Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie

Budynki byłych Zakładów im. M. Kasprzaka przebudowane na biurowce.

Ostatnie zachowane budynki zakładów od strony ulicy Grzybowskiej, w tle budynek zakładów im. Róży Luksemburg

ZRK (Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie) – nieistniejące obecnie zakłady przemysłowe produkcji elektrotechnicznej w Warszawie w dzielnicy Wola.

Postanowienia wydaje sąd, Trybunał Stanu, Trybunał Konstytucyjny, prokurator, organ administracji publicznej w sprawach dotyczących poszczególnych kwestii wynikających w toku konkretnego postępowania (postępowanie administracyjne, cywilne, karne) oraz Prezydent RP, Marszałek Sejmu i Marszałek Senatu.
VHS (ang. Video Home System, czasami błędnie rozwijany jako Vertical Helical Scan, co jest określeniem systemu zapisu) - w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych popularny standard zapisu i odtwarzania kaset wideo przeznaczony dla rynku konsumenckiego.

Historia firmy

Zakład powstał w 1951, praktycznie w miejscu przedwojennej fabryki radioodbiorników Philipsa przy ul. Karolkowej.

Początkowo produkowały odbiorniki radiowe Syrena i (równocześnie z Diorą) odbiornik Aga. W latach 50., gdy w Polsce wszystko oznaczano tajemniczymi skrótami, produkty ZRK sygnowane były oznaczeniem T-3. Do najbardziej znanych produktów w latach 50. XX wieku należał odbiornik Stolica. W 1957 ZRK jako pierwszy zakład w Polsce uruchomił produkcję odbiorników turystycznych (lampowa Szarotka). W 1958 ruszyła produkcja magnetofonów (Melodia), a w 1959 odbiorników samochodowych (Żerań).

Sąd gospodarczy – to wydział w sądzie rejonowym lub okręgowym, orzekający w sprawach gospodarczych. Nazwa ta nie odnosi się do odrębnej kategorii sądów, ale do podstawowej jednostki organizacyjnej sądów, którą jest wydział. Powodem uzasadniającym wprowadzenie odrębnego trybu dla spraw gospodarczych jest szczególna troska ustawodawcy nakierowana na szybkość rozstrzygnięcia, co wyraża się w przyśpieszeniu postępowania oraz usprawnieniu wykonywania orzeczeń. Sądy gospodarcze mogą orzekać w sprawach:
Firma Philips pojawiła się na scenie polskiego przemysłu w roku 1922, gdy w Warszawie powstała Polsko-Holenderska Fabryka Lampek Elektrycznych, produkująca żarówki i sprzęt oświetleniowy. Pierwszym produktem fabryki była jednowatowa żarówka, montowana z elementów holenderskich. W roku 1923 powstały pierwsze własne budynki fabryki przy ul. Karolkowej. W roku 1928 firma została przekształcona w Polskie Zakłady Philips S.A. Od tego czasu w zakładach produkowane były także lampy radiowe.

W końcu lat 60. XX wieku cała produkcja odbiorników radiowych została przekazana do Diory a ZRK specjalizowały się w produkcji magnetofonów szpulowych, kasetowych i radiomagnetofonów przenośnych. Na początku lat 70. asortyment wzbogaciły magnetowidy, a w latach 80. zestawy muzyczne typu "wieża". Pod koniec lat 80. wszedł też do produkcji pierwszy polski walkman PS 101 Kajtek.

Ferryt – stop żelaza z węglem będący międzywęzłowym roztworem stałym węgla lub innych pierwiastków w odmianie alotropowej α żelaza (α-Fe). Tworzy sieć krystaliczną typu sieci wewnętrznie centrowanej A2[1]. Ferryt charakteryzuje niska zawartość węgla, w temperaturze pokojowej maksymalnie 0,008%, a w temperaturze przemiany austenitycznej (723 °C), 0,02%[2]. W obecności węgla tworzy węglik żelaza Fe3C - cementyt. Stop ferrytu i cementytu nosi nazwę perlitu [1].
Szarotka – praktycznie pierwszy, polski przenośny lampowy radioodbiornik. Produkowany w latach pięćdziesiątych XX w. w Zakładach Radiowych im. Marcina Kasprzaka w Warszawie na licencji austriackiego Siemensa (model Grazietta). Zakresy fal: początkowo Dł i Śr później też i Kr. Zasilane z baterii lub zasilacza sieciowego mającego kształt podstawki, na którym stał radioodbiornik. Podczas pracy "stacjonarnej" był zasilany z sieci przez wyprowadzone z zasilacza bolce zasilające. Wyjęcie radioodbiornika z podstawki powodowało załączenie zasilania bateryjnego. Jest to sześciobwodowa, dwu lub trzyzakresowa superheterodyna z wbudowaną anteną ferrytową.

