Złota rybka - Polski Serwis Naukowy

Złote rybki w akwarium

Odmiana welon

Złota rybka – ogólna nazwa licznych odmian hodowlanych chińskich populacji jednego z podgatunków karasia złocistego – Carassius auratus auratus – popularnie zwanego karasiem ozdobnym lub welonem, choć ta ostatnia nazwa odnosi się tylko do niektórych odmian o długich płetwach. Złote rybki to popularne na całym świecie ryby akwariowe. Były hodowane w basenach (sadzawki, oczka wodne) i akwariach w Chinach już od VII wieku n.e. Znanych jest wiele odmian różniących się kształtem ciała, długością i kształtem płetw, jak i ubarwieniem. Poszczególne odmiany powinny odpowiadać określonym normom, a prowadzący do tego proces jest długotrwały, dlatego "rasowe" osobniki są trudno dostępne i bardzo drogie. Ryby te nie są polecane dla początkujących akwarystów. Zwłaszcza trzymanie ich w kulach wywołuje często burzliwe dyskusje – jako sporych rozmiarów ryby stadne powinny być trzymane w zbiornikach o odpowiednio dobranej wielkości i właściwej filtracji wody.

Karaś złocisty, karaś chiński (Carassius auratus) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), w starszej literaturze określany nazwą karaś srebrzysty chiński. Od jednego z jego podgatunków wywodzą się liczne odmiany złotej rybki – popularnej ryby akwariowej.

Zwierzę zmiennocieplne (poikilotermia, pojkilotermia, ektotermia, zimnokrwistość) – zwierzę, którego temperatura ciała jest zmienna i zależy od temperatury otoczenia, cecha charakterystyczna ryb, płazów i gadów.

Występowanie

Złota rybka nie występowała w naturze w formie dzikiej. Jest efektem selekcji prowadzonej od ponad 1000 lat w Chinach, a następnie w Japonii, Wietnamie i w kilku innych krajach. W wyniku celowej lub przypadkowej introdukcji (uciekinierzy z hodowli) pojawiła się w wodach śródlądowych wielu krajów świata. W niektórych utworzyła trwałe, zdziczałe populacje.

Oczlik (Cyclops) - rodzaj skorupiaków z rodziny Cyclopidae. Ciało długości od 3 do 25 mm składa się z głowotułowia i segmentowanego odwłoka. Na głowie posiada oko nauplisowe i 2 pary czułków. Na tułowiu występuje 5 par dwu gałęziastych odnóży zakończonych szczecinkami. Odwłok kończy się widełkami. Samice noszą dwa pakiety jaj. Oczliki występują w dużych ilościach w planktonie. Są pokarmem dla ryb. Narządem ruchu są czułki.

Domestykacja zwierząt (od łac. domesticus – domowy), udomowienie zwierząt – całokształt procesów przekształcania się cech i właściwości morfologicznych, fizjologicznych, rozwojowych i psychicznych zwierzęcia dzikiego następujący w wyniku długotrwałego oddziaływania człowieka na zwierzęta, zwłaszcza poprzez ludzką ingerencję na czynniki genetyczne i środowiskowe.

Budowa

Dziko żyjące karasie, od których wywodzą się złote rybki mają wysokie, srebrnoszare lub oliwkowoszare ciało oraz grubą nasadę ogona. Ciało jest osłonięte dużymi łuskami cykloidalnymi. Górna krawędź płetwy grzbietowej jest lekko wklęsła. U form dziko żyjących zdarzają się jednak osobniki o ciele niskim i krótszym

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Dynastia Qin (wym. ćśin lub ćchin) - pierwsza dynastia w historii Cesarstwa Chińskiego, założona w 221 r. p.n.e. przez Pierwszego Cesarza. Obalona na skutek ludowego powstania w roku 206 p.n.e..

