walmikiemu, twórcy Ramajany .

Odmiany stanu wyzwolenia

Rodzaje wyzwolenia

Muktikopaniszad opisuje następujące rodzaje wyzwolenia:

salokja - bezcielesny jogin rezydujący w brahmaloce w błogości, bliski Brahmie, postrzegający Go wszędzie we wszechświecie

sarupja - jogin zrównany z formą Brahmy, tożsamy

samipja - bliskość nieznająca przeszkód w zbliżeniu

sajudźja - jedność z Brahmą osiągnięta poprzez samadhi powodująca kompletną identyfikację .

Bhagawatapurana (III.29.13) :

sajudźja

salokja

sarupja

sarszti

samipja

Dźiwa Goswamin

antar - jedynie wewnętrzne doświadczenie

bahis - zewnętrzne doświadczenie Bhagawana

Poglądy na róźnice w jakości stanu końcowego

Ramanudźa głosił pogląd o istnieniu tylko jednego rodzaju mukti doświadczanego przez różnych wyzwolonych

Nimbarka i Ćajtanja uznawali możliwość doświadczania stanu wyzwolenia na różne sposoby

Madhwa wskazywał na gradację pozycji wyzwolonych dusz i wynikające z tego różnice w odczuwaniu błogości . Rozróżniał cztery rodzaje wyzwolenia dostępne dla bhaktów i piąty ( sarszti ) przynależny jedynie dewom ( istotom niebiańśkim ) .

Komentując rodzaje wyzwolenia Bhagawan Ramana Mahariszi objaśnia, iż nie ma różnic w jakości doświadczenia tego, który odszedł do brahmaloki metodami dewajany i tam osiągnął wyzwolenie, oraz mahatmy ( wyzwolonego w chwili śmierci ) i dźiwanmukty ( wyzwolonego za życia ) .

Wydawnictwo WAM, znane jako: Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy (WAM) (1872-1918, 1935-1994), Wydawnictwo Księży Jezuitów (1918-1935), Wydawnictwo WAM (od 1994) – najstarsze polskie wydawnictwo katolickie, założone w 1872 przez ks. Stanisława Stojałowskiego SJ w Krakowie.
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Universitas Catholica Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)