Zakłady Radiowe Kasprzaka utworzyły w latach 70. XX w. oddział w Lubartowie, później przekształcony w samodzielne przedsiębiorstwo Unitra-Lubartów, w którym zajmowano się głównie produkcją magnetofonów i radiomagnetofonów.

W latach 70. i 80. przedsiębiorstwo państwowe należało do Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego UNITRA.

ZRK były również pionierem w produkcji krajowych materiałów ferrytowych. Początkowo (połowa lat 50.) była to pracownia badawcza. Z końcem lat 50., gdy wzrosło zapotrzebowanie na te materiały, z inicjatywy dr A. Bragińskiego przekształcona w Zakłady Materiałów Magnetycznych Polfer.

Elektrotechnika - dział nauki zajmujący się podstawami teoretycznymi i zastosowaniem zjawisk fizycznych z dziedziny elektryczności i magnetyzmu w różnych gałęziach gospodarki.
Magnetofon szpulowy, magnetofon taśmowy - rodzaj magnetofonu wykorzystujący jako nośnik dźwięku taśmę magnetyczną nawiniętą na dwie szpule. Najpopularniejsze w Polsce magnetofony były produkowane przez Unitra-ZRK im. Marcina Kasprzaka w Warszawie przez co potocznie nazywano je kasprzakami. W 1958 w ZRK ruszyła produkcja lampowych magnetofonów Melodia. Popularne modele to m.in. ZK-140T (monofoniczny, czterościeżkowy), ZK-146 stereo, ZK-147, Aria, Dama Pik, M2405S, M2406Q.

Upadłość

25 lipca 1994 roku sąd gospodarczy w Warszawie ogłosił upadłość Zakładów Kasprzaka, na wniosek jednego z wierzycieli ZRK . Z wnioskiem o upadłość wystąpił Tadeusz Koherewicz syndyk masy upadłości Naukowo-Produkcyjnego Centrum Półprzewodników CEMI, któremu Zakłady Kasprzaka były winne 4 mld starych złotych (czyli 400 tys PLN). Syndyk CEMI tłumaczył że kierownictwo Kasprzaka zaczęło negocjować z Bankiem Handlowym (jednym z jej głównych wierzycieli) spłatę długów poza porozumieniem z pozostałymi wierzycielami, przez co syndyk CEMI uznał to za działanie na szkodę wszystkich wierzycieli i wystąpił do sądu o ogłoszenie upadłości "Kasprzaka". Sędzią komisarzem w postępowaniu CEMI był Dariusz Czajka, prowadzący jednocześnie rozprawę upadłości Kasprzaka. Na syndyka upadłych Zakładów Kasprzaka wyznaczono Tomasza Palaszka, który kilka miesięcy później najatrakcyjniejszą część nieruchomości po ZRK sprzedał Kredyt Bankowi za 175 mld starych złotych (17,5 mln zł). Były szef ZRK ostatni dyrektor naczelny Marek Łotocki zaskarżył postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości przedsiębiorstwa. Postanowieniem z dnia 2 lutego 1995 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie oddalił rewizję dłużnika, natomiast postanowieniem z dnia 7 października 1999 r. sąd ukończył postępowanie upadłościowe Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie.

MTV-10 - pierwszy tranzystorowy magnetowid szpulowy produkowany w Polsce od 1973 przez Zakłady Radiowe im. M. Kasprzaka w Warszawie na bazie magnetowidu Philips LDL 1001, według projektu Zakładów Artystyczno-Badawczych warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Magnetowid MTV-10 umożliwiał zapis czarno-białego obrazu z telewizora lub z kamery telewizyjnej. Zapis sygnału wideo odbywał się na półcalowej taśmie szpulowej. W 1975 roku zaprzestano produkcji, zastępując modelem MTV-20 bazującym na standardzie Philips VCR, który pozwalał na zapis także w kolorze.
VCR (Video Cassette Recording) to pierwszy europejski format kaset do magnetowidów na taśmie 1/2" wprowadzony na rynek w początku lat 70. XX wieku przez koncern Philips. W formacie VCR i pochodnych (VCR LP, SVR) szpulki położone są jedna nad drugą w jednej osi. Wymiary kasety: 145x127x41. Czas zapisu 60 minut.

Zakład został zlikwidowany pod koniec lat 90. XX w., obecnie przebudowane budynki ZRK pełnią funkcje biurowe.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)