Z9 Wolfgang Zenker - Polski Serwis Naukowy

Z9 Wolfgang Zenker – niemiecki niszczyciel typu 1934A (Leberecht Maass) z okresu II wojny światowej, zatopiony w 1940 w bitwie pod Narwikiem.

Budowa

Położenie stępki – 22 marca 1935, wodowanie – 27 marca 1936, wejście do służby – 2 lipca 1938. Zbudowany w stoczni Germaniawerft w Kilonii (numer stoczniowy G535). W systemie oznaczeń niemieckich niszczycieli miał przydzielony numer Z9 (rzadko używany oficjalnie), przed wojną nosił numer burtowy 61. Nazwę nadano mu na cześć niemieckiego podporucznika marynarki na pancerniku "Koenig", zabitego podczas powstania marynarzy w Kilonii 5 listopada 1918, kiedy nie chciał dopuścić do zerwania bandery cesarskiej z okrętu (wraz z Bruno Heinemannem, którego imieniem nazwano inny niszczyciel).

Bitwy morskie pod Narwikiem – starcia między flotą niemiecką a aliancką (norweską i brytyjską) podczas niemieckiej inwazji na Norwegię w kwietniu 1940 roku, w czasie II wojny światowej, toczone w porcie w Narwiku i na wodach okolicznych fiordów. Zapoczątkowało je przewiezienie niemieckiego desantu do Narwiku na pokładach 10 niszczycieli oraz pokonanie przez nie obrony norweskich okrętów i wysadzenie desantu 9 kwietnia. 10 kwietnia doszło do pierwszej bitwy pod Narwikiem, z brytyjskimi niszczycielami, w której obie strony poniosły straty. Ostatecznie niemieckie okręty, zablokowane w fiordzie, zostały zniszczone przez brytyjską flotę w drugiej bitwie pod Narwikiem 13 kwietnia, w której po stronie brytyjskiej wziął udział pancernik HMS "Warspite". Dało to aliantom panowanie na wodach wokół Narwiku, ułatwiając zdobycie tego miasta przez wojska lądowe w bitwie o Narwik, co jednak w ogólnym rozrachunku pozostało bez wpływu na losy kampanii norweskiej.

Wyrzutnia torpedowa — urządzenie służące do wystrzeliwania torped lub innych aparatów pływających z okrętu , wyjątkowo z lądu lub budynku, np. torpedowni.

Służba

Tuż przed wybuchem II wojny światowej i podczas kampanii wrześniowej patrolował polskie wybrzeże. Uczestniczył 3 września 1939 wraz z niszczycielem "Leberecht Maass" w pojedynku artyleryjskim z polskim niszczycielem ORP "Wicher" i stawiaczem min ORP "Gryf", stojącymi w porcie w Helu oraz baterią cyplową na Helu.

Szumonamiernik - bierne urządzenie hydrolokacyjne (hydrolokator pasywny), służące do wykrywania obiektów podwodnych poprzez odbiór fal akustycznych wytwarzanych przez te obiekty. Nazywany jest też sonarem pasywnym.

Mina morska to środek walki morskiej, przeznaczony do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu lub statku. Składa się z ładunku materiału wybuchowego umieszczonego w kulistym lub cylindrycznym kadłubie wodoszczelnym, wyposażonego w urządzenia zapalające i zabezpieczające.

"Zenker" był okrętem flagowym dowódcy 4. Flotylli Niszczycieli kmdra por. Beya. W dniach 10-11 stycznia 1940 i 9-10 lutego 1940 uczestniczył w dwóch operacjach stawiania min na wodach angielskich (z niszczycielami "Bruno Heinemann" i "Erich Koellner"). Wziął następnie udział w inwazji na Norwegię (operacji Weserübung), w grupie zajmującej Narwik 9 kwietnia 1940, przewożąc tam strzelców górskich. Uczestniczył w pierwszej bitwie morskiej pod Narwikiem z brytyjskimi niszczycielami 10 kwietnia 1940. Po śmierci komodora Bonte, komandor por. Bey na "Zenkerze" objął dowództwo niemieckiej grupy. Tego dnia wieczorem podjął próbę przedarcia się z fiordów (z niszczycielem "Erich Giese"), lecz niemieckie okręty zawróciły po natknięciu się na siły brytyjskie. 11 kwietnia "Zenker" uszkodził śrubę na skałach podwodnych, co spowodowało zmniejszenie prędkości. Następnie uczestniczył w drugiej bitwie pod Narwikiem 13 kwietnia 1940, podczas której walczył z brytyjskimi niszczycielami i przypuścił bezskuteczny atak torpedowy na brytyjski pancernik HMS "Warspite". Po wyczerpaniu amunicji i odcięciu drogi odwrotu, "Wolfgang Zenker" został wysadzony w powietrze przez załogę w fiordzie Rombaken, na pozycji 68°25′N 17°55′E / 68.417, 17.917.

