X tysiąclecie p.n.e. - Polski Serwis Naukowy

(Plejstocen, Paleolit – X tysiąclecie p.n.e. – IX tysiąclecie p.n.e. – Kalendarium) Początek Mezolitu, pierwszego okresu epoki Holocenu. Okres Bubalus na obszarze Sahary

około 10000 p.n.e. (10000 lat p.n.e. to inaczej 11950 lat BP i ok. 10150 lat C BP)

Jezioro Ancylusowe było trzecim etapem rozwoju Morza Bałtyckiego. Pojawiło się około 8 tysięcy lat 14C temu, kiedy dalszy proces topnienia lądolodu uwolnił od jego ciężaru większą część Skandynawii. W rezultacie obszar ten uległ izostatycznemu podniesieniu, odcinając Bałtyk od Morza Północnego i ponownie zmieniając jego status na jezioro (patrz Jezioro Lodowe). Wody jeziora uległy szybko wysłodzeniu. Jezioro to nazywane jest Jeziorem Ancylusowym od żyjących w nim pospolitych ślimaków z gatunku Ancylus fluviatilis (przytulik strumieniowy). Fauna morska w wyniku wysłodzenia całkowicie wymarła, poziom jeziora podniósł się, ale nie na tyle, aby zniwelować efekt wypiętrzenia bloku skandynawskiego. Ponowne przejście w stadium morskie nastąpiło dopiero po ostatecznym stopnieniu lądolodu, ok. 5,5 tysięcy lat temu. Powstało wówczas Morze Litorynowe.

Saamowie (Saami lub Sámi), Lapończycy – lud zamieszkujący Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej, obecnie w granicach: Norwegii, Finlandii, Rosji oraz Szwecji. Lapończycy to pierwotna ludność całej Skandynawii.

Wydarzenia

w Afryce dominowały ludy niskorosłe (140-150 cm u mężczyzn), negroidalnego typu. Ludy te trudniły się zbieractwem i łowiectwem. Najmniejszej postury byli Pigmeje

Europa

Kultura magdaleńska tworzy malowidła naskalne w jaskiniach na terenie dzisiejszej Francji

pierwsze ślady ludu Lapończyków na półwyspie skandynawskim

Azja

kultura Jōmon, początki garncarstwa w Japonii

Pierwsze prehistoryczne statuy odkryte Nevalı Çori i Göbekli Tepe blisko Urfy w dzisiejszej wschodniej Turcji

Ameryka Północna

pierwsze ślady osadnictwa na wyspach Królowej Charlotty położonych u wybrzeży kanadyjskiej prowincji Kolumbia Brytyjska

Główną bronią łowiecką stała się broń dystansowa jak ościenie.

Znaleziono czaszki z tego okresu noszące ślady trepanacji.

Ludność Świata

ludność świata ok. 10000 p.n.e. – 1 milion

Zmiany w środowisku

11650 lat BP (ok. 9700 p.n.e.) kończy się młodszy dryas – ostatnia zimna faza ostatniego zlodowacenia – a zaczyna się holocen – obecny interglacjał. Wraz z ociepleniem następowały drastyczne zmiany w środowisku. Wymarły zwierzęta megafauny.

Środowisko – ogół elementów nieożywionych i ożywionych, zarówno naturalnych, jak i powstałych w wyniku działalności człowieka, występujących na określonym obszarze oraz ich wzajemne powiązania, oddziaływania i zależności. Jest to pojęcie podrzędne w stosunku do przyrody, obejmującej również elementy ożywione.

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Koniec okresu zimna młodszego driasu – granica między Plejstocenem a Holocenem i tradycyjnie granica między Paleolitem a Mezolitem

po ustąpieniu lodowca ludzie osiedlają się w północnej Europie

9500-8000 BP – powstaje jezioro Ancylusowe, trzeci etap rozwoju Morza Bałtyckiego

Odkrycia i wynalazki

udomowienie kozy w Iranie

pomiędzy 12000 a 10000 lat temu udomowienie psa na bliskim wschodzie

ok. 9000 lat p.n.e. – udomowienie kozy na Subkontynencie indyjskim; uprawa grochu, fasoli, pieprzu, ogórków oraz hodowla bydła i świń w Tajlandii

Przypisy

Matti Tikkanen i Juha Oksanen. Late Weichselian and Holocene shore displacement history of the Baltic Sea in Finland. „Fennia”. 1-2 (180), 2002. (uwaga wszystkie daty w artykule to daty radiowęglowe)
Peter Savolainen, Ya-ping Zhang, Jing Luo, Joakim Lundeberg, Thomas Leitner (2002). "Genetic Evidence for an East Asian Origin of Domestic Dogs". Science 298: 1610. http://www.sciencemag.org/cgi/reprint/304/5674/1160.pdf%7Cdoi=10.1126/
Gupta, Anil K. i inni Origin of agriculture and domestication of plants and animals linked to early Holocene climate amelioration, Current Science, Tom 87, Nr. 1, 10 lipca 2004 59. Indian Academy of Sciences.
Gorman C. (1971) The Hoabinhian and After: Subsistence Patterns in Southeast Asia during the Late Pleistocene and Early Recent Periods. World Archaeology 2: 300-320