Zaborski Park Krajobrazowy - Polski Serwis Naukowy

Zaborski Park Krajobrazowy (kaszb Zôbòrsczi Park Krajòbrazny) – park krajobrazowy, położony na terenach gmin: Chojnice i Brusy. Został utworzony w 1990 r. pod nazwą Chojnicki PK. Jego powierzchnia liczy ok. 340 km². Na terenach leśnych gospodarują Nadleśnictwa :Rytel, Przymuszewo oraz Czersk.

Poryblin jeziorny (Isoëtes lacustris L.) - gatunek roślin z klasy widłaków różnozarodnikowych. Rośnie w zbiornikach wodnych Syberii, Europy i w Ameryce Południowej. W Polsce występuje głównie na Pomorzu Zachodnim, w regionie o największej koncentracji jezior lobeliowych. Znane jest także stanowisko w Karkonoszach.

Jezioro rynnowe – rodzaj jeziora polodowcowego, wypełniającego obniżenie rynny polodowcowej, zazwyczaj długie, wąskie, kręte, głębokie i o stromych brzegach. Często tworzą ciągi, które wyznaczają przebieg dawnych rynien.

Struktura

71% powierzchni parku – lasy

13,1% powierzchni parku – jeziora i rzeki

6,8% powierzchni parku – grunty orne

4,8% powierzchni parku – użytki zielone

4,3% powierzchni parku – nieużytki

Wody

Brda w zachodniej części parku

W granicach parku znajduje się około 50 jezior. Do największych należy Jezioro Charzykowskie. Należy ono jak Jezioro Długie, Karsińskie, Witoczno, Kosobudno i Łąckie, do jezior rynnowych, najczęściej przepływowych. W Parku Zaborskim można spotkać, charakterystyczne dla tego terenu, oligotroficzne jeziora lobeliowe z kryształowo czystą wodą i ubogie pokarmowo oraz małe jeziorka dystroficzne bogate w związki humusowe.

Jezioro Nawionek (kasz. Jezoro Nôwiónk) – florystyczno-wodny rezerwat przyrody na Równinie Charzykowskiej w obrębie Zaborskiego Parku Karjobrazowego i gminy Brusy, powiat chojnicki, województwo pomorskie (utworzony w roku 1974 o powierzchni 10,67 ha). Ochronie rezerwatu podlega jezioro lobeliowe ze stanowiskami rzadkich roślin wodnych, typowych dla jezior lobeliowych (m.in. rosiczka okrągłolistna, bagno zwyczajne, lobelia jeziorna, poryblin jeziorny, grzybienie północne i kłoć wiechowata). Najbliższa miejscowość to Rolbik.

Zimoziół północny (Linnaea borealis) – gatunek rośliny z rodziny zimoziołowatych (Linnaeaceae), jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju zimoziół (Linnaea). Pierwszy opis naukowy rośliny sporządził Karol Linneusz podczas swej wyprawy do Laponii i on też nadał jej nazwę rodzajową od swego nazwiska. W Szwecji od nazwy rodzajowej wywodzi się imię "Linnea".

Przez Park przepływają również rzeki. Największa to Brda mniejsza Zbrzyca oraz niewielkie rzeczki płynące w dolinach o wysokich krawędziach porośniętych lasem – Kulawa i Kłonecznica

Roślinność

W parku przeważają lasy sosnowe, jednak na glebach powstałych z glin morenowych rosną naturalne lasy typu grądowego z bogatym runem. Uzupełnia je bogata roślinność w tym relikty pochodzenia polodowcowego na przykład: turzyca strunowa, bażyna czarna, skalnica torfowiskowa, zimoziół północny oraz kilka gatunków mszaków. W jeziorach lobeliowych występują rzadkie rośliny wodne: stroiczka jeziorna, poryblin jeziorny, elisma wodna, jeżogłówka pokrewna.