Na mapach: 54°40′N 18°34′E / 54.667, 18.567 ORP Gryf – polski stawiacz min zbudowany w latach 1934−1938 we Francji, największy bojowy okręt Marynarki Wojennej II RP. Podczas krótkiej służby był wykorzystywany między innymi jako okręt szkolny. Po agresji niemieckiej 1 września 1939 roku wziął udział w nieudanej próbie postawienia zagrody minowej na Zatoce Gdańskiej (plan Rurka), zniweczonej w efekcie bitwy powietrzno-morskiej z bombowcami Luftwaffe. Zacumowany na stałe w porcie helskim, rankiem 3 września uczestniczył w pojedynku artyleryjskim z niemieckimi niszczycielami. Tego samego dnia został zbombardowany i zatopiony przez lotnictwo.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Historia konstrukcji i opis okrętu – w opisie niszczycieli typu 1934.

Dowódcy:

kmdr ppor (Korvettenkapitän) Gottfried Pönitz (2 lipca 1938 - 13 kwietnia 1940)

Dane techniczne

wyporność:

standardowa: 2270 t

pełna: 3190 t

wymiary:

długość: 121 m

szerokość: 11,3 m

zanurzenie: 4,3 m

napęd: 6 kotłów parowych Bensona (ciśnienie robocze 110 at), 2 turbiny parowe o mocy łącznej 70 000 KM, 2 śruby

prędkość maksymalna: 38 w.

zasięg: 1530 mil morskich przy prędkości 19 w.

zapas paliwa: 670 t. mazutu

załoga: 325

Uzbrojenie i wyposażenie:

Na mapach: 54°36′43.6″N 18°46′51.1″E / 54.612111, 18.780861 ORP Wicher − niszczyciel (według polskiej nomenklatury okresu dwudziestolecia międzywojennego kontrtorpedowiec, z franc. contre-torpilleur) wchodzący w skład Polskiej Marynarki Wojennej, w służbie od 1930 roku, pierwszy nowoczesny okręt II Rzeczypospolitej. W latach międzywojennych pełnił funkcję jednostki flagowej Dywizjonu Kontrtorpedowców, odwiedzając wiele zagranicznych portów z kurtuazyjnymi wizytami. Jako jedyny z polskich okrętów swojej klasy uczestniczył w początkowej fazie kampanii wrześniowej, 3 września 1939 roku został zatopiony przez niemieckie samoloty.

Węzeł (ang. knot), w skrócie w. (ang. kn lub kt albo kts) - jednostka miary, równa jednej mili morskiej na godzinę, stosowana do określania prędkości morskich jednostek pływających, a także samolotów, helikopterów, szybowców i balonów powietrznych, ponadto w meteorologii - do określania prędkości wiatrów i prądów morskich. W żegludze śródlądowej używa się kilometrów na godzinę.

5 dział 128 mm (nominalnie 12,7cm) SK C/34 w pojedynczych stanowiskach, osłoniętych maskami (5xI)

długość lufy L/45 (45 kalibrów), donośność maksymalna 17.400 m, kąt podniesienia +30°, masa pocisku 28 kg.

4 działka przeciwlotnicze 37 mm SK C/30, półautomatyczne, podwójnie sprzężone na podstawach LC/30 (2xII)

6 działek przeciwlotniczych 20 mm (6xI)

8 wyrzutni torpedowych 533 mm (2xIV), 12-16 torped

18 bomb głębinowych (zrzutnia bg)

możliwość zabrania 60 min morskich

hydrolokator (sonar) S-Gerät

szumonamiernik GHG

system kierowania ogniem artylerii głównej: dwa 4-metrowe dalmierze stereoskopowe (na nadbudówce dziobowej i śródokręciu), centrala artyleryjska C34/Z

Bibliografia

(ros.) Siergiej W. Patjanin (С.В.Патянин): "Esmincy tipa Leberecht Maass" ("Эсминцы типа «Леберехт Маасс»"), seria Morskaja Kollekcja 5/2004

Stacja hydrolokacyjna (hydrolokator) - urządzenie przeznaczone do określania położenia obiektów pod wodą, montowane najczęściej na jednostkach pływających. Stosowane w żegludze do wykrywania przeszkód podwodnych, w rybołówstwie do określania położenia ławic ryb oraz na okrętach wojennych do określania położenia okrętów podwodnych. Ze względów historycznych istnieje cała gama nazw określających stację hydrolokacyjną. Stacje hydrolokacyjne dzieli się na bierne: szumonamiernik lub sonar pasywny oraz aktywne: sonar aktywny lub ASDIC. Czasami jako synonimu stacji hydrolokacyjnej używa się nazwy jej części składowej - hydrofonu.

Bomba głębinowa to broń morska, przeznaczona do rażenia okrętów podwodnych znajdujących się w zanurzeniu. Do czasów II wojny światowej był to główny środek zwalczania okrętów podwodnych (ZOP), później jego rola malała i obecnie ma już raczej znaczenie historyczne.