Ten artykuł dotyczy stanu. Zapoznaj się również z: miasto Zacatecas.

Zacatecas – stan w północno-środkowym Meksyku. Graniczy ze stanami: Durango (na północnym zachodzie), Coahuila (na północy), San Luis Potosí (na wschodzie), Aguascalientes (na południu) i Jalisco (na południowym zachodzie).

Podział administracyjny

Zacatecas dzieli się na 58 gmin (hiszp. municipios).

 Zapoznaj się również z: Lista gmin w stanie Zacatecas.

Historia

Przed przybyciem Hiszpanów region był zamieszkany przez Indian z grup Zacateco, Caxcán i Guachichile. Większość z nich zajmowała się zbieractwem i myślistwem, chociaż istniały nieliczne osiedla. Cristóbal de Onate i Pedro Almendez Chirinos (obydwaj byli porucznikami w wyprawie Nuño Beltrána de Guzmána) zorganizowali oddziały złożone z Hiszpanów oraz z Indian (plemię Tlaxcaleca), które opanowały region. Po założeniu miasta Zacatecas Chirinos ze swoimi ludźmi wrócił do środkowego Meksyku. W kategoriach administracyjnych Zacatecas pozostawało częścią Nowej Galicji.

Kolonizacja Zacatecas od samego początku napotykała na problemy, z których najważniejszym była wrogość tubylców. Indianie Caxcán zadali znaczne straty oddziałom hiszpańskich konkwistadorów. Jeden z wodzów indiańskich, imieniem – Tenamextle wywołał powstanie, w wyniku którego pojmany a następnie stracony w 1541 został konkwistador – Miguel de Ibarra. Inny z Hiszpanów – Francisco de Ibarra zbiegł do sąsiedniej Guadalajary po tym jak rokowania pokojowe spełzły na niczym. Hiszpanom pod wodzą wicekróla – Antonio de Mendozy udało się spacyfikować Indian w czasie tzw. Wojny Mixtón. Armia hiszpańska miała w swoich szeregach sprzymierzeńców z plemion Tlaxcalteca i Purepecha. Tenamextle ze swojej dwunastotysięcznej armii stracił 10 tys. ludzi, jednak jemu samemu udało się zbiec i stawiać opór Hiszpanom jeszcze przez osiem lat.

Pod odkryciu w 1548 srebra do Zacatecas napłynęli w większe liczbie osadnicy. Zniszczone wcześniej miasto Zacatecas zostało odbudowane. Założonych zostało kilka kopalni. Jednak transporty ze srebrem były ciągle atakowane przez Indian, którzy upatrzyli sobie tzw. "srebrne drogi" jako główne cele swoich ataków. Do połowy XVII w. wydobycie srebra wyraźnie rosło, później jednak zmalało. Ponadto w dalszym ciągu Indianie oraz zbiegli niewolnicy utrudniali wymianę handlową z pobliską Guadalajarą i atakowali hiszpańskie osiedla.

Od końca XVIII w. kopalnie srebra zaczynają znowu lepiej prosperować. Zapoczątkowany w 1810 ruch niepodległościowy dotarł do regionu. Przywódcy rebeliantów liczyli, że srebro pozwoli im na finansowanie ich walki. Po straceniu Miguela Hidalgo y Costilli – inicjatora zrywu przeciwko Hiszpanii, do Zacatecas przybyło wielu uczestników powstania. Jednak w 1811 rojalistom udaje się opanować sytuację. Zacatecas stało się częścią niepodległego Meksyku w 1821. W 1823 region został formalnie inkorporowany do federacji jako stan. W 1825 uchwalona została pierwsza konstytucja stanowa.

Walki o władzę wpłynęły także na sytuację Zacatecas i hamowały wyraźnie rozwój gospodarczy stanu. Dopiero po wygranej liberałów i objęciu urzędu prezydenta przez Benito Juáreza zapanował wreszcie długo oczekiwany spokój. Od tego momentu widoczny stał się postęp w życiu gospodarczym i handlowym stanu. W 1880 gubernator García de la Cadena starł się w wyborach prezydenckich z Porfirio Díazem. Pomimo przegranej zdecydował się wystąpić przeciwko Diazowi ale został ponownie pokonany.

W 1910 rozpoczyna się rewolucja meksykańska, która kończy się dopiero w 1917 po uchwaleniu nowej konstytucji. W tym czasie Zacatecas tak jak i reszta kraju było pogrążone w chaosie. W następnych latach rządy w gęsto zaludnionym i rolniczym regionie sprawowała partia PRI, której udało się odsunąć opozycję od władzy. Pluralizacja życia politycznego nastąpiła dopiero pod koniec XX w.