Yaoi - Polski Serwis Naukowy

Kolekcja yaoi

Yaoi (jap. やおい, yaoi) – gatunek mangi i anime, w którym głównym elementem fabuły są związki męsko-męskie. Wydawnictwa yaoi zawierają opisy zarówno scen emocjonalnych, jak i erotycznych. Głównymi ich odbiorcami są wbrew pozorom nie geje, ale heteroseksualne kobiety (ang. yaoi-fangirl).

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Stereotyp (z gr. stereos – "przestrzenny", typos – "wzorzec", "odcisk") – konstrukcja myślowa, zawierająca komponent poznawczy (zwykle uproszczony), emocjonalny i behawioralny, zawierająca pewne fałszywe przeświadczenie, dotyczące różnych zjawisk, w tym innych grup społecznych.

Typowi bohaterowie i podział ról

W yaoi występuje łatwo zauważalny podział głównych bohaterów na role, które są wobec siebie komplementarne:

seme (jap. せめ) – oznacza stronę aktywną/dominującą – odgrywa w związku rolę "prawdziwego mężczyzny"; słowo pochodzi od japońskiego słowa semeru, które oznacza dosłownie "atakować". W mangach i anime seme przedstawiany jest najczęściej jako mężczyzna dobrze zbudowany, wyższy od swojego partnera. Zazwyczaj ma krótkie włosy, wąskie oczy, mocniej zarysowany podbródek i rysy ciała.

uke (jap. うけ) – oznacza stronę podporządkowaną/bierną; słowo pochodzi od japońskiego słowa ukeru, które oznacza "odbierać". Uke najczęściej jest trochę dziewczęcy, z czym wiąże się jednak nie tyle jego wygląd zewnętrzny, ale cechy osobowości, jak wrażliwość, czułość, delikatność, chęć okazywania uczuć partnerowi w każdej sytuacji. W mangach i anime uke najczęściej przedstawiany jest jako osoba niższa, młodsza, o szczuplejszej budowie ciała w stosunku do swojego seme. Uke bardzo często utożsamiany jest również ze skłonnością do częstego płaczu, czy zamiłowaniem do pastelowych kolorów. Zwykle nie ma doświadczenia w sprawach seksualnych, a swoją orientację seksualną odkrywa, kiedy po raz pierwszy odbywa stosunek z seme.

Podane role są stereotypowe. Tyle ile jest mang i anime z gatunku yaoi, tyle jest różnych osobowości. Np. w The Tyrant Who Falls In Love Hinako Takanagi seme jest bardziej uczuciowy, wpatrzony w swojego wybranka jak w obrazek; próbuje zrobić wszystko, aby uke, z początku opierający się i nienawidzący wszystkiego, co homoseksualne, obdarzył go uczuciem. W one-shocie Naono Bohry Powód pożądania to uke jest z pozoru bardziej dojrzały i doświadczony. W Hidoi Otoko Masary Minase uke jest osobą dojrzałą, ustabilizowaną życiowo, a seme 20-letnim, samolubnym, swawolnym i nie do końca dojrzałym mężczyzną.

Osobowość – wewnętrzny system regulacji pozwalający na adaptację i wewnętrzną integrację myśli, uczuć i zachowania w określonym środowisku w wymiarze czasowym (poczucie stabilności). Jest to zespół względnie trwałych cech lub dyspozycji psychicznych jednostki, różniących ją od innych jednostek.

One-shot (ang. jedno ujęcie) – jednotomowy komiks, zamykający się w od kilkunastu do kilkuset stron. W przypadku mangi jest to zazwyczaj indywidualna historia, publikowana jako osobne wydawnictwo, zaś w komiksie amerykańskim one-shoty to z reguły jednozeszytowe dodatkowe opowieści powiązane z jakąś serią, oznaczone w niej jako numer specjalny.

Inne warianty gatunku

Osobne artykuły: shōnen-ai, yuri i shōjo-ai.

Łagodniejszą odmianą gatunku jest shōnen-ai (jap. chłopięca miłość), w której opisy scen erotycznych są pomijane lub nawiązuje się do nich poprzez aluzje, a całość bardziej skupia się na emocjach i uczuciach pomiędzy bohaterami płci męskiej.

Manga (jap. 漫画: man – wykonane szybko i lekko; ga – obraz, rysunek) – japońskie słowo wywodzące się ze sposobu ozdabiania rycin i innych form sztuki użytkowej, współcześnie używane poza Japonią oznacza japoński komiks.

Shōjo-ai lub shoujo-ai (jap. 少女愛, dziewczęca miłość) – na Zachodzie termin używany na określenie mangi lub anime opowiadających o miłości między dwiema kobietami albo dziewczynami. Określenie to nie funkcjonuje w Japonii jako określanie gatunku. Termin shōjo-ai, na wzór shōnen-ai, wymyślili Amerykanie, a używa się go w stosunku do mang i anime, które koncentrują się jedynie na uczuciowym związku dwóch dziewcząt i ograniczają się co najwyżej do pocałunków, a nie przedstawiają – w przeciwieństwie do yuri – scen erotycznych. W Japonii zarówno lesbijska erotyka, jak i romanse nazywane są yuri. Główną grupą czytelników tego typu mang są młode dziewczęta.

Alternatywną formą gatunku, opisującą związki lesbijskie, jest yuri oraz analogicznie łagodniejsza forma – shōjo-ai (jap. dziewczęca miłość).

Przykładowe tytuły yaoi

Level C

Zetsuai 1989

Target in the Finder

Ai no Kusabi (anime)

Gravitation (manga i anime)

Wydawnictwa yaoi w Polsce

Nakładem wydawnictwa Saisha ukazały się trzy tytuły mangi: Wild Rock, Ai no kusabi oraz Cutlass – wydania jednotomowe.

Nakładem wydawnictwa Kasen ukazały się: Yaoi Edition 1 i Yaoi Edition 2 Saihoshi.

Wydawnictwo Waneko wydaje mangę Yami no Matsuei (do tej pory ukazało się 11 tomów).

Studio JG wydało jednotomowe mangi Liberty ★ Liberty oraz Croquis.

Anime-Virtual wydało anime Gravitation, serie TV i OVA w formie 5 płyt DVD.

Wydawnictwo The Cold Desire jedyne w Polsce wydaje mangi yaoi młodych twórców i debiutantów oraz powieści o tej tematyce (tzw. yaoi novel)

W 2011 roku powstało wydawnictwo Omikami

Zobacz też

yuri

shōnen-ai

shōjo-ai

Przypisy

Reading Boys' Love in the West
What are Seme-Uke Relationships?. [dostęp 2010-08-05].

Lesbijka – kobieta o orientacji homoseksualnej. Określenie pochodzi od greckiej wyspy Lesbos, gdzie żyła poetka Safona, której przypisuje się uwielbienie dziewcząt.

Homoseksualizm (z . Jest jedną z orientacji seksualnych obok heteroseksualizmu, czyli popędu do płci przeciwnej oraz biseksualizmu, czyli popędu ukierunkowanego na obie płci. W seksuologii, szczególnie w starszej literaturze, spotykane jest użycie słowa homoseksualizm także w odniesieniu do seksu homoseksualnego.