Zakłady Chemiczne Blachownia - Polski Serwis Naukowy

Zakłady Chemiczne Blachownia – przedsiębiorstwo chemiczne działające w latach 1950–1997, zlokalizowane w Blachowni, dzielnicy Kędzierzyna-Koźla.

Historia

W 1939 koncern Oberschlesische Hydriewerke A.G. rozpoczął w Blachowni budowę zakładu produkującego benzynę syntetyczną z węgla metodą Bergiusa. Alianckie lotnictwo, które startowało z Włoch, przeprowadziło w 1944 zmasowane naloty bombowe, w wyniku których tutejsze zakłady chemiczne zostały zniszczone. W dniach 21/22 stycznia 1945 przeprowadzono ewakuację zakładów.

Kędzierzyn-Koźle (niem. Kandrzin-Cosel, w latach 1934-1945 Heydebreck O.S., śl. Kandrzin-Kojźly, czes. Kandřín-Kozlí) – miasto w województwie opolskim, powiat kędzierzyńsko-kozielski. Powstało w 1975 r. z połączenia czterech osobnych organizmów administracyjnych: Kędzierzyna, Koźla, Sławięcic i Kłodnicy. W Koźlu znajduje się jeden z największych portów rzecznych w Polsce. W Kędzierzynie-Koźlu znajdują się jedne z największych w Polsce zakładów chemicznych – ZAK Spółka Akcyjna, a także holding "Blachownia". Jest to drugie co do wielkości miasto województwa opolskiego pod względem liczby ludności i pierwsze pod względem obszaru.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Po zajęciu Kędzierzyna przez Armię Czerwoną, Rosjanie przeprowadzili całkowity demontaż urządzeń i aparatury zakładów chemicznych. Zniszczenia osiągnęły poziom 100%. Pozostałe urządzenia wywieźli Polacy do odbudowywanych zakładów chemicznych w Oświęcimiu, Chorzowie i Tarnowie.

Przemysł chemiczny w Polsce, stanowił pod koniec 2003 r. 10,1% wartości sprzedaży przemysłu ogółem w Polsce. Przemysł ten cechuje stały, powolny wzrost produkcji i sprzedaży, który w ostatnich 20 latach był jednak zawsze niższy od średniego wzrostu całego przemysłu, co powoduje, że jego udział procentowy w całej produkcji krajowej systematycznie maleje. Przemysł ten zatrudnia ok 200 000 osób.

Benzyna syntetyczna - paliwo syntetyczne, rodzaj benzyny otrzymywany wyniku syntezy chemicznej, o składzie zależnym od surowców wyjściowych i metody otrzymywania. Metodami tymi są:

Zakłady Koksochemiczne „Blachownia”

Sześcioletni plan rozwoju 1950–1955 przewidywał budowę w Blachowni wytwórni benzolu i smoły koksowniczej. Nowa fabryka została nazwana: Zakłady Koksochemiczne „Blachownia”.

Pierwszą produkcję benzolu uruchomiono w lipcu 1952. W 1953 zdecydowano o budowie elektrociepłowni Elektrownia Blachownia, która została uruchomiona w 1957 na potrzeby zakładów chemicznych.

Kolejna uruchomiona w 1955 roku instalacja służyła do kompleksowego przetwarzania smoły, w jej skład wchodziły jednostki destylacji smoły, wytwarzania smół drogowych i dachowych, naftalenu i antracenu oaz utwardzania paku.

Bisfenol A (BPA, dian, 2,2-bis(p-hydroksyfenylo)propan) - związek organiczny należący do rodziny fenoli. Istnieją przypuszczenia, że może być przyczyną niektórych chorób.

Tarnów – miasto w południowej Polsce w województwie małopolskim, leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.

Zakłady Chemiczne „Blachownia”

W 1956 roku firma rozpoczęła działalność z zakresu syntezy chemicznej, w tym czasie zmieniono nazwę na Zakłady Chemiczne „Blachownia”. W 1963 rozpoczęła produkcję etylobenzenu, a w 1964 tereftalanu dimetylowego. W 1977 ta ostatnia instalacja została przebudowana na potrzeby wytwarzania bisfenolu A i nonylofenolu. W 1966 rozbudowano część petrochemiczną zakładu, rozpoczęto m.in. produkcję polietylenu, którego przetwórstwo rozwijano do lat 80. XX wieku.

Metoda Bergiusa jest to katalityczne uwodornianie pod ciśnieniem wysokowrzących olei, smoły, oraz węgla brunatnego w celu otrzymania benzyny syntetycznej.

Antracen (C14H10) – organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny, trójcykliczny o trzech skondensowanych pierścieniach benzenowych. Przybiera postać bezbarwnych płytek.

Źródło: S. Składowski „Techniczne i organizacyjne aspekty rozwoju przemysłu chemicznego w powiecie kozielskim”, Opole 1971.

Podział firmy

W latach latach 90. XX wieku rozpoczęto restrukturyzację zakładu, która polegała na wyodrębnieniu jednostek produkcyjnych z majątku „Blachowni” i tworzeniu z nich samodzielnych spółek prawa handlowego. Spółki te tworzą Grupę Kapitałową Blachownia, kierowaną przez Blachownia Holding S.A.

Naftalen (naftalina, C10H8) – organiczny związek chemiczny, najprostszy z możliwych policyklicznych węglowodorów aromatycznych o dwóch skondensowanych pierścieniach benzenowych otrzymywany z frakcji smoły węglowej.

Plan Sześcioletni (1950–1955) to drugi, po Planie Trzyletnim, z planów gospodarczych wprowadzonych w PRL. Plan przyjęto w formie ustawy uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy 21 lipca 1950 r.; podobnie jak późniejsze plany pięcioletnie był jednak wielokrotnie modyfikowany (rozwój przemysłu ciężkiego w związku z wojną koreańską) i tylko w części zrealizowany.

Kilka spółek została sprzedana udziałowcom zewnętrznym i tworzy zupełnie nowe spółki.