Zachodnia Armia Ochotnicza - Polski Serwis Naukowy

Zachodnia Armia Ochotnicza (ros. Западная Добровольческая Армия) – związek operacyjny białych działający na obszarze państw bałtyckich podczas wojny domowej w Rosji.

8 lutego 1919 r. w Salzwedel w Saksonii został sformowany przez płk. Pawła R. Bermondta-Awałowa 3,5-tysięczny Partyzancki Oddział Konny Karabinów Maszynowych. W jego skład weszli internowani w Niemczech oficerowie i żołnierze rosyjskiej armii. 4 marca 1919 r. został on przemianowany na Samodzielny Ochotniczy Oddział Partyzancki imienia Grafa Kellera. Niemcy przetransportowali go na Łotwę, gdzie pod koniec maja wraz z niemieckimi wojskami VI Korpusu Armijnego gen. Rüdigera von der Goltza i rosyjskim oddziałem księcia płk. Anatolija P. Liwena brał udział w zdobyciu Rygi. Pułkownik P. R. Bermondt-Awałow zamierzał wraz z Niemcami utworzyć na obszarze Łotwy Księstwo Bałtyckie, na terytorium którego rosyjscy ochotnicy mieli otrzymać nadziały ziemi.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej, powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.

6 czerwca 1919 r. jego oddział wszedł w skład Ochotniczego Korpusu Księcia Liwena płk. A. P. Liwena. 18 lipca głównodowodzący wojskami białych w północno-zachodniej części Rosji gen. Nikołaj N. Judenicz rozkazał płk. A. P. Liwenowi przesunąć jego korpus w rejon Narwy w Estonii. Pułkownik P. R. Bermondt-Awałow odmówił wykonania tego rozkazu, po czym odłączył swój oddział ze składu korpusu i przeszedł z nim w okolice Mitawy. Jeszcze tego samego dnia na bazie swojego oddziału, a także oddziału płk. J. P. Wyrgolicza (do 1,5 tys. ludzi) utworzył Zachodni Ochotniczy Korpus Generała Kawalerii Grafa Kellera, liczący ok. 12 tys. żołnierzy. Składał się on ze sztabu, 1 Pułku Płastuńskiego (Pieszego), dwóch batalionów z 2 i 3 Pułków Płastuńskich, Zapasowego Batalionu Strzeleckiego, kadry 1 Pułku Konnego, dwóch dywizjonów 1 Pułku Artylerii, 1 Dywizjonu Artylerii Ciężkiej, podooddziałów samochodów pancernych i inżynieryjnego oraz oddziału lotniczego. W jego skład wchodziła też niemiecka Żelazna Dywizja mjr. Josefa Bischoffa.

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

Nikołaj Nikołajewicz Judenicz, ros. Николай Николаевич Юденич (ur. 18 lipca/30 lipca 1862, Moskwa, zm. 5 października 1933, Saint-Laurent-du-Var, Francja), rosyjski generał.

5 września 1919 r. rozkazem gen. N. N. Judenicza gen. mjr P. R. Bermondt-Awałow objął swoim dowództwem wszystkie formacje wojskowe białych działające na obszarze państw bałtyckich. Jego korpus, przemianowany na Zachodnią Armię Ochotniczą (ponad 50 tys. żołnierzy, w tym większość Niemców), formalnie podlegał gen. N. N. Judeniczowi, dowódcy Frontu Północno-Zachodniego, który zamierzał użyć go w przygotowywanej ofensywie na Piotrogród. Faktycznie gen. mjr P. R. Bermondt-Awałow traktował swój korpus jako samodzielną siłę zbrojną, sprzymierzoną bardziej z Niemcami. 8 października uderzył samowolnie na Rygę, twierdząc, że chce iść na pomoc wojskom gen. N. N. Judenicza. 9 października powołał pro-niemieckie Zachodnie Przedstawicielstwo Centralne, co doprowadziło do usunięcia rozkazem gen. N. N. Judenicza jego armii ze składu Frontu Północno-Zachodniego. Przeciwko wojskom gen. mjr. P. R. Bermondta-Awałowa wystąpiły oddziały łotewskie i estońskie wsparte przez okręty alianckie, w wyniku czego zmuszone zostały do wycofania się przez Litwę do Prus Wschodnich, gdzie Niemcy internowali je.

Prusy Wschodnie (niem. Ostpreußen) – część Królestwa Pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Prowincja Prusy Wschodnie powstała w 1772 r. z części ziem Polski (Warmii) oraz Prus Książęcych (z wyłączeniem Kwidzyna). Stolicą prowincji był Królewiec. W maju 1939 roku prowincja miała powierzchnię 36 991,71 km² i liczyła 2 488 122 mieszkańców.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

2 grudnia 1919 r. z części żołnierzy została sformowana Grupa Wojskowa Generała Majora Księcia Awałowa, przemianowana następnie na Oddział Rosyjski na Terytorium Niemiec. W czerwcu 1920 r. jego liczebność osiągnęła do 5 tys. ludzi. W 1921 r. gen. mjr P. R. Bermondt-Awałow wyjechał do Berlina.

Gustav Adolf Joachim Rüdiger Graf von der Goltz (ur. 8 grudnia 1865 w Zullichau (obecnie Sulechów), zm. 4 listopada 1946 w Kinnsegg, Bawaria) – hrabia, generał-major. Uczestnik I wojny światowej.

Biała Armia – zbiorcze określenie ruchów politycznych i sił zbrojnych działających podczas wojny domowej w Rosji w latach 1917-1923, walczących z komunistami (bolszewikami) i ruchami ich wspierającymi, mających na celu przywrócenie poprzedniego systemu ekonomicznego i politycznego. Biali określani są także jako Biała Armia (ros. Белая Армия), Biała Gwardia (Белая гвардия) lub Biały Ruch (Белое движение), lecz nie stanowili oni jednej organizacji, a poszczególne formacje działające w różnych częściach kraju nosiły różne nazwy. Nazwa "biali" powstała jako przeciwieństwo przyjętej przez komunistów symboliki związanej z kolorem czerwonym.

Linki zewnętrzne

Wojska białych w północno-wschodniej Rosji, w tym Zachodnia Armia Ochotnicza (jęz. rosyjski)

Iwan Konoplin, Bermontowszczyzna (Dziennik 1919-1920 r.) (jęz. rosyjski)