Zakrzówek - Kraków - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 50°02′11.89″N 19°54′49.65″E / 50.036635, 19.913793

Zachowana kapliczka na Zakrzówku, obecnie stoi obok Mostu Grunwaldzkiego, poprzednio stała w miejscu gdzie będzie budowane Centrum Kongresowe, naprzeciwko Hotelu Park Inn.

Zakrzówek – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VIII Dębniki. Dawna wieś włączona do Krakowa w 1909 jako X dzielnica katastralna. Pierwsze wzmianki o Zakrzówku pochodzą z 1238. W drugiej połowie XIX wieku zostały zbudowane tutaj umocnienia i koszary, które stanowiły część twierdzy Kraków.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Nurkowanie – przebywanie pod wodą przy wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu lub na tzw. zatrzymanym oddechu (freediving), w celach rekreacyjnych, sportowych, naukowych, technicznych, ratunkowych lub militarnych. Nurkowanie ze sprzętem (ang. scuba diving) oraz nurkowanie na zatrzymanym oddechu (ang. freediving) jest zaliczane do sportów ekstremalnych.

Geneza nazwy

Jak głosi legenda, wśród okolicznych urwisk, mistrz Twardowski prowadził szkołę magii i czarnoksięstwa. Pewnego dnia, w wyniku eksplozji laboratorium, powstały skałki, które otrzymały jego imię. W rzeczywistości skałki te zaczęto łączyć z postacią Twardowskiego dopiero pod koniec XIX w., jako że w istocie Twardowski działał na terenie innych skałek – Krzemionek Podgórskich na Podgórzu i tam też była jego pracownia. Nazwa Zakrzówek pochodzi od topograficznego terminu, oznaczającego niegdyś miejsce za krzami (krzakami).

Pan Twardowski – postać szlachcica polskiego, który, wedle podania, zaprzedał duszę diabłu. Pan Twardowski jest głównym bohaterem kilku baśni i legend, z których niemal każda przedstawia odmienną historię. Jedna z najbardziej znanych głosi, że obecnie przebywa on na Księżycu.

Przesmyk (międzymorze, istm) - wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe, oddzielający od siebie dwa morza lub oceany. Przesmyki stanowią najkorzystniejsze miejsca do budowy kanałów dla żeglugi morskiej, np. Kanał Panamski zbudowany został w Przesmyku Panamskim czy Kanał Koryncki w Przesmyku Korynckim.

Zalew Zakrzówek

Panorama zalewu

Zalew na Zakrzówku

Na Zakrzówku znajduje się zalew Zakrzówek, który powstał w 1990 po zalaniu starego kamieniołomu wapienia. Składa się on z dwóch zbiorników, połączonych przesmykiem. Brzegi zalewu stanowią jedno z ulubionych miejsc wypoczynkowych krakowian, jednak kąpiel w zalewie jest obecnie zabroniona.

Dzielnica VIII Dębniki – dzielnica, jednostka pomocnicza gminy miejskiej Kraków. Do 1990 r. wchodziła w skład dzielnicy Podgórze. Ze względu na stosunkowo dużą ilość wolnych terenów do zabudowy, dzielnica VIII jest bardzo szybko rozwijającym się obszarem Krakowa. Szczególnie dotyczy to obszaru osiedla Ruczaj, położonego pomiędzy ulicą Kobierzyńską, a ulicami Grota-Roweckiego i Bobrzyńskiego, gdzie w ostatnich latach powstało wiele nowych osiedli mieszkaniowych. Poza Ruczajem, dużo nowych inwestycji powstaje również na terenie Pychowic, Zakrzówka i osiedla Kliny-Zacisze. Na terenie tej dzielnicy znajduje się III Kampus UJ oraz Zespół Szkół Łączności.

Siarkowodór, sulfan, H2S - nieorganiczny związek chemiczny; w warunkach normalnych jest to bezbarwny, palny gaz, którego silny, charakterystyczny zapach zgniłych jaj jest wyczuwalny w bardzo niewielkich stężeniach. Próg wyczuwalności siarkowodoru w powietrzu to od 0.0007 do 0,2 mg/m³. Powyżej 4 mg/m³ zapach jest odczuwany jako bardzo silny, jednak przy jeszcze wyższych stężeniach, przekraczających 300 mg/m³ staje się niewyczuwalny z powodu natychmiastowego porażenia nerwu węchowego. Siarkowodór jest silnie trujący. Jako stężenie niebezpieczne dla zdrowia przyjmuje się 6 mg/m³. Stężenie 100 mg/m³ powoduje uszkodzenie wzroku, natomiast przy stężeniu powyżej 1 g/m³ śmierć może nastąpić już w wyniku zaczerpnięcia jednego oddechu. Niebezpieczeństwo zatrucia siarkowodorem zachodzi m.in. podczas prac związanych z opróżnianiem szamba, wierceniem i kopaniem studni, wchodzeniem do studni, studzienek kanalizacyjnych lub niewentylowanych korytarzy podziemnych.

Na terenie zalewu kręcono film Jurka Bogajewicza pt. Boże skrawki.

W czasie II wojny światowej, gdy teren był wykorzystywany jako kamieniołom, od września 1940 r. do października 1941 r. pracował w nim Karol Wojtyła.

Nurkowanie

Akwen udostępniony jest obecnie dla celów nurkowania; dzierżawi go Centrum Nurkowe Kraken. Podwodne atrakcje spoczywają na głębokości 7-21 metrów i obejmują m.in. dużego fiata, autobus, furgonetkę, łodzie oraz dawną przebieralnię robotników. Pod wodą znajduje się także granitowa tablica upamiętniająca Karola Wojtyłę, który pracował na terenie kamieniołomu podczas II wojny światowej. Maksymalna głębokość zalewu wynosi 32 m. Widoczność pod wodą potrafi sięgać 15 metrów, jednak poniżej ok. 23 metrów głębokości widoczność spada drastycznie z powodu zalegającego siarkowodoru.

Krzemionki Podgórskie – wzgórza zrębowe w południowej części Krakowa, na południe od Wisły, na terenie dawnej miejscowości Podgórze. Od średniowiecza było to miejsce pozyskiwania wapienia dla budowy murów i innych budowli w Krakowie.

Twierdza Kraków (Festung Krakau) – pierwotnie austriackie dzieła obronne wokoło Krakowa. Jednak dzisiaj to bogate lapidarium historii architektury obronnej, gdzie obok prawie kompletnej twierdzy austriackiej istnieją dzieła starsze – kościuszkowskie fortyfikacje z XVIII w., Wawel oraz średniowieczne baszty cechowe.

Skałki Twardowskiego

Jedna ze ścian wchodzących w skład Skałek Twardowskiego (wykorzystywana wspinaczkowo)

Osobny artykuł: Skałki Twardowskiego.

W sąsiedztwie zalewu znajdują się grupy skałek i ścian skalnych, nazywane Skałkami Twardowskiego. Do 1990 roku były one eksploatowane jako wapienny kamieniołom.

Jurek Bogajewicz, Yurek Bogayevicz, Yurek Bogayewicz, Yurek Bogajevich, właściwie Jerzy Bogajewicz (ur. w 1948 r. w Poznaniu) – polski scenarzysta, reżyser, aktor i producent filmowy.

Skałki Twardowskiego

Zalew na Zakrzówku

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Zakrzówek (Kraków)

Zakrzówek miejscem masowych samobójstw?

Trójwymiarowe Skałki Twardowskiego

Galeria zdjęć

Ochrona Zakrzówka