Zagłębie Ostrawsko-Karwińskie - Polski Serwis Naukowy

Zagłębie Ostrawsko-Karwińskie (także: Ostrawsko-Karwińskie Zagłębie Węglowe, czes. Ostravsko-karvinská uhelná pánev) – region przemysłowy w Republice Czeskiej, w północno-wschodniej części kraju morawsko-śląskiego, przy granicy z Polską. Największy w Rep. Czeskiej region wydobycia węgla kamiennego. Najważniejsze ośrodki: Ostrawa, Karwina, Trzyniec, Hawierzów, Orłowa, Bogumin.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Powstało w połowie XIX wieku na skutek silnej industrializacji ówczesnego Księstwa Cieszyńskiego. Początkowo rozwijało się głównie górnictwo w okolicach miasta Frysztat. Wkrótce jednak na bazie węgla kamiennego (przeważnie wysokiej jakości węgla koksującego) rozwinął się tu przemysł metalurgiczny (hutnictwo żelaza), później także przemysł maszynowy, metalowy, elektrotechniczny i chemiczny.

Górnictwo (kopalnictwo) – dziedzina przemysłu obejmująca ogół działalności zmierzającej do wydobycia kopaliny i jej przygotowania w procesie wzbogacania (obniżania zawartości zanieczyszczeń) do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu (wydobywanie surowców mineralnych lub organicznych, np. torfu, w kopalniach) bądź bezpośredniego wykorzystania w życiu codziennym. W Polsce górnictwo jest najlepiej rozwinięte na Śląsku.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Strategiczne znaczenie zagłębia wraz z prowadzącymi do niego liniami kolejowymi było jedną z głównych przyczyn (aczkolwiek była to przyczyna nieoficjalna) sporu pomiędzy Polską i Czechosłowacją o Śląsk Cieszyński po 1918 roku. Na skutek decyzji Rady Ambasadorów z 1920 r. tereny te zostały przyznane Czechosłowacji, stanowiąc odtąd jej główny okręg przemysłowy, pomimo, że większość mieszkańców tego regionu stanowili Polacy.

Metalurgia – nauka o metalach, obejmująca m.in. przeróbkę plastyczną, odlewnictwo, metaloznawstwo i metalurgię ekstrakcyjną. Przedmiotem badań metalurgii jest przeróbka rud metali aż do produktu końcowego (np. kabel miedziany, drzwi samochodowe, profile aluminiowe). W języku potocznym utożsamiana jest często z hutnictwem, przy czym hutnictwo zajmuje się wyłącznie metalurgią ekstrakcyjną. Obecnie procesy ekstrakcji metali stanowią niewielki odsetek przedmiotów badań metalurgii, która skupia się głównie na przetwórstwie metali, czyli wytwarzaniu przedmiotów użytkowych.

OKD, a.s., dawniej Ostravsko-karvinské doly (Kopalnie ostrawsko-karwińskie) - czeskie przedsiębiorstwo, które jest m.in. właścicielem spółki KARBONIA PL eksploatującej pozostałości KWK Morcinek.

W 1938 roku większość obszaru zagłębia (stanowiąc część tzw. Zaolzia) została zajęta przez wojska polskie i włączona do Rzeczypospolitej. We wrześniu 1939 zagłębie zostało zajęte przez oddziały niemieckie i wraz z niemal całym Śląskiem Cieszyńskim wcielone do III Rzeszy. Podczas II wojny światowej silnie zniszczone przez naloty alianckie i bezpośrednie działania wojenne. Po 1945 zagłębie powróciło do Czechosłowacji, przeżywając dalszy rozwój. Po podziale Czechosłowacji w 1993 roku znalazło się w granicach Republiki Czeskiej.

Księstwo Cieszyńskie (łac. Ducatus Tessinensis, niem. Herzogtum Teschen, czes. Těšínské knížectví) – śląskie księstwo ze stolicą w Cieszynie, istniejące w latach 1290-1918. W latach 1290-1653 znajdowało się pod panowaniem miejscowej linii Piastów. W 1653 roku przeszło pod panowanie Habsburgów. Od 1722 roku książęta cieszyńscy pochodzili z dynastii książąt lotaryńskich, w latach 1767-1822 z dynastii Wettynów, a od 1822 do 1918 roku z dynastii Habsburgów lotaryńskich.

Industrializacja, inaczej uprzemysłowienie, jest to proces przekształcania się społeczeństw tradycyjnych w przemysłowe dzięki wprowadzeniu gospodarki opartej na mechanizacji produkcji, kierowanej planowo przy użyciu określonych metod zarządzania, charakteryzujący się zwiększaniem się odsetka osób zatrudnionych w przemyśle, standaryzacją czasu pracy, wyraźnym podziałem pracy i wzrostem heterogeniczności społeczeństwa. Procesowi temu towarzyszy przyspieszona urbanizacja, zwiększaniem się liczby grup wtórnych w stosunku do grup pierwotnych, zmniejszaniem się roli grup wspólnotowych.

Przypisy

Czech Statistical Office: Characteristics of the Moravskoslezský Region (ang.). [dostęp 2010-09-27].

Zobacz też

Kotlina Ostrawska

Ostravsko-karvinské doly

Huta trzyniecka

Nowa Huta (Ostrawa)

Elektrownia w Dziećmorowicach

Linki zewnętrzne

Czech Statistical Office: Characteristics of the Moravskoslezský Region (ang.)