Złotogłów - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rodzaju tkaniny. Zapoznaj się również z: złotogłów – rodzaj roślin z rodziny żółtakowatych.

Preteksta ornatu skrzypcowego (II połowa XVII w.) wykonana ze złotogłowiu wzorzystego. Na niej widnieje Chrystus Król z nici jedwabnych i złotych. Poły ornatu zrobione są z czerwonego atłasu wzorzystego. Parament z kościoła pw. Św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Racławicach

Złotogłów - rodzaj bogatej tkaniny z nici złotych lub srebrnych (srebrogłów).

Tkanina – wyrób włókienniczy płaski powstający w wyniku przeplatania ze sobą (według założonego splotu) wzajemnie prostopadłych układów nitek osnowy i wątku.

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3 ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.

Do połowy XVII wieku złotogłów sprowadzano z krajów znajdujących się pod panowaniem tureckim i perskim. Służył do wyrobu ciężkich, sztywnych szat kobiecych i męskich żupanów, używanych podczas wielkich uroczystości. Ze złotogłowiu wyrabiano również kościelne kapy i ornaty, a nawet dekorowano nimi wnętrza.

Racławice – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie niżańskim, i gminie Nisko. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie tarnobrzeskim.

Zygmunt I Stary, lit. Žygimantas Senasis, biał. Жыгімонт Стары (ur. 1 stycznia 1467 w Kozienicach, zm. 1 kwietnia 1548 w Krakowie) – od 1506 król polski i wielki książę litewski. Przedostatni z dynastii Jagiellonów na tronie polskim.

W XVI wieku był uważany za tkaninę królewską. Ciało Zygmunta Starego ubrano w szaty złotogłowiowe i takież trzewiki. Z biegiem czasu użycie złotogłowiu powszechniało, przestał być atrybutem godności królewskiej.

W połowie XVII wieku w miejscowości Brody manufaktura w majątku hetmana Koniecpolskiego zaczęła wyrabiać polski złotogłów. Ciągnione złoto i srebro do okręcania nitek wytwarzano we Lwowie. Organizatorem produkcji był Grek Manuel Korfiński. Produkcja trwała nieprzerwanie do połowy XVIII wieku. Produkcja złotogłowiu wśród polskich sztuk tkackich odgrywa w XVII wieku dominującą rolę. Z produkcji złotogłowiu rozwinęła się wytwórczość pasów kontuszowych.

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Żupan – staropolska męska szata, bardzo długa suknia z rękawami, zapinana na rząd drobnych guzików, haftek bądź szamerowana często dłuższa od kontusza, w żywych kolorach, z kosztownego materiału. W Europie środkowej noszony już przed XI w. przez urzędników królewskich (żupanów). W Polsce noszony przez szlachtę wg różnych źródeł od XVI lub XVIII do połowy XIXw, noszony pod kontusz stanowił wraz z nim szlachecki ubiór narodowy.

W polskim złotogłowiu rzadko można znaleźć drobny ornament kwiatowy, charakterystyczny dla tkanin perskich. Posiadał raczej jednolitą płaszczyznę.

Zobacz w Wikiźródłach hasło Złotogłów w Encyklopedii staropolskiej