Historia domestykacji

Hodowla złotych rybek rozpoczęła się w Chinach. Chińczycy poławiający karasie, popularne w Chinach ryby konsumpcyjne, przenosili je z naturalnych siedlisk do małych zbiorników wodnych w sąsiedztwie domostw, gdzie były przechowywane żywe w celu spożycia w późniejszym okresie. Pierwsze pisemne wzmianki o rybach z czerwonymi łuskami pochodzą z Chin, z czasów dynastii Qin (265–420 n.e.). Ryby te widziano w jednym z jezior w górach Lushan i w Rzece Czerwonej w pobliżu dzisiejszej prowincji Shaanxi. Nie ma wprawdzie pewności, że te właśnie ryby były protoplastami dzisiejszych złotych rybek, ale jest to wysoce prawdopodobne. Przypuszczalnie, w wyniku celowego dobierania czerwono ubarwionych osobników uzyskano pierwsze odmiany hodowlane. Przyjmuje się, że początek celowej hodowli złotych rybek przypada na okres panowania dynastii Tang (618–907 n.e.). Z tego okresu pochodzi wiele notatek o hodowlach złotych rybek.

Jawa – wyspa w , co oznacza, że jest ona najgęściej zaludnioną wyspą na świecie. Na obszarach nizinnych Jawy Centralnej na jeden km² przypada 2000 osób. Powierzchnia Jawy to 126,7 tys. km², co daje jej trzynaste miejsce na świecie i piąte w Indonezji.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Drewniany zbiornik ze złotymi rybkami – okres samurajów

Niektórzy badacze dopatrują się wpływu buddyzmu na zmianę podejścia hodowców do tych zwierząt: uratowanie (darowanie życia) niektórych zwierząt przeznaczonych do spożycia było dobrym uczynkiem wpływającym na dalszy los człowieka. W ten sposób zaczęły się pojawiać w Chinach małe zbiorniki wodne nazywane stawami miłosierdzia, a praktyka darowania zwierzęciu życia nazwana została fang-sheng (ang. releasing life).

Welon – odmiana karasia ozdobnego, zwanego potocznie złotą rybką. Ryby akwaryjne, które nie występują w środowisku naturalnym. Żyją nawet do 30 lat, jeżeli się o nie dba. Ryba bardzo ruchliwa z dziwnymi zwyczajami.

Łuski – cienkie płytki kostne pokryte szkliwem osadzone w kieszonkach, stanowiące osłonę ciała, przeważnie ułożone w podłużne i poprzeczne szeregi, zachodzące na siebie dachówkowato, pokryte śluzem. U wielu gatunków kolor łusek pełni funkcję maskującą. Są one wytworem skóry właściwej. Łuski wraz z pokrywającym je śluzem zmniejszają opór ciała poruszającej się ryby.

Po 960 n.e., za panowania kolejnej dynastii – Song, złote rybki pojawiły się (wraz z wieloma innymi zwierzętami) w prywatnych basenach domowych. Ten okres jest przyjmowany za początek domestykacji tych ryb i celowego krzyżowania wybranych osobników. Początkowo, hodowcami złotych rybek byli wyłącznie ludzie zamożni, zwykle właściciele ziemscy.

Samolot odrzutowy, odrzutowiec – samolot, którego napęd stanowi jeden lub więcej silników odrzutowych. Ściślej rzecz biorąc silniki są najczęściej turboodrzutowymi albo turbowentylatorowymi. Samoloty te rozwijają znaczne prędkości, często poddźwiękowe, a nawet naddźwiękowe.

Nimfa – odmiana hodowlana chińskiej populacji złotej rybki wywodzącej się od jednego z podgatunków karasia złocistego – Carassius auratus auratus, w hodowli akwarystycznej popularnie zwanymi welonami.

Historia hodowli i introdukcji

Z początkiem 2. tysiąclecia rosła liczba entuzjastów złotych rybek oraz znaczenie tych zwierząt w życiu ludzi. Hodowle jednogatunkowe umożliwiały hodowcom nabieranie doświadczenia, umożliwiały tworzenie nowych odmian i ich propagację. W XIII wiek funkcjonował już handel odmianami złotych rybek, nazywany ‘yu-er-huo’. Przeniesienie ryb z basenów do zbiorników przypominających akwarium nastąpiło pomiędzy XIII a XVI wiekiem. Od tego czasu hodowcami byli zarówno ludzie bogaci, jak i mniej zamożni.

Kometa (ang. Comet) – odmiana hodowlana chińskiej populacji złotej rybki wywodzącej się od jednego z podgatunków karasia złocistego – Carassius auratus auratus, w chodowli akwarystycznej popularnie zwanymi welonami.

Ikra – komórki jajowe ryb. W budowie i funkcji zasadniczo nie odbiega od jaj innych zwierząt – najważniejsza różnica to znacznie większa ilość żółtka w ikrze, porównując z typowymi przedstawicielami innych grup. Pojęcie to bywa także używane do określania jaj części wodnych stawonogów, mięczaków i szkarłupni.

Obserwacje odnotowane w 1590 roku mówią o odmianach o krótkim ciele i podwójnoogonowych, zawierają także niejasną notatkę o teleskopowych oczach. Takie oczy u złotych rybek były z pewnością znane w połowie XVIII wieku. W Europie odmiany teleskopowe upowszechniły się pod koniec XIX wieku.

Teleskop - odmiana złotej rybki. Od welona różni się krótszymi płetwami i kształtem oczu. Oczy są jego szczególną ozdobą, powinny być koliste lub w kształcie migdała o jednakowej wielkości. Wymagania jak u pozostałych złotych rybek.

Indochiny - nazwa stosowana dla określenia wschodniej części Półwyspu Indochińskiego (Azja Południowo-Wschodnia), obejmującej współcześnie państwa Laos, Kambodża (Kampucza) i Wietnam. Nazwa ta została nadana przez Europejczyków, którzy zwrócili uwagę na wpływ kultury chińskiej i hinduskiej na kulturę rodzimą tego obszaru.

Odmiana wakin – XVIII-wieczny rysunek Shinnosuke Matsubara z "Goldfish and Their Culture in Japan"

Obraz The Goldfish Seller (Sprzedawca złotych rybek) – George Dunlop Leslie (1835–1921)

Ryby o przezroczystych łuskach pojawiły się w 1688, ale przez długi czas pozostawały słabo rozprzestrzenione. Ta cecha utrzymała się w odmianie teleskop kaliko, a następnie została przekazana w drodze krzyżowania do odmiany szubunkin i do większości odmian podwójnoogonowych. Brak płetwy grzbietowej odnaleziono na ilustracji z 1726. W Europie takie ryby były znane w 1760.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Oranda – odmiana welona. Jedna z ras złotych rybek żyjących w Chinach i Japonii. To ozdobny karaś charakteryzujący się wystającą głową w kształcie maliny.

Historia rozprzestrzeniania się złotych rybek w Azji jest słabo udokumentowana. Wydaje się prawdopodobne, że najpierw dotarły do Indochin i krajów sąsiadujących z Chinami, a dopiero później do Japonii, gdzie pojawiły się w początkach XVI wieku . Za protoplastów japońskich odmian uważane są chińskie odmiany: hibuna wakin, ranchu, ryukin i demekin.

Wietnam (oficjalnie: Socjalistyczna Republika Wietnamu, wiet.: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) − państwo w Azji Południowo-Wschodniej. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Z liczbą ludności ponad 86 mln, jest 13. co do wielkości populacji państwem świata.

Wazonkowcowate, wazonkowce, doniczkowce (Enchytraeidae) – rodzina małych i średniej wielkości pierścienic zaliczanych do skąposzczetów. Są szeroko rozprzestrzenione, szczególnie w strefach klimatu umiarkowanego. Znanych jest kilkaset gatunków występujących na lądzie oraz w przybrzeżnej strefie jezior i mórz. W faunie Polski odnotowano 94 gatunki, m.in. wazonkowiec biały (Enchytraeus albidus) i wazonkowiec czerwony (Lumbricillus lineatus).

Pierwszym europejskim krajem, do którego sprowadzono – pochodzące z Makau lub, według innej wersji, z Jawy przez Afrykę Południową – żywe okazy złotych rybek była Portugalia. Nastąpiło to prawdopodobnie w XVII w. W literaturze wymieniane są dwie daty: 1611 lub 1691, lecz z powodu braku jednoznacznego źródła daty te podawane są w wątpliwość. Z tego samego wieku (rok 1691) pochodzą pierwsze zapisy z Anglii. W XVIII wieku te akwariowe ryby rozprzestrzeniły się po Europie i dotarły do Rosji. Pierwsze rozmnożenie w północnej Europie odnotowano w Holandii w 1728 roku.

Akwarium – zbiornik o pojemności od kilku litrów do kilkudziesięciu tysięcy litrów, mający co najmniej jedną ścianę z materiału przezroczystego, służący do kontrolowanej hodowli oraz prezentacji organizmów żyjących w środowisku wodnym (słodko- lub słonowodnym).

Nieważkość – stan, w którym działające na układ ciał siły zewnętrzne nie wywołują wzajemnych ciśnień (nacisków) części układu na siebie, a wewnętrzne oddziaływania grawitacyjne są pomijalne.

Za datę introdukcji do Stanów Zjednoczonych przyjmuje się rok 1874. Krótko później pojawiły się pierwsze odmiany amerykańskie: veiltail (welon) i comet (kometa). Wielka Brytania dopiero znacznie później mogła pochwalić się nowymi odmianami szubunkina (londyńską i brystolską).

Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.

Akwarium kulowe ─ ozdobne akwarium wykonane techniką dmuchania szkła w kształcie kuli o litrażu od 1 do 30 litrów, błędnie uchodzi za przeznaczone głównie do trzymania jednej złotej rybki lub bojownika. Akwaria tego typu, ze względu na atrakcyjność wizualną, mogą być stosowane jako ozdobne opakowanie dla ryby (ryb) wręczanej jako prezent. Przy czym obdarowany z powodów humanitarnych, estetycznych i praktycznych powinien jak najszybciej umieścić otrzymane ryby w normalnym zbiorniku. Wśród akwarystów idea akwarium kulowego jest silnie zwalczana, głównie dlatego, że wobec niemożności utrzymania równowagi biologicznej w tak małym zbiorniku (utrudniony montaż odpowiednio wydajnego systemu filtracyjnego i napowietrzającego) - ryby w nim żyjące skazane są na bardzo złe warunki i powolną śmierć. Przez swój kształt i utrudnioną dla niego orientację w przestrzeni, spowodowaną brakiem narożników i ścianek, powodują ciągły stres i negatywnie wpływają na ich zdrowie, zmniejszając ich odporność na choroby. Ponadto ryba, która przez dłuższy czas mieszkała w kuli, często nawet po wpuszczeniu do normalnego, prostopadłościennego akwarium cały czas pływa w kółko.

Badania doświadczalne

Złota rybka była wykorzystywana jako obiekt badań w laboratoriach. M. in. została wykorzystana do badań nad zachowaniem się tego gatunku w stanie nieważkości z wykorzystaniem samolotu odrzutowego mogącego uzyskać przyspieszenie większe od 1 g

Współczesne odmiany

W trakcie ponad tysiącletniej hodowli złotych rybek uzyskano około 300 odmian (form hodowlanych, czasami nazywanych rasami). Liczba odmian w samych Chinach dorównuje liczbie ras gołębi występujących na całym świecie. Oprócz odmian chińskich powstało kilkadziesiąt odmian japońskich i amerykańskich. Pozostałe kraje mogą się poszczycić wyhodowaniem znacznie mniejszej liczby odmian tej ryby.

Tarło – akt płciowy u ryb prowadzący do połączenia jaja z plemnikiem. Nazwa pochodzi od specyficznego zachowania się ryb w tym okresie. Ryby stają się niespokojne, ocierają się bokiem o dno, samce ocierają się bokiem o samice polewając mleczem składaną ikrę. Ryby w tym okresie nazywa się tarlakami, a miejsce, gdzie tarło się odbywa – tarliskiem.

Rzeka Czerwona (chin. upr.: 红河; chin. trad.: 紅河; pinyin: Hóng Hé; wiet.: Sông Hồng lub Hồng Hà; górny odcinek nazywa się po chińsku Yuán Jiāng) – rzeka w południowych Chinach i północnym Wietnamie.

Klasyfikacja odmian złotych rybek jest różna w poszczególnych krajach, ale opracowano niektóre standardy powszechnie uznawane.

Ciało odmiany kometa jest zbliżone kształtem do formy wyjściowej

Wysokość ciała odmiany ranchu jest większa od połowy długości

Do ważniejszych, podstawowych cech decydujących o klasyfikacji danej odmiany należy kształt ciała ryby (ciało wydłużone lub krótkie), stopień rozwinięcia płetw (pojedyncze lub podwójne) oraz zawartość guaniny decydującej o stopniu przezroczystości łusek i skóry. Ubarwienie ryby ma mniejsze znaczenie w ocenie standardu.

Ryby konsumpcyjne, ryby jadalne – gatunki ryb poławiane przez człowieka w celu natychmiastowego spożycia lub do dalszego przetworzenia poprzedzającego spożycie przez ludzi. Są stosunkowo łatwym do pozyskania źródłem mięsa, wykorzystywanym przez około 60% populacji, zwłaszcza w krajach nadmorskich. Odrębnym produktem pozyskiwanym z ryb jest kawior. Pozyskiwanie ryb konsumpcyjnych i owoców morza (frutti di mare) jest głównym zadaniem rybołówstwa i rybactwa śródlądowego.

Ranchu - odmiana hodowlana chińskiej populacji złotej rybki wywodzącej się od jednego z podgatunków karasia złocistego – Carassius auratus auratus, w chodowli akwarystycznej popularnie zwanymi welonami. Jest to jeden z typów odmiany lwia główka.

Dwa główne kształty ciała złotych rybek rozróżniane są na podstawie porównania z formą wyjściową, której ciało jest wydłużone i bocznie spłaszczone. Za odmiany zbliżone kształtem do tej formy uważa się te, których szerokość jest mniejsza od połowy długości.

Drugą grupę stanowią odmiany o krótkim ciele – wysokość ryby przekracza połowę jej długości. Dodatkowo, u odmian o krótkim ciele płetwy – ogonowa i odbytowa – są całkowicie rozdzielone, a ich połówki są równomiernie rozwinięte. Z tej cechy wynika równoległy podział na odmiany podwójnoogonowe (o krótkim ciele) i pojedynczoogonowe (o ciele wydłużonym).

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Lushan (chiń. 庐山, pinyin: Lúshān; dawniej także ang. Kuling / Guling) - górzysty region w pobliżu miasta Jiujiang w prowincji Jiangxi we wschodnich Chinach, wykorzystywany pod uprawę herbaty. Najwyższym sztytem jest Hanyang Feng (汉阳峰, Hànyáng Fēng) w masywie Lu Shan o wysokości 1474 m n.p.m.. W regionie utworzono park krajobrazowy Lushan (庐山风景区, Lúshān fēngjǐng qū), który w 1996 roku został wpisany na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO ze względu na swoje znaczenie dla historii Chin.

Ze względu na przezroczystość łusek i skóry wyróżniane są trzy grupy odmian:

metaliczne (błyszczące) – wszystkie łuski są widoczne,

opalizujące (perłowe) – łuski są nadal widoczne, ale o perłowym połysku,

matowe – łuski są słabo widoczne.

Najczęstsze ubarwienie odmian metalicznych to intensywne pomarańczowe, prawie czerwone, źółć chromowa (żółte ciemne) albo aksamitnoczarne (u odmiany teleskop).

Szubunkin – odmiana welona. Wywodzi się z Japonii. Podstawowe ubarwienie niebieskie z plamami koloru czerwonego, pomarańczowego, żółtego i fiołkoworóżowego. Dodatkowo całe ciało upstrzone jest małymi czarnymi plamkami. Ich japońskie przezwisko to "Poor Mans Koi".

Niebowid (ang. Celestial eye) - jedna z odmian złotej rybki żyjących w Chinach i Korei. Niebowidy ryby o teleskopowych oczach, charakteryzują się krótkim i owalnym ciałem.

Pozostałe odmiany cechuje większa różnorodność ubarwienia. Oprócz kolorów pożądanych u odmian metalicznych występują barwy: czerwona, niebieska, fioletowa i brązowa – w różnych kombinacjach kolorów i deseni.

Standardy odmian złotych rybek w Polsce

Odmiana perłołuska

W Polsce istniał w latach 80. XX wieku Klub Miłośników Złotych Rybek założony przez Adama Latuska przy Zarządzie Głównym Polskiego Związku Akwarystów. PZA wydał w 1984 roku broszurę pt. ”Hodowla złotych rybek w stawach” – tłumaczenie z j. angielskiego zasad oceny i standardów złotych rybek opracowanych przez Brytyjską Federację Towarzystw Akwarystycznych. Propozycję polskich standardów w oparciu o wzorce innych krajów przedstawił Adam Latusek w czasopiśmie Akwarium. Opisał w nim następujące odmiany:

Centymetr (symbol: cm) – jednostka długości, podwielokrotność metra, równa 10−2 m. Centymetr jest jednostką podstawową w układzie jednostek miar CGS (centymetr gram sekunda). W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-2 m, czyli 1 · 10-2 m.

Agresja (łac. aggresio – napaść) – zespół zachowań zmierzających do zmuszenia przeciwnika do odstąpienia od swoich zamiarów lub praw (np. chęć zawładnięcia terytorium lub zdobyczą). Agresja może stać się aktem fizycznej przemocy wobec przeciwnika (ofiary agresji) lub jedynie sygnalizacją możliwości dokonania takiego aktu. Na agresję składa się wiele różnych wzorców zachowań.

kometa,

szubunkin (londyński i brystolski),

lwia główka (typ oranda i ranchu),

kogutek,

perłołuska.

Kolejny taki artykuł ukazał się w czasopiśmie Nasze Akwarium w 2005 roku.

Ryby spotykane w handlu w Polsce z reguły nie odpowiadają standardom.

Biologia

Są to ryby energicznie, ciągle przebywające w ruchu. Nie wykazują agresji wobec przedstawicieli swojego gatunku. Dorastają do 30 cm długości. Hodowane w odpowiednich warunkach są wytrzymałe. Należą do ryb długowiecznych i zdarza się, że dożywają w niewoli do 20, a nawet 30 lat.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Rurecznikowate, rureczniki – grupa małych i średniej wielkości, kosmopolitycznych pierścienic o czerwonawo ubarwionym, wydłużonym ciele, zaliczanych do skąposzczetów, tradycyjnie klasyfikowana w randze rodziny Tubificidae, a w wyniku rewizji taksonomicznych oraz decyzją ICZN z 2007 roku pod nową nazwą naukową: Naididae. Dla zachowania zgodności z opisami w dotychczasowej literaturze w dalszej części omawiana jest grupa rureczników w tradycyjnym znaczeniu, czyli bez najadowatych. Tym ostatnim poświęcony jest odrębny artykuł.

Akwarium

Różne odmiany złotych rybek w akwarium

Zbiornik duży (minimum 100-litrowy), jasny, z drobnoziarnistym podłożem i mocno osadzonymi roślinami. Ryby te przebywają w dolnej i środkowej strefie akwarium. "Lubują się" w przekopywaniu podłoża zbiornika. Przy bardzo miałkim podłożu, np. piasku, ryby silnie mącą wodę. Rośliny wyłącznie o silnych i dużych liściach, gdyż inne zostaną uszkodzone lub zjedzone.

Carassius auratus auratus – podgatunek karasia złocistego, protoplasta popularnych ryb akwariowych hodowanych na całym świecie w wielu odmianach, powszechnie określanych wspólną nazwą – złota rybka. Jest również wykorzystywany jako gatunek doświadczalny.

Twardość wody - jest to cecha wody, będąca funkcją stężenia soli wapnia, magnezu i innych metali, które są zdolne do tworzenia soli na wyższym niż pierwszy stopniu utlenienia.

Woda

Od miękkiej do twardej, najkorzystniejsza jest woda o odczynie nieznacznie kwaśnym – pH w granicach 6,6–6,8, twardość wody średnia, około 8-12 °n, o temperaturze 15–25 °C, chociaż większość odmian złotych rybek może przebywać w wodzie o temperaturze w przedziale 8–30 °C. Konieczne jest dobre filtrowanie i napowietrzanie. Wymiana woda powinna odbywać się regularnie co 2–3 tygodnie, 20–30% wody należy wymienić na świeżą. Zmiennocieplność złotej rybki powoduje, że potrafi ona znieść czasową obniżkę temperatury nawet do prawie kilku stopni powyżej zera . Delikatne formy wymagają jednak aby utrzymywać hodowlę w temperaturze 18 do 24°C.

Pyzatek (ang. Bubble Eye) jest odmianą złotej rybki. Specyfiką tej odmiany jest posiadanie worków wypełnionych limfą pod oczami. Brak płetwy grzbietowej.

Ryba akwariowa – ryba umieszczona w specjalnym zbiorniku przeznaczonym do jej obserwacji i hodowli. Pierwsze wzmianki o hodowli ryb dla celów rozrywkowych pochodzą od Sumerów, którzy zajmowali się tym co najmniej 2500 lat p.n.e.

Pokarm

Złote rybki są wszystkożerne. Można im podawać wszystkie dostępne pokarmy dla ryb akwariowych, np. : rureczniki, wazonkowce, rozwielitki, oczliki, dżdżownice oraz pokarmy suche. Dietę należy wzbogacać pokarmem roślinnym.

Rozmnażanie

Odmiany złotych rybek są zdolne do rozrodu. Tarło w stosunku 2:1 (samiec/samica) w wodzie o niskim poziomie (ok. 25-30 cm). Przystępują do tarło po okresowym przechłodzeniu wody. Dobrana para, po osiągnięciu wieku 3 do 4 lat, składa ikrę w liczbie do 2000 sztuk. Ikra składana jest na roślinności wodnej, rozwija się w temperaturze do 24 °C. Dorosłe osobniki zjadają własną ikrę, dlatego powinny być usunięte ze zbiornika zaraz po jej złożeniu.

Introdukcja (łac. introductio – wprowadzenie, wstęp) – wprowadzenie nierodzimego gatunku lub niższego taksonu pochodzącego z innego geograficznie regionu, jako nowego elementu danej biocenozy. W rolnictwie jest to celowe wprowadzenie przez człowieka na teren uprawy chronionej organizmów pożytecznych.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Choroby

Odmiany złotych rybek podatne sa na choroby, m.in. na herpeswirusową martwicę układu krwiotwórczego karasi ozdobnych

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Złota rybka

Akwarystyka,

słodkowodne ryby akwariowe.

Przypisy

Andrzej Trepka, Ilustrowana encyklopedia ryb, Warszawa, Przedsiębiorstwo Handlowo-Wydawnicze Arystoteles Marek Matusiak, 2007 str.172-173 ISBN 978-83-60910-08-5
↑ Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
↑ E. K. Balon. About the oldest domesticates among fishes. „Journal of Fish Biology”. 65 (Supplement A), s. 1–27, 2004. doi:10.1111/j.0022-1112.2004.00563.x (ang.).
↑ Joseph Smartt: Goldfish varieties and genetics: a handbook for breeders. John Wiley and Sons, 2001, s. 216. ISBN 0852382650.
Jerzy A. Splitt, Złote rybki w stanie nieważkości, AKWARIUM Nr 3/78
↑ Broszura Klubu Miłośników Złotych Rybek (pol.). [dostęp 5 czerwca 2011]. Tłumaczenie i opracowanie tekstu: Anna i Janusz Pysiakowie
Adam Latusek. Wzorce (standardy) złotych rybek – karasi ozdobnych Carassius auratus. „Akwarium”. Nr 44, 2/78.
Adam Latusek, Wojciech Hapke. Wzorce (standardy) złotych rybek – karasi ozdobnych. „Nasze akwarium”. 65, 2005 (pol.).
Hubert Zientek. Karaś ozdobny. „Nasze Akwarium”. 2003. nr 41. S. 28–32.
↑ Kahl Wally, Kahl Burkard, Vogt Dieter: Atlas ryb akwariowych. Warszawa: Delta W-Z, 2000. ISBN 83-7175-260-1.
↑ Adam Latusek. Racjonalny chów karasi ozdobnych. „Akwarium”. 1981. 1.
Janusz Pysiak, Złote rybki o teleskopowych oczach Bibliografia Złote rybki o teleskopowych oczach
Jerzy Antychowicz, Choroby ryb akwariowych, Warszawa, Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne,2007, ISBN 978-83-09-99010-9, str.

Bibliografia

Henryk Jakubowski, Jerzy Ring, Ryby w akwarium , Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, 1988, ISBN 83-02-03493-2