Zagrzeb - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 45°48′N 15°58′E / 45.8, 15.967

Teatr narodowy

Zagrzeb (chorw. Zagreb, wym. [ˈzɑː.greb]; niem. Agram, węg. Zágráb) - stolica i największe miasto Chorwacji. Liczy 779 145 mieszkańców, aglomerację zagrzebską zamieszkuje natomiast 1,2 mln.

Miasto leży na północnym brzegu rzeki Sawy, u podnóża Medvednicy. Stanowi samodzielny okręg administracyjny. Jest również stolicą otaczającej go zagrebačkiej županiji.

Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich wschodniej Europy i centralnej Azji. Nazwa Tatar pochodzi prawdopodobnie od słowa Tartar - mitologicznego piekła. Ludziom w napadniętej Europie Wschodniej (XIII wiek) stepowi wojownicy wydawali się przybyszami z piekieł. Nazwa się przyjęła i od słowa Tartarzy (przybysze z piekieł) powstała obecna nazwa Tatarzy.
Uniwersytet w Zagrzebiu (chorw. Sveučilište u Zagrebu) – najstarszy uniwersytet w Chorwacji, a również w południowo-wschodniej Europie, ciągle działający.

Historia

1094 - Erygowanie biskupstwa i katedry na Kaptolu.

ok. 1240 - najazd Tatarów, założenie osady Gradec na sąsiednim wzgórzu Kaptola - Grič. W 1242 został wolnym miastem królewskim. Na Kaptolu jest władza kościelna. Toczyła się rywalizacja między mieszkańcami Gradeca, a Kaptola.

1557 r. - nazywa się go stolicą kraju (w późniejszych wiekach straci przejściowo tę funkcję m.in. na rzecz Varaždinu.

1607 - założenie gimnazjum (potem akademia).

od XIX wieku - stolica Chorwacji (od 1878 oficjalna nazwa - Trójjedyne Królestwo Chorwacji, Slawonii i Dalmacji) - autonomicznego państwa wchodzącego w skład Wielkich Węgier; stolica komitatu Zagrzeb (Zagrebačka županija, Zágráb vármegye, Komitat Zágráb).

ok. 1850 - miasta Kaptol i Gradec zostały formalnie zjednoczone.

1862 - otwarto połączenie kolejowe z Wiedniem.

1878 - otwarcie pierwszego wodociągu.

koniec XIX i pocz. XX w. – budowa na południe od starówki (Górne Miasto) tzw. Dolnego Miasta – nowoczesnej dzielnicy z szerokimi ulicami i placami zabudowanymi wielkomiejskimi kamienicami i gmachami w stylach historyzmu

1918 - rozpad Austro-Węgier - Zagrzeb przestaje być stolicą Królestwa Dalmacji, Chorwacji i Slawonii - po wejściu w skład Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców jego rola spada do funkcji głównego miasta chorwackiego.

1941 - 1945 - stolica faszystowskiego Niezależnego Państwa Chorwackiego.

od 1991 - stolica niepodległej Chorwacji.

Podczas wojny w Jugosławii na miasto kilkukrotnie spadały serbskie pociski niszcząc budynki oraz powodując ofiary śmiertelne wśród mieszkańców.

Letnie igrzyska olimpijskie - międzynarodowe zawody sportowe organizowane co 4 lata przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski. Należą do największych i najbardziej popularnych zawodów sportowych na świecie. Zwycięstwo na igrzyskach olimpijskich uznawane jest przez sportowców większości dyscyplin za najbardziej prestiżowe osiągnięcie.
Košarkaški klub Zagreb - chorwacki zawodowy klub koszykarski z siedzibą w Zagrzebiu. Obecnie rozgrywa spotkania w ramach ligi chorwackiej, adriatyckiej i po raz pierwszy gra w Eurolidze.

Gospodarka

Główne gałęzie gospodarki to: produkcja urządzeń elektrycznych, przemysł chemiczny, farmaceutyczny, tekstylny, spożywczy. Zagrzeb jest międzynarodowym centrum handlu i biznesu oraz węzłem komunikacyjnym. Ma największe PKB na mieszkańca w Chorwacji (19 132 dolarów w 2005 roku). W 2004 roku parytet siły nabywczej wynosił 28 261 dolarów. W lipcu 2008 roku średnia pensja netto w Zagrzebiu wynosiła 6 228 kuny. W 2006 roku bezrobocie w Zagrzebiu wynosiło 8,6%. 34% przedsiębiorstw w Chorwacji ma siedzibę w mieście. Przedsiębiorstwa w Zagrzebiu wytwarają 52% obrotu, 60% dochodu, 35% eksportu i 57% importu Chorwacji.

Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest usprawnienie zarządzania krajem przez organy władzy centralnej i samorządowej.
RK Zagrzeb, (pełna nazwa: Rukometni Klub Zagrzeb), męski klub piłki ręcznej z Chorwacji, powstały w 1922 roku w Zagrzebiu. Klub występuje w narodowej lidze HRL. Od sezonu 2007/2008 występuje pod nazwą HC Croatia Osiguranje-Zagreb.

Muzea

Muzeum historyczne Chorwacji (Hrvatski povijesni muzej) Muzeum miasta Zagrzebia (Muzej grada Zagreba) Muzeum przyrodnicze Chorwackie muzeum sztuki prymitywnej (Hrvatski muzej naivne umjetnosti) Muzeum Mimara (Muzej Mimara) zbiory to 3700 dzieł sztuki (ponad 1500 w stałej ekspozycji) podarowane Zagrzebiowi przez Wiltrud i Ante Topića Mimarów. Obrazy malarstwa hiszpańskiego, włoskiego i holenderskiego oraz ceramikę i sztukę orientalną Muzeum Etnograficzne (Etnografski muzej) stroje ludowych z Chorwacji, instrumenty muzyczne oraz bogate zbiory ludowej kultury Etiopii, Ameryki Południowej, Chin i wysp Pacyfiku Muzeum Archeologiczne (Arheološki muzej) sztuka egipska, zbiory numizmatyczne antyczna i średniowieczna historia Zagrzebia i okolic Muzeum Sztuki i Rzemiosła

Ivica Kostelić (ur. 23 listopada 1979 w Zagrzebiu) - chorwacki narciarz alpejski, brat Janicy Kostelić, trzykrotny wicemistrz olimpijski, mistrz świata w slalomie.
Uspinjača - jedna z najkrótszych w Europie kolei linowo-terenowych, znajdująca się przy ul. Tomićevoj (bocznej od Ilicy) w Zagrzebiu (stolicy Chorwacji).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)