Obszar specjalnej ochrony ptaków (ang. SPA - Special Protection Area) – obszar wyznaczony do ochrony populacji dziko występujących ptaków jednego lub wielu gatunków, w którego granicach ptaki mają korzystne warunki bytowania w ciągu całego życia, w dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju. Jest to obszar sieci Natura 2000 są wyznaczany przez państwa członkowskie Unii Europejskiej i notyfikowane Komisji Europejskiej. Głównym powodem utworzenia takich obszarów była Dyrektywa Ptasia.

Turzyca (Carex L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (turzycowatych). Liczy 1100-2000 gatunków spotykanych na całym świecie, jednak głównie rozpowszechnionych w strefie klimatów umiarkowanych. W Polsce występuje ok. 100 gatunków.

Ochrona przyrody

Jezioro Nawionek

Istniejące rezerwaty przyrody

rezerwat przyrody Jezioro Nawionek – zbiornik typu lobeliowego o głębokości 11 m z ciekawymi roślinami

rezerwat przyrody Jezioro Laska – zbiornik typu eutroficznego, przez który przepływa rzeka Zbrzyca. Jezioro charakteryzuje się bogatą roślinnością zanurzeniową oraz szuwarną.

rezerwat przyrody Bagno Stawek – zarastające jeziorko o powierzchni 40,8 ha z torfowiskiem i ciekawymi skupiskami roślin.

rezerwat przyrody Jezioro Małe Łowne – zbiorowisko turzycowo-mszarne. Łączna powierzchnia rezerwatu z fragmentem lasu jeziorkiem i bagnem wynosi 37 ha.

rezerwat przyrody Piecki – rezerwat chroniący niewielkie jeziorka leśne, położone wśród pagórków i bagien.

rezerwat przyrody Dolina Kulawy - rezerwat powołany na terenie Zaborskiego Parku Krajobrazowego w 2009 roku

Projektowane rezerwaty przyrody

Fragment projektowanego rezerwatu Dolina rzeki Kulawy z dawnymi miejscami eksploatacji kredy

rezerwat przyrody Buczyna Charzykowska

rezerwat przyrody Buczyna nad Jeziorem Miłachowo

rezerwat przyrody Dolina jezior rynnowych

rezerwat przyrody Jezioro Moczadło

Inne powierzchniowe formy ochrony przyrody

Zaborski Park Krajobrazowy otacza całkowicie obszar Parku Narodowego "Bory Tucholskie", którego otulina wchodzi w skład parku krajobrazowego. Teren parku krajobrazowego pokrywa się z fragmentami obszarów specjalnej ochrony ptaków Bory Tucholskie (PLB220009) oraz Wielki Sandr Brdy (PLB220001) i obejmuje obszar o znaczeniu wspólnotowym i Sandr Brdy (PLH220026) oraz styka z obszarem Ostoja Zapceńska (PLH220057).

Jezioro lobeliowe – jezioro o małej twardości wody, a często także stosunkowo niskiej trofii, przeważnie o kwaśnym odczynie. Jeziora takie nazwę swą zawdzięczają zimozielonej roślinie wodnej lobelii jeziornej - reliktu borealno-atlantyckiego. Niska trofia (zobacz jezioro oligotroficzne) sprawia, że woda ma dużą przezroczystość i piaszczysto-muliste dno. Mogą tu żyć tylko specyficzne rośliny, nie wymagające zbyt wielu związków mineralnych, między innymi poryblin jeziorny czy brzeżyca jednokwiatowa. Jeziora te są wyjątkowo wrażliwe na zanieczyszczenia. Jeziora takie można spotkać głównie na Pomorzu, na przykład w Borach Tucholskich.

Rezerwat przyrody Dolina Kulawy – torfowiskowy rezerwat przyrody w województwie pomorskim. Powołany w celu zachowania kompleksu torfowisk soligenicznych, źródlisk, jezior mezotroficznych oraz leśnych i nieleśnych ekosystemów lądowych z charakterystycznymi dla tych ekosystemów biocenozami. W celu dodatkowego zabezpieczenia, wokół rezerwatu istnieje otulina o powierzchni 346 ha.

Przypisy

Zarządzenie Nr 14 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 8 lipca 2009r. (Pomor.09.106.2091)
Natura 2000 (pol.). GDOŚ. [dostęp 2010-05-27].