Złoty Stolec - Polski Serwis Naukowy

Złoty Stolec (asante: Sika 'dwa) – tron królów Aszanti – Asantehene, według legendy sprowadzony został z niebios przez Okomfo Anokye – wielkiego Guru w Ghanie, w celu ustanowienia pierwszego króla – Osei Tutu.

Symbolika i rytuały

Siedzenia takie były tradycyjną symboliką przywództwa ale Asante wierzą, że Złoty Stolec mieści w sobie dusze narodu Asante, żyjących, martwych i nienarodzonych. Każdy Stolec uważany jest za siedzibę duszy prawowitego właściciela i kiedy nie jest używany i stoi oparty o ścianę, inne przechodzące obok dusze nie powinny się na nim osiedlać. Królewski tron nigdy nie może dotknąć ziemi, dlatego zawsze stawiany jest na kocu. Podczas koronacji nowy król jest podnoszony i opuszczany ponad tronem bez jego dotykania. Tron przynoszony jest królowi na podstawie, ponieważ tylko sam Asantehene ma prawo go dotykać. Nie wszyscy mogli oglądać tron i tylko król oraz jego zaufani doradcy znają miejsce ukrycia tronu.

Guru (dewanagari गुरु) - w religiach dharmicznych przywódca wspólnoty, przewodnik duchowy i nauczyciel, szanowany, a czasem nawet czczony jako wcielenie bóstwa.

Imperium brytyjskie – potoczne określenie Wielkiej Brytanii i Irlandii wraz z koloniami i innymi terytoriami zależnymi monarchii brytyjskiej, które łącznie stanowiły jedno z największych imperium w dziejach ludzkości. Od 1876 r. także nazwa własna jako Imperium Brytyjskie, gdy królowa Wiktoria przyjęła tytuł cesarzowej Indii. Na początku XX wieku imperium było zamieszkane przez ok. 400-500 mln ludzi (liczba ta była zmienna), co stanowiło blisko 1/4 populacji świata. W 1922 r., Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym państwem w historii ludzkości (około jednej czwartej powierzchni świata). Imperium brytyjskie tworzyło się przez około 300 lat w wyniku ekspansji handlowej, działalności osadniczej lub podbojów monarchii brytyjskiej. Jego tereny były porozrzucane po wszystkich kontynentach świata, przez co uzyskało miano imperium nigdy niezachodzącego słońca. Największe czasy świetności tego mocarstwa przypadały na ostatnią dekadę XIX oraz na początek XX wieku.

Historia konfliktów

W związku z tronem wybuchło kilka wojen. W roku 1896 Asantehene Prempeh I wolał zostać deportowany z kraju niż ponieść ryzyko wybuchu wojny i utraty tronu. W roku 1900 gubernator Złotego Wybrzeża sir Frederick Hodgson, zażądał przyznania mu Stolca i nakazał prowadzenie jego poszukiwań. To sprowokowało rebelię zbrojną znaną jako wojna o Złoty Stolec, która zakończyła się aneksją Aszanti do Imperium Brytyjskiego ale też utrzymaniem świętości Złotego Stolca.

Aneksja (z łac. annexio - przyłączenie) – zagarnięcie, przyłączenie przez jedno państwo całości lub części terytorium innego państwa, najczęściej przy użyciu siły lub w wyniku wygranej wojny. Współcześnie zakazana przez prawo międzynarodowe. Przykładem aneksji jest np. zagarnięcie przez Niemcy w wojnie z Francją w 1871 Alzacji i Lotaryngii, aneksja przez Niemcy zachodnich terenów Polski w październiku 1939 r., czy aneksja przez ZSRR - w październiku 1939 - terenów wschodnich województw II Rzeczypospolitej, a w czerwcu 1940 państw nadbałtyckich: Litwy, Łotwy, Estonii, i rumuńskiej Besarabii.

Tron - oficjalne określenie siedziska najczęściej o kształcie krzesła, na którym monarcha zasiada przy oficjalnych okazjach. W sensie abstrakcyjnym tron określa również władzę monarchii. Wstąpienie monarchy na tron (intronizacja) podczas obrzędu koronacji oznacza początek panowania władcy.

W roku 1920 afrykańscy pracownicy drogowi odkryli tron i ograbili go ze złotych ozdób, za co zostali osądzeni i zgodnie z miejscowym zwyczajem skazani na śmierć. Brytyjczycy interweniowali w tej sprawie, a grupa ta została wypędzona.

W roku 1935 Brytyjczycy pozwolili odnowić urząd Asantehene ale tylko w czysto ceremonialnej roli, stolec użyty został podczas drugiej ceremonii koronacyjnej Otumfuo Nana Osei Agyeman Prempeh II – zobacz Asantehene.

Wygląd i rękodzielnictwo

Każdy Złoty Stolec wykonany jest z wygiętej, pojedynczej kłody drewna, z wyrzeźbionym w kształcie półksiężyca siedzeniem, płaską podstawą, misternie wykonanym oparciem, wysokim na 46 cm, szerokim na 61 cm i głębokim na 30 cm podestem. Cała jego powierzchnia wyłożona jest złotem i obwieszona dzwonkami w celu ostrzeżenia króla o grożącym mu niebezpieczeństwie. Kopie tronu były wytwarzane dla wodzów i podczas ich pogrzebów ceremonialnie poczerniane zwierzęcą krwią – symbolem ich mocy na całe pokolenia. Dzisiaj Stolec jest jednym z najważniejszych punktów skupiających plemiona, ponieważ dowodzi o ciągłości dziedziczenia tronu i sile narodu.

Złote Wybrzeże (ang. Gold Coast) - część wybrzeża Zatoki Gwinejskiej (Ocean Atlantycki) w Afryce Zachodniej. Zostało ono odkryte przez Portugalczyków pod koniec XV wieku. W XVI wieku przez jego porty wywożono wydobywane w głębi lądu złoto, a stanowiło to aż 35% światowej produkcji tego kruszcu. Obecnie poza złotem, eksportuje się również diamenty, mangan i boksyty. Duże porty morskie tego regionu to: Sekondi-Takoradi, Akra, Tema.

Ghana (Republika Ghany - Republic of Ghana) – państwo w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Togo, Burkina Faso i Wybrzeżem Kości Słoniowej. Nazwa kraju w języku Asante oznacza "Król - Wojownik". Pochodzi od przedkolonialnego, średniowiecznego Imperium Ghany, które jednak rozciągało się na terenach dzisiejszego Mali i Mauretanii. Handel z Europejczykami został po raz pierwszy nawiązany już w XV w., natomiast przedkolonialne królestwo Aszanti zachowało niepodległość aż do roku 1874, w którym to zostało skolonizowane przez Wielką Brytanię. Niepodległość odzyskała w roku 1957.

Wiele wzorów i symboliczne znaczenie Złotego Stolca oznacza, że każdy tron jest unikalny; każdy ma inne znaczenie dla osoby, której dusza na nim zasiada. Kilka z nich zawiera wzory zwierzęce albo obrazy przywołujące z powrotem osobę, która go używała. Zasadniczy kształt Stolców Asante był skopiowany przez inne kultury i sprzedawany na całym świecie.

Aszanti również Asante, Aszantowie - dominująca grupa etniczna we współczesnej Ghanie. W średniowieczu tworzyli potężne imperium w Afryce Zachodniej.

Wojna o Złoty Stolec, znana też jako Trzecia Ekspedycja Aszanti lub Powstanie Aszanti, była ostatnią wojną w serii konfliktów między imperialnym rządem brytyjskim Złotego Wybrzeża (późniejsza Ghana) i Królestwem Aszanti, potężnym półautonomicznym stanem afrykańskim, który nieposłusznie koegzystował z Brytyjczykami i ich lennymi plemionami nadbrzeżnymi. Wojna zaczęła się w roku 1900 z powodu źle przemyślanej próby zapewnienia sobie władzy nad Aszanti, (których stolica Kumasi była zaanektowana przez Brytyjczyków w roku 1895) przez gubernatora Złotego Wybrzeża, sir Fredericka Mitchella Hodgsona. Konflikt następnie rozrósł się i stał się istotnym konfliktem kolonialnym zachodniej Afryki, spowodował rozbicie armii Aszanti i straty wynoszące kilka tysięcy żołnierzy zabitych po obu stronach.

Linki zewnętrzne

The story of Africa

African stools exhibition, March 1-May 26, 2001

Przypisy

Michael T. Kaufman: Opoku Ware II, King of Asante, Is Dead at 89 (ang.). 4 marca, 1999.