Ypsilon Andromedae - Polski Serwis Naukowy

Współrzędne: 013647,80; +41°24'20,00"

Ypsilon Andromedae (υ And) – gwiazda o typie widmowym F8V, położona w gwiazdozbiorze Andromedy, w odległości ok. 44 lat świetlnych od Ziemi, o jasności obserwowanej 4,09. Masę gwiazdy szasuje się na 1,28 masy Słońca, barwa tej gwiazdy jest żółtobiała, a temperatura na powierzchni wynosi ok. 6100 K. Gwiazda ta ma towarzysza, którym jest czerwony karzeł Ypsilon Andromedae B o rozmiarach mniejszych niż Słońce.

Kelwin – jednostka temperatury w układzie SI równa 1/273,16 temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody, oznaczana K. Definicja ta odnosi się do wody o następującym składzie izotopowym: 0,00015576 mola 2H na jeden mol 1H, 0,0003799 mola 17O na jeden mol 16O i 0,0020052 mola 18O na jeden mol 16O[1].

Czerwony karzeł – mała i stosunkowo chłodna gwiazda ciągu głównego późnego typu widmowego K lub M. Masa i średnica gwiazd tego typu stanowi mniej niż 1/3 tych wielkości Słońca. Temperatura powierzchni wynosi najwyżej 3 500 K. Gwiazdy te emitują niewielkie ilości światła, czasem nawet tylko 1/10 000 ilości światła słonecznego. Z powodu wolnego tempa spalania wodoru, ich szacowany czas życia jest bardzo długi i wynosi od dziesiątek miliardów do bilionów lat.

Układ planetarny

Układ planetarny Ypsilon Andromedae (NASA, ESA i A. Feild STScI), ilustracja nie uwzględnia odkrytej później czwartej planety.

Do 1999 roku astronomowie zidentyfikowali trzy planety krążące wokół tej gwiazdy: Ypsilon Andromedae b, c i d. Był to pierwszy odkryty układ złożony z kilku planet krążących wokół gwiazdy ciągu głównego innej niż Słońce. Długofalowy trend zmian prędkości radialnej wykazał też istnienie czwartej planety, Ypsilon Andromedae e, o ponad dziesięcioletnim okresie obiegu. Wszystkie te ciała są gazowymi olbrzymami; Ypsilon Andromedae d krąży w obrębie ekosfery gwiazdy i jeżeli posiada dostatecznie masywne księżyce, aby posiadały atmosferę, to na ich powierzchni woda może istnieć w stanie ciekłym.

Andromeda (łac. Andromeda, dop. Andromedae, skrót And) – duży i wyrazisty gwiazdozbiór nieba północnego, który zdaje się wyrastać z Kwadratu Pegaza. Jedna z gwiazd – Alpheratz (Sirrah) jest jednym z obiektów składających się na kształt konstelacji Pegaza.

Gwiazdozbiór (konstelacja) to grupa gwiazd zajmujących określony obszar sfery niebieskiej. Z czasem gwiazdy te połączono w symboliczne kształty i nadano im nazwę pochodzącą z mitologii (np. gwiazdozbiór Centaura, Cefeusza itp). Gwiazdy tworzące gwiazdozbiór nie są ze sobą zazwyczaj fizycznie związane, a ich bliskie położenie na niebie jest wywołane geometrycznym efektem rzutowania ich położeń na sferę niebieską.

Obserwacje tego układu wskazują, że płaszczyzny orbit planet c i d są nachylona pod kątem 30° jedna do drugiej. Nachylenie to może być skutkiem silnych oddziaływań grawitacyjnych lub nawet zderzeń pomiędzy ciałami w układzie, które mogły być wywołane przez grawitację masywnych planet lub czerwonego karła. Dzięki określeniu nachylenia orbity do osi obserwacji, możliwe stało się wyznaczenie rzeczywistej masy planet c i d.

Planeta pozasłoneczna, egzoplaneta (gr. exo: poza, na zewnątrz) – planeta znajdująca się w pozasłonecznym układzie planetarnym, czyli układzie wokół gwiazdy (lub gwiazd) innej niż Słońce.

Ekostrefa (gr. oikos dom + sphaira kula) - inaczej "strefa warunków sprzyjających powstaniu życia" - strefa wokół gwiazdy, w postaci zbliżonej do pierścienia, w którego obrębie na wszystkich znajdujących się planetach panują warunki fizyczne i chemiczne umożliwiające powstanie, utrzymanie i rozwój życia - organizmów.

Zobacz też

lista gwiazd w gwiazdozbiorze Andromedy

lista gwiazd posiadających planety

lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach

Przypisy

↑ Barbara E. McArthur, et al.. New observational constraints on the υ Andromedae system with data from the Hubble Space Telescope and Hobby-Eberly Telescope. „Astrophysical Journal”. 715 (2). [dostęp 1.12.2010].
S. Curiel, et al.. A fourth planet orbiting υ Andromedae. „Astronomy & Astrophysics”. 525, 2.12.2010. [dostęp 2.12.2010].
Gwałtowna przeszłość układu Ypsilon Andromedae
Rory Barnes. Origin and Dynamics of the Mutually Inclined Orbits of Upsilon Andromedae c and d. „Astrophysical Journal”. [dostęp 1.12.2010].

Linki zewnętrzne

Ypsilon Andromedae w bazie SIMBAD (ang.)

Gwiazda – kuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy. Najbliższa Ziemi gwiazda, Słońce, jest źródłem większości energii na Ziemi. Inne gwiazdy można obserwować na nocnym niebie, gdyż wtedy nie przyćmiewa ich Słońce. Najlepiej widocznym na sferze niebieskiej gwiazdom od dawna nadawano różne nazwy, łączono je także w gwiazdozbiory. Astronomowie pogrupowali gwiazdy oraz inne ciała niebieskie w katalogi astronomiczne, które zapewniają ujednolicone nazewnictwo tych obiektów.

Ziemia (łac. Terra) − trzecia licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu.