Złotniki - Wrocław - Polski Serwis Naukowy

Złotniki – osiedle Wrocławia w dzielnicy Fabryczna, w zachodniej części miasta, nad rzeką Bystrzycą i jej dopływem - Ryńką. W granicach miasta od 1928.

W przeszłości dwie wsie (Małe i Wielkie Złotniki, niem. Klein oraz Groß Goldschmieden). Graniczy z Leśnicą (na zachodzie) i Stabłowicami (od północy), a od południa (wzdłuż linii kolejowej z Wrocławia przez Leśnicę do Legnicy) z Jerzmanowem, Osińcem i Żernikami. Na wschód i północny wschód od Złotnik znajduje się prawie niezamieszkany teren osiedla Gajowa nad strumieniem Ługowina, a dalej na wschód - Kuźniki. W zachodniej części osiedla, pomiędzy Ryńką a Bystrzycą, znajduje się Park Złotnicki, a na jego południowo-zachodniem skraju - Zakłady Chemiczne "Złotniki", jedna z najstarszych fabryk chemicznych na Dolnym Śląsku, produkująca dziś m.in. azotan i siarczan magnezu oraz inne nawozy na potrzeby rolnictwa.

Stabłowice (dawne nazwy: Stabelwitz, Stalowice, Stebłoiwcy, Stebłowice Stare) – osiedle w zachodniej części Wrocławia, w dzielnicy Fabryczna. W granicach miasta od 1928.

Gajowa (niem. Altenhain) - niegdyś folwark na północno-zachodnich peryferiach Wrocławia. Leżał w połowie drogi między Lohe (Ślęza) a Deutsch-Lissa (Leśnica), na północ od Frankfurter Str. (obecnie ulica Kosmonautów). Od 1928 w granicach administracyjnych miasta. Zniszczony podczas natarcia Armii Czerwonej na Festung Breslau na początku 1945 roku. Obecnie osiedle w dzielnicy Fabyczna.

W XIII wieku wieś służebna z folwarkiem złotnika Hermana z dymarkami i warsztatami złotniczymi, na początku wieku XVI połączona z sąsiednią niewielką wsią i folwarkiem (Małe Złotniki). Wg zapisków z 1795 roku we wsi znajdował się dwór, folwark, cegielnia i młyn wodny, zamieszkana była przez 165 osób. W połowie XIX wieku znajdowała się tu gorzelnia i browar, a mieszkało 14 osób. W 1865 wybudowano tu zakłady chemiczne, produkujące wówczas sodę i tlenek glinu. Wysokie zapotrzebowanie na wytwarzane tu produkty spowodowało szybką rozbudowę fabryki; w 1927 zatrudnienie sięgało tu 800 osób. Złotniki od końca XVIII wieku były też celem wycieczek mieszkańców Wrocławia, chwalących sobie miejscowe piwo zwane warszawskim.

Bystrzyca (niem. Weistritz, także Schweidnitzer Weistritz) - rzeka w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, lewy dopływ Odry, odwadniający znaczny obszar Sudetów Środkowych. Jej źródła znajdują się pod Leszczyńcem w Górach Suchych będących częścią Gór Kamiennych, na wysokości około 630 m n.p.m., powyżej Bartnicy, natomiast ujście - we Wrocławiu, na wysokości około 105 m n.p.m.

Park Złotnicki to park położony w zachodniej części Wrocławia na osiedlu Złotniki. Na zachód od parku, za ulicą Żwirową, przepływa rzeka Bystrzyca. Park obejmuje powierzchnię ok. 20 ha.. Położony jest w obrębie ulic: Złotnickiej, Żwirowej i Solińskiej. Na południe od parku przebiega linia kolejowa nr 275 biegnąca z Wrocławia do Legnicy. Pieczę nad Parkiem Złotnickim sprawuje Zarząd Zieleni Miejskiej podległy Departamentowi Architektury i Rozwoju Urzędu Miejskiego Wrocławia. Obecna nazwa parku obowiązuje na podstawie § 1 pkt 15 uchwały nr LXXI/454/93 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 9 października 1993 roku w sprawie nazw parków i terenów leśnych istniejących we Wrocławiu.

W latach 20. XX wieku rozpoczęto budowę podmiejskiego osiedla mieszkaniowego, zaprojektowanego w 1919 przez architekta Ernsta Maya. Wg założeń autorskich Maya zrealizowano jednak tylko skromną część osiedla w jego północno-zachodniej części (dzisiejsza ulica Rajska oraz plac Kaliski i plac Ciesielski). Park Złotnicki utworzony został na terenie dawnego parku dworskiego. W 1928 Złotniki przyłączono - wraz z kilkoma okolicznymi wsiami i miasteczkiem Deutsch Lissa (Leśnicą) - do Wrocławia, a założenia Maya uproszczono, realizując je w latach 30. wg planów H. Knippinga. Zbudowana w latach 1934-1938 szkoła (dziś Szkoła Podstawowa nr 24) przy obecnej ulicy Częstochowskiej 42 powstała wg projektu Maxa Schirmera.

Aluminium – glin o czystości technicznej, zawierający różne ilości zanieczyszczeń, zależnie od metody otrzymywania. W wyniku rafinacji elektrolitycznej otrzymuje się aluminium zawierające 99,95–99,955% Al. Aluminium hutnicze, otrzymywane przez elektrolizę tlenku glinu w stopionym kriolicie, zawiera 99,0–99,8% Al.

Dolny Śląsk (niem. Niederschlesien, śl-niem. Niederschläsing, czes. Dolní Slezsko, śl. Dolny Ślůnsk, łac. Silesia Inferior) – część historycznej krainy - Śląska, położona w południowo-zachodniej Polsce nad środkową Odrą. Według tradycji historycznej fragment Dolnego Śląska (południowa część księstwa nyskiego) znajduje się również w Republice Czeskiej. Teren ten pozostał po wojnach śląskich w granicach Monarchii Habsburskiej. Obecnie Dolny Śląsk wchodzi w skład województw dolnośląskiego, lubuskiego i opolskiego (niewielkie skrawki również w województwie wielkopolskim).

Przypisy

Zygmunt Antkowiak: Wrocław od A do Z. Wrocław-Warszawa-Kraków: Ossolineum, 1991. ISBN 83-04-03723-8. s. 388 "Złotniki, osiedle w dzielnicy Fabrycznej. Wieś wzmiankowana jest już 1288 r., kiedy to Henryk Probus nadał kolegiacie Św. Krzyża dziesięcinę z folwarku znajdującego się w owej miejscowości. Nazwę Złotniki osada wzięła najpewniej stąd, że jej właścicielem był wówczas złotnik Herman. W 1353 r. we wsi znajdowały się dwa folwarki. W l. 1502 i 1513 król Władysław zezwolił na utworzenie z obu folwarków jednej wsi i osadzenie w niej chłopów. Tradycje złotnicze nie zanikły tu jeszcze w 1528 r., gdy słyszymy, iż we wsi znajdował się warsztat złotniczy - jakkolwiek miejscowi złotnicy wyrabiali już tylko przedmioty z miedzi. Pod koniec XVIII w. osadę licznie odwiedzali wycieczkowicze z Wrocławia, którzy szczególnie chwalili miejscowe piwo zwane warszawskim. Do Wrocławia należą Złotniki od 1928 r., a Rosjanie zajęli je 17 II 1945 r. W osiedlu dominuje zabudowa z przełomu XIX i XX w., a po części małe gospodarstwa rolne."
wykorzystywany wówczas do produkcji aluminium

Bibliografia

Encyklopedia Wrocławia, Wrocław 2000, ISBN 83-7023-749-5

Linki zewnętrzne

osiedle Złotniki we Wratislaviae